شنبه, 01 دی 1397 ساعت 16:38
خواندن 259 دفعه

گزارشی از کتاب «دلائل الامامة»

دلائل الامامة، کتابی است اعتقادی که در آن به اثبات حقانیت امامان شیعه پرداخته و با ذکر آیات و روایات در فضائل و مناقب و معجزات آنها از خلافت و جانشینی آنان بعد از پیامبر اکرم دفاع نموده است. نویسنده این کتاب جناب محدث شیخ ابی جعفر محمد بن جریر بن رستم طبری شیعی می‌باشد که این کتاب را به زبان عربی در قرن پنجم نوشته است. [۱]
مصادر مختلفی که از این کتاب نقل کرده‌اند آن را با پنج عنوان نام برده‌اند. سید هاشم بحرانی متوفی سنة ۱۱۰۷ ق در کتاب مدینة المعاجز که زیاد از کتاب طبری صغیر نقل می‌کند، نام کتاب وی را «الامامة» ذکر کرده است.
نام های کتاب
بهبهانی در کتاب «الدمعة الساکبة» و در غیر این کتاب به «دلائل الائمة» تعبیر آورده است. سید بن طاووس در کتابهای «الیقین»، «فرج المهموم»، «الامان»، «اللهوف» و «اقبال الاعمال» و همچنین علامه مجلسی در بحار الانوار و شیخ آقا بزرگ در الذریعة، نام این کتاب را «دلائل الامامة» ذکر کرده‌اند. نام دیگری که برای این کتاب گفته شده «مسند فاطمه» می‌باشد که سید بحرانی در «المحجة فیما نزل فی المقام الحجة» آن را عنوان کرده است. شاید سبب این نام احادیثی باشد که در نسخه کامل و اسقاط نشده درباره حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیهم وجود داشته است. از جمله نامهای این کتاب «مناقب فاطمه و ولدها علیهم السلام» می‌باشد که علامه حلی متوفی (۱۱۰۴) در کتاب «اثبات الهداة» آن را ذکر کرده است. اما اسم مرجح همان «دلائل الامامة» است که سید بن طاووس به آن تصریح نموده است زیرا که ایشان از نسخه کامل و تام کتاب اطلاع داشته‌اند.
در این کتاب مصنف دلائل، معجزات و تواریخ ائمه هداة علیهم‌السّلام و فضائل و معجزات سیدة النساء فاطمه الزهراء «سلام‌الله‌علیها» را بیان کرده است. مصنف کتاب دیگری با عنوان «نوادر المعجزات» دارد که فرق آن با کتاب دلائل الامامة این است که در کتاب حاضر اضافه بر دلائل و کرامات ائمه تواریخ و احوال ائمه مفصل بیان شده است.
تاریخ تألیف
درباره تاریخ تالیف این کتاب خود مصنف تصریحی بر آن نداشته، ولی ممکن است گفته شود که کتاب بعد از سال ۴۱۱ ق نوشته شده است زیرا مولف در حدیث ۱۲۸ از دلائل امام الحجة می‌فرماید: «نقلت هذا الخبر من اصل بخط شیخنا ابی عبدالله الحسین الغضائری (رحمه الله)» و غضائری در سال ۴۱۱ ق فوت نموده است پس نوشتن کتاب بعد از این تاریخ به پایان رسیده است. ظاهرا این کتاب دو جلد بوده که جلد اولش از بین رفته و به دست ما نرسیده، زیرا در مصادری که سید بن طاووس از این کتاب نقل می‌کند مطالبی را می‌آورد مبنی بر این که در جلد اول این کتاب درباره پیامبر مسائلی مطرح بوده است و نسخه کامل دست سید بن طاووس بوده است.

پانویس
۱.محمد بن جریر الطبری الشیعی، ص۷.    

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن