نویسندگان: کاظم عمرانی، محمد غفوری‌نژاد چکیده حلب، از شهرهای شمالی شامات، در زمان حضور ائمه(ع)، هیچ‌ گاه مرکزی شیعی دانسته نمی‌شد؛ اما به‌ تدریج، با حضور اسماعیلیه و خاندان‌های شیعی و سادات، شیعیان در این مناطق پراکنده شدند. به قدرت رسیدن خاندان آل‌حمدان برای عالمان شیعی زمینۀ مناسبی پدیدآورد تا آموزه‌های شیعی را در این مناطق گسترش دهند. مهاجرت کلینی، نعمانی و سلامة بن محمد به همین دلیل بود. از کوشش‌های این گروه، تبیین موضوع غیبت و رفع حیرت از جامعۀ شیعی، در اوایل عصر غیبت کبری بود. کلام امامیان حلب، در این دوره، تحت تأثیر مکتب قم بود. پس…
یکشنبه, 26 ارديبهشت 1400 ساعت 10:59
نویسندگان: رسول رضوی، محمد تقی شاکر چکیده از جمله عناوین یاد شده، در برخی از روایات، برای یکی از مجاری علم و آگاهی امام(علیه السلام) با ذکر ویژگی و نتیجۀ آن، عنوان «عمود نور» است. مرحوم کلینی در الکافی ذیل یک باب و صفار در بصائر الدرجات ذیل چندین باب به بازتاب گسترده روایات عمود نور پرداخته‌اند. در این نوشتار، پس از نیم نگاهی به چینش روایات عمود نور در کتب حدیثی و واژه­شناسی از کلیدواژه‌های روایات عمود نور، به کاربردهای این واژه در روایات اشاره شده و آنگاه به بررسی سندی و تاریخی روایات این گروه پرداخته شده و…
سه شنبه, 21 ارديبهشت 1400 ساعت 17:55
شناخت منافق از مومن یکی از مسائل مهم درجامعه مسلمین عصر رسول الله (صلی الله علیه وآله وسلم) بود. شخص منافق به دلیل انجام امور ظاهری اسلام و شرکت در مراسمات مسلمین در ظاهر تفاوتی با شخص مومن ندارد و انسان به راحتی نمی­تواند حکم به نفاق شخصی کند. شاید به همین دلیل بود که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله فرمودند من از کافر بر امتم نمی­ترسم بلکه از منافق می­ترسم؛ زیرا شخص کافر هر چه در دل دارد اظهار و دشمنی خود را  آشکار کرده است؛ اما شخص منافق دشمنی او در نهان است. پیامبر اکرم (صلی الله…
شنبه, 18 ارديبهشت 1400 ساعت 08:22
نویسنده: ولی الله عیسی زاده آملی چکیده: در این مقاله ضمن اشاره به معنای لغوی و اصطلاحی واژه «خوارج»، به زمان و چگونگی پیدایش آن، فتنه انگیزی های آنان و نقش این گروه در شهادت امیرالمؤمنین علیه السلام پرداخته شده است که درضمن بحث به اختصار به برخی ازعقاید این گروه اشاره می شود. هم چنین تلاش شده است، با استفاده از منابع دست اول تاریخی، عاملان شهادت امام علی علیه السلام معرفی شده واین مسئله مورد تجزیه وتحلیل قرارگیرد. مقدمه پیدایش فرقه «خوارج» که به ظاهردرجنگ «صفّین» شکل گرفت، زخم تازه ای برپیکر جامعه اسلامی بود. این گروه متعصب…
چهارشنبه, 15 ارديبهشت 1400 ساعت 14:08
نویسنده: زیدی، سید محمدمهدی       چکیده: برخورداری امام از علمی خاص و ویژه، که از جانب خداوند است، مورد اختلاف متکلمان امامی نیست؛ اما آنان همواره در دو مسئلۀ محوری پیرامون علم امام، اختلاف کرده‌اند: یکی گسترۀ علم امام و دیگری منابع علم امام. در روایات، منابع و سرچشمه‌های متعددی برای علم امام بیان شده است. اندیشمندان قم در کتاب‌های خود، روایاتی را ذکر و منابع علم امام را بیان کرده‌اند. این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که دیدگاه اندیشمندان مدرسۀ کلامی قم دربارۀ منابع علم امام چه بوده است؟ این…
شنبه, 11 ارديبهشت 1400 ساعت 09:50
