🖋 سید سجاد مرعشی
شیخ ابوعبدالله محمد بن یوسف بن محمد بن یوسف بن محمد گنجی شافعی در کتاب خود به نام «البیان فی اخبار صاحب الزمان»، باب بیست و پنجم را به استدلال درباره زنده بودن و امکان طول عمر طولانی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف اختصاص داده است. ترجمه قسمت هایی از این باب تقدیم میگردد:[1]
«از ادلهای که مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف زنده است و از زمان غیبتش تاکنون باقی مانده است و بقای او محال نیست این است که، عیسی (بن مریم) و خضر و الیاس از اولیاء الله تعالی هنوز زنده هستند. و همچنین زنده بودن دجال [یک چشم] و شیطان ملعون از دشمنان خداوند متعال.
بقاء و زنده بودن اینها نیز بواسطه کتاب و سنت ثابت است؛ و همه علما بر این مسأله اتفاق نظر دارند، اما امکان زنده بودن مهدی [عجل الله تعالی فرجه الشریف] را انکار میکنند!! و من در این قسمت دلیل زنده بودن هر یک از آنها را روشن میکنم، و پس از این هیچ عاقلی نمیتواند که امکان زنده بودن مهدی (علیه السلام) را انکار کند.
اما دلیل بر زنده بودن حضرت عیسی علیه السلام، این فرموده خداوند متعال است که میفرماید: «وَإِنْ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ إِلَّا لَیؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ وَیوْمَ الْقِیامَهِ یکُونُ عَلَیهِمْ شَهِیدًا؛ و هیچ کس از اهل کتاب نیست جز آنکه پیش از مرگ به وی (عیسی) ایمان خواهد آورد و در روز قیامت او بر آنان گواه خواهد بود». و هیچ کس از زمان نزول این آیه تا امروز ایمان نیاورده است. پس این باید در آخرالزمان اتفاق بیفتد.
و اما در سنت و حدیث اینکه، آنچه مسلم در صحیح خود، در حدیثی طولانی از داستان دجال از ابن سمعان نقل کرده است که گفت: عیسی بن مریم در فانوس دریایی البیضاء (در شرق دمشق) در لباسهایی فاخر و زیبا فرود میآید، درحالیکه کف دستانش را بر بال دو فرشته گذاشته است. و همچنین فرمایش رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم که فرمودهاند: «چطور خواهید بود وقتی که پسر مریم در میان شما نازل شود و امام شما از خودتان باشد؟»
و اما در مورد خضر و الیاس علیهما السلام ابن جریر طبری میگوید: خضر و الیاس زنده هستند و در زمین زندگی میکنند. وهمچنین آنچه که مسلم در صحیح خود روایت کرده است… از أبا سعید خدری که گفت: روزی رسول خدا صلّی الله علیه و آله برای ما حدیث طولانی در مورد دجال روایت کرد. و آنچه برای ما نقل کرد این بود که فرمودند: او می آید در حالی که ورود او به داخل شهر حرام است؛ بنابراین در مردابهای کنار شهر قرار میگیرد. تا اینکه روزی بهترین مردم یا از بهترین مردم بر علیه او قیام میکند. پس دجال میگوید چه میگویید اگر این مرد را بکشم و زنده کنم؛ آیا در من شک میکنید، میگویند: نه، پس او را میکشد، سپس زنده میکند، پس وقتی او را زنده کرد؛ میگویند به خدا سوگند هیچ وقت به اندازه الآن نسبت به شما بصیر نبودهایم. [سپس پیامبر فرمودند] دجال میخواهد برای مرتبه دوم نیز او را بکشد، اما بر او قدرت پیدا نمیکند.
ابواسحاق ابراهیم بن محمد بن سعد میگوید: گفتهاند که (این) مرد همان خضر است.
روایتی که نقل کردم دقیقاً همان روایتی است که مسلم در صحیح خود آورده است.
و اما دلیل بر زنده بودن ابلیس ملعون امثال این دو آیه شریفه است که خداوند متعال فرموده است: «قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنی إِلى یَوْمِ یُبْعَثُون قالَ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرین؛ شیطان از خدا درخواست کرد که پروردگارا، پس مرا تا روز قیامت که خلق مبعوث میشوند مهلت و طول عمر عطا فرما. خدا فرمود: آری تو را مهلت خواهد بود»
و اما مطلب در مورد زنده بودن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف هم در کتاب و هم در سنت آمده است. سعید بن جبیر در تفسیر این قول خداوند متعال «لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ؛ تا آن را بر همه ادیان عالم تسلط و برتری دهد هر چند مشرکان ناراضی و مخالف باشند»؛ میگوید: او مهدی از اولاد فاطمه سلام الله علیها است.