نویسنده : فروهی، آرمان؛ رازنهان، محمدحسن؛ عطاری، علیرضا مقدمه یکی از‌ شاخه‌های‌ مهم‌ شرق‌شناسی که از دیرباز مورد‌ توجه‌ مستشرقان‌ بوده، حوزه مطالعات اسلامی است. نخستین و مهم‌ترین حوزۀ شرق‌شناسان در توجه به سرزمین‌های اسلامی، زندگانی حضرت محمد است. پیامبر به‌مثابۀ نماد‌ اصلی‌ دین‌ اسلام، مرکز توجه آشنایی با این دین از‌ نظر‌ شرق‌شناسان بوده است. از این منظر، به‌نظر می‌رسد اصلی‌ترین عامل توجه غربیان به دین اسلام و در رأس آن حضرت‌ محمد‌ به‌ این مسئله برمی‌گشت که اسلام با این ادعای موجه که‌ تکمیل‌کنندۀ ادیان ابراهیمی است، پا به عرصه گذاشته است. این نکته مسیحیت را به نشان…
جمعه, 03 ارديبهشت 1400 ساعت 07:00
نویسندگان: محمدامین بالادستیان محمد غلامی منبع: مطالعات مهدوی سال دهم تابستان 1398 شماره 44 چکیده در برخی روایات، برای آخرین حجت الهی، کارکردهایی در نظر گرفته شده است. البته تحقق موارد آن در آخرالزمان است. بنابراین باید، تک تک آنها، بررسی فقه الحدیثی شود. روایت اخذ میثاق از انبیای الهی در کتاب «کافی» از جمله آنهاست که در آن پنج کارکرد برای امام مهدی مشخص شده است: 1. نصرت دین؛ 2.غلبه حکومت الهی؛ 3. انتقام از دشمنان؛ 4.عبودیت همگانی؛ 5. جایگاه امامت امام مهدی در رسیدن انبیا به مقام اولوالعزمی. این نوشتار، با رویکرد حدیث پژوهانه، به بررسى سندی و…
شنبه, 07 فروردين 1400 ساعت 11:29
نویسنده: واردی، سیدتقی منبع: مشرق موعود بهار 1397 - شماره 45/1 علمی-پژوهشی (حوزه علمیه) (‎40 صفحه - از 167 تا 206 ) چکیده: گرچه مسئله مهدویت و ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در آخر الزمان مورد اتفاق و اجماع شیعه و اهل سنت است، ولی در برخی از موضوعات مربوط به آن حضرت، اختلاف نظرهایی بین فریقین وجود دارد. یکی از موارد اختلافی، بحث درباره نسب امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است. اجماع شیعه و برخی از اهل سنت با استناد به احادیث متواتر آن است که آن حضرت از نسل رسول خدا صلی الله…
شنبه, 07 فروردين 1400 ساعت 10:21
نویسندگان: رضوانی، معصومه؛ شاکری زواردهی، روح الله       چکیده: ظهور فتنه‌های گوناگون و مدّعیان دروغین در دوران غیبت، شناسایی مهدی حقیقی را به مراتب از هر دوره دیگری دشوارترساخته است. از این‌رو، معیارهای شناسایی امام زمان (ع)، هنگام ظهور از مهم‌ترین مباحث مهدویت است. در روایات، پنج نشانه یمانی، سفیانی، قتل نفس زکیه، خسف بیدا و صیحه آسمانی، از علایم ظهور مهدی (ع) عنوان شده‌اند. از این میان، از سه نشانه اول، به دلیل این‌که قابلیت تطبیق بر مصادیق متعدد دارند، نمی‌توان به آسانی برای شناسایی امام مهدی(ع) استفاده کرد؛ اما از آن‌جا که خسف بیدا و صیحه آسمانی…
شنبه, 07 فروردين 1400 ساعت 09:06
نویسنده: روحاني مشهدي فرزانه چکیده:    دوران ظهور امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف، زمان تحقق غايت آفرينش انسان در زمين است و در قرآن فراوان از آن سخن رفته است. در تحقيق حاضر، با کمک روايات، سه گونه يادکرد امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف در قرآن معرفي مي شوند که عبارتند از: 1-    يادکرد مستقيم امام مهدي؛ 2-    يادکرد امام مهدي عجل الله تعالي فرجه الشريف ضمن بيان سرگذشت پيامبران الاهي و مردمان پيشين؛ 3-    يادکرد امام مهدي ضمن بيان مثال هايي از پديده هاي طبيعي. آن گاه ضمن بررسي نمونه هايي از هر گونه، با…
شنبه, 07 فروردين 1400 ساعت 08:47
 این که محیط اجتماعی، حقایق معارف دینی را به تدریج درک می کند، امری روشن است؛ به تعبیر دیگر تلقی جامعه از دین، امری   تاریخی است. این روند را در موضوعات مختلف می توان پی گیری کرد. نوشتة حاضر نشان می دهد که اطلاع از غیب در جامعة جاهلی، به ملائک یا جن منحصر بوده است؛ از این رو نبی اکرم صلی الله علیه وآله وسلم در آغاز دعوت با این پرسش مواجه می شدند که چرا مَلَک نیستند و یا متهم به جادوگری و کهانت می شدند؛ تا این که در اثر کثرت آیات و معجزات، نبوت ایشان…
جمعه, 06 فروردين 1400 ساعت 05:21
نویسنده: جواد محدثی چکیده زیارت‌نامه‌هایی که از سوی معصومین علیهم السلام درباره پیامبر خدا ص و امامان ع و فرزندان ائمه علیهم السلام نقل شده است، یکی از منابع معتبر برای معصوم‌شناسی و آشنایی با شخصیت بزرگان دین و الگوهای مکتب است. ازاین‌رو، تأمل و دقت در تعابیر و اوصاف بیان‌شده در این متون، ما را با فضایل و جنبه‌های الگویی این شخصیت‌ها آشنا می‌سازد. مرحوم محدّث قمی در کتاب مفاتیح الجنان، زیارت‌نامه‌ای را برای حضرت اباالفضل العباس‌‌ علیه السلام از ابوحمزه ثمالی نقل کرده است. این زیارت‌نامه، شامل دو بخش است: یکی هنگام ورود به حرم مطهر حضرت عباس…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 18:07
نویسنده : محمد رنجبر حسینی، طاهره عطار چکیده : حضرت ابوالفضل العباس بن علی بن ابی طالب علیه السلام، به سبب ویژگی های ایمانی، یکی از برجسته ترین مردان روزگار است. اصلی ترین راز کمالات او در بندگی خدا، اطاعت و پیروی محض از امام زمانش نهفته است. ابعاد شخصیت ایمانی حضر عباس علیه السلام در زیارتنامه ایشان که به سند معتبر از امام صادق علیه السلام رسیده است، متبلور گردیده است. این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی با تکیه بر فرازهایی از زیارتنامه قمر بنی هاشم جهت تحلیل شخصیت ایمانی حضرت عباس علیه السلام سامان یافته که حاصل…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 18:01
 نویسندگان: محسن حیدرنیا حادثه عاشورا یکی از جان خراش ترین و در عین حال آموزنده ترین حوادث تاریخ اسلام به حساب می آید. حادثه ای که بر خلاف بسیاری از حوادث دیگر تاریخ انسانی که به دست نسیان سپرده شده اند، پس از قریب به 1400 سال، هنوز زنده، اثر گذار، آموزنده، به شدت تسرّی یابنده و بسیار جذاب بوده و در عین حال واجد قابلیت های تحقیقی بیش تر و ژرف تر است ،تا با هر پژوهش جدید، بعدی دیگر از ابعاد این حادثه بی نظیر تاریخ اسلام و تشیّع تبیین گردد. بی تردید بخش عظیمی از این تأثیر…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 17:50
 نویسندگان: محمدرضا افروغ سیمای حضرت عباس بن علی، ابوالفضل العباس علیه السلام را همواره از نگاه دانشمندان و شیفتگان حضرتش نگریسته ایم و چه بسا این توهم پدید آمده باشد که این همه صفات متعالی و این همه خصوصیات فرا انسانی را ما محبان و دلدادگان آن حضرت، به ایشان نسبت می دهیم. در این پژوهش با روش توصیفی _ تحلیلی بر آنیم که از نگاه محققان و علمای اهل سنت به جایگاه رفیع علمدار کربلا حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام بپردازیم. پژوهشگران و آزاد اندیشان اهل سنت، با شیعیان و محبان آن حضرت هم نظرند و آن گروه از…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 17:31