و اما کسانی که میگویند: او عیسی بن مریم سلام الله علیها است، هیچ منافاتی بین این دو قول نیست، چراکه او یاور مهدی است، چنان که گذشت.
مقاتل بن سلیمان و مفسران هم نظر او، در تفسیر این کلام خداوند متعال «وَإِنَّهُ عَلَیْهِ السَّاعَهِ؛ و هر آینه او نشانه فرارسیدن قیامت است» میگویند: او مهدی علیه السلام است که در آخر الزمان خواهد بود و پس از ظهور او، قیام قیامت و نشانههای آن خواهد بود.
و اما در سنت احادیث صحیح آمده که به صراحت به زنده بودن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف اشاره کرده اند که ذکر آنها در کتاب ما گذشت.
[1] . قال الشّیخ أبوعبدالله محمّد بن یوسف بن محمّد بن یوسف بن محمّد الکنجی الشّافعی فی کتابه البیان فی أخبار صاحب الزّمان:
« و لا امتناع فی بقائه بدلیل بقاء عیسى و الیاس و الخضر من أولیاء الله تعالى و بقاء الدجال و إبلیس الملعونین اعداء الله تعالى، و هؤلاء قد ثبت بقاؤهم بالکتاب و السنه، و قد اتفقوا علیه ثم انکروا جواز بقاء المهدی، و ها أنا ابین بقاء کل واحد منهم، فلا یسمع بعد هذا لعاقل إنکار جواز بقاء المهدی (علیه السلام). أمّا عیسی (ع) فالدّلیل علی بقائه، قوله تعالی: «وَ إِنْ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ إِلاَّ لَیُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِه» و لم یؤمن به أحد منذ نزول هذه الآیه إلی یومنا هذا. فلابدّ أن یکون هذا فی آخرالزّمان.
و أما السنه فما رواه مسلم فی صحیحه عن زهیر بن حرب باسناده عن النواس بن سمعان فی حدیث طویل فی قصه الدجال قال: فینزل عیسى بن مریم عند المناره البیضاء شرقی دمشق بین مهرودتین، واضعا کفیه على اجنحه ملکین. وأیضاً ما تقدّم من قوله ص کیف أنتم إذا أنزل إبن مریم فیکم وإمامکم منکم؟
وأمّا الخضر وإلیاس فقد قال إبن جریر الطّبری: الخضر وإلیاس باقیان، یسیران فی الأرض.
وأیضاً ما رواه مسلم فی صحیحه… أن أبا سعید الخدری قال: حدثنا رسول الله (ص) یوما حدیثا طویلا عن الدجال فکان فیما حدثنا قال: یأتی و هو محرم علیه ان یدخل نقاب المدینه فینتهی الى بعض السباخ التی تلی المدینه، فیخرج إلیه یومئذ رجل هو خیر الناس أو من خیر الناس، فیقول له اشهد انک الدجال الذی حدثنا رسول الله (ص) حدیثه، فیقول الدجال: رأیتم ان قتلت هذا ثم أحییته أ تشکون فی الأمر؟ فیقولون لا، فیقتله ثم یحییه، فیقول حین یحییه: و الله ما کنت فیک قط اشد بصیره من الآن، قال: فیرید الدجال ان یقتله ثانیا فلا یسلط علیه.
قال ابو اسحاق:- و هو ابراهیم بن محمد بن سعد- یقال ان هذا الرجل هو الخضر. (قلت) هذا لفظ مسلم فی صحیحه کما سقناه سواء.
و أما الدلیل على بقاء ابلیس اللعین فآی الکتاب نحو قوله تعالى: «قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنی إِلى یَوْمِ یُبْعَثُون قالَ فَإِنَّکَ مِنَ الْمُنْظَرین»
وأمّا بقاء المهدی (علیه السّلام) فقد جاء فی الکتاب والسّنّه، أمّا الکتاب، فقد قال سعید بن جبیر فی تفسیر قوله تعالی «لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ» قال: هو المهدی من ولد فاطمه علیها السّلام. و أما من قال انه عیسى (علیه السلام) فلا تنافی بین القولین إذ هو مساعد للامام على ما تقدم. و قد قال مقاتل بن سلیمان و من شایعه من المفسرین فی تفسیر قوله عز و جل «وَ إِنَّهُ لَعِلْمٌ لِلسَّاعَهِ» قال: هو المهدی (علیه السلام) یکون فی آخر الزمان و بعد خروجه یکون قیام الساعه و اماراتها. و أما السنه فما تقدم فی کتابنا من الاحادیث الصحیحه الصریحه.
البیان فی أخبار صاحب الزمان: 528 – 521 | کتابخانه مدرسه فقاهت