نویسندگان: عبدعلی فیض الله زاده بهزاد حشمتی تجلی شخصیتهای حماسی در ادبیات ملل مختلف بارز است و بسیار به آن اهمیت داده م یشود . شاعران به آن شخصیتها فخر میورزند و بخش فراوانی از سرودههای خویش را به دلاور یهای آنان اختصاص میدهند. ادبیات فارسی وعربی به طور گسترده ای از واقع ه کربلا و شخصیت های آن تاثیر پذیرفته است و اشعار فراوانی در این زمینه سروده شده است؛ ولی با توجه به قابلیتهای زبانی و شرایط مختلف ادبی و نوع نگاه شاعران در ادبیات فارسی و عربی، تعابیر آنان از این واقعه گاهی مشترک و گاهی مختلف…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 16:39
  چکیده: حضرت عباس علیه السلام فرزند برومند امام علی علیه السلام و پرچمدار جبهه حق، در واقعه کربلا است. رشادتها و رفتارهای مثال زدنی ایشان در دفاع از حریم اهل بیت علیهم السلام در برابر ستم و استبداد امویّان آثار فراوانی داشت که از زمان و مکان واقعه طف فراتر رفته است. بسیاری از این ابعاد شخصیتی و خصلت های والای انسانی در شعر عربی انعکاس داشته و موردتوجه شاعران در قرون متمادی بوده است. شعر معاصر عربی در راستای شعر پیشینیان نسبت به این ابعاد اخلاقی اهتمام ورزیده و به وفور بدان پرداخته است. نگارنده این مقاله سعی…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 16:31
چهارم شعبان میلاد باسعادت اسوه ی وفا وبرادری حضرت ابالفضل العباس (علیه السلام) علمدار کربلا می باشد.   زندگینامه میلاد حضرت ابو الفضل العباس (علیه السلام) جستاری در نقد حضور اعقاب حضرت عباس(علیه السلام) در شبه ‌قاره هند  زندگی نامه حضرت ام البنین سلام الله علیها شخصیت شناسی نگاهی به شخصیت و عملکرد حضرت عباس علیه السلام - ابوالفضل هادی منش بررسی ابعاد شخصیت حضرت عباس علیه السلام در شعر معاصر عربی بازتاب شخصیت حضرت عباس علیه السلام در ادبیات معاصر عربی و فارسی (با تکیه بر اشعار برجسته شاعران سده اخیر)  شخصیّت معنوی حضرت عباس علیه السلام  سیمای حضرت…
چهارشنبه, 27 اسفند 1399 ساعت 16:07
نویسنده میرتقی قادری* چکیده حضرت ابوالفضل العباس ع نه تنها ستاره شهدای کربلا، بلکه تنها شهید واقعۀ عاشورا بعد از سیدالشهداءع است که صاحب زیارت‌نامه مأثوره از سوی امام صادق ع است. این امر حضرت را کانون توجه دل‌ها و قلب‌های فراوانی کرده است. رمزگشایی از شخصیت ایشان، نیازمند شناخت خصوصیاتی است که در کلمات کوتاه و رَجَزهای حماسی ایشان در واقعۀ عاشورا، بیان شده و در زیارت‌نامه آن حضرت و نیز گواهی­های امام حسین ع و امام سجاد ع نسبت به این ویژگی­ها آمده است. در این مقاله به پنج ویژگی برجسته آن حضرت که می‌تواند برای ما الگو…
سه شنبه, 26 اسفند 1399 ساعت 17:37
نویسندگان: سید مهدی سلطانی رنانی بدون تردید، شخصیت انسان به پاک سازی و به سازی معنوی است و در تعبیر اسلام، به تزکیه و تعلیم و به عبارت روشن تر به دو نیروی «دفع و جذب» است. اگر دفع و جذب متوقّف گردد، انسان در پرتگاه سقوط و نیستی قرار می گیرد؛ زیرا رشد و تعالی شخصیت آدمی، بستگی به این دو نیرو دارد: 1. دفع و پاک سازی عوامل و زمینه های سقوط، مانند دفع گناهان از روح و روان. 2. جذب فضائل و ارزش ها، مانند جذب ایمان، علم، عمل صالح و خصال نیک در روح و روان…
دوشنبه, 25 اسفند 1399 ساعت 17:23

archive