شنبه, 18 بهمن 1393 ساعت 11:00
خواندن 1388 دفعه

كمال الدین از شیخ صدوق - عباسعلی مردی

شیخ صدوق:

ابو جعفر محمد بن على بن حسین بن بابویه قمى( 305- 381ق) :از بزرگان شیعه و مؤلف دو کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه است.


کمال الدین و تمام النعمه :
این کتاب از حضرت مهدی و غیبت او بحث می کند نه به عنوان اینکه عقیده به مهدویت عقیده ای شیعی است؛ بلکه مهدویت عقیده ای اسلامی و با عقیده به نبوت رسول خدا گره خورده است. از همین رو مؤلف در مقدمه اشاره می کند که بیش از 200 سال است که مسلمانان روایات مهدویت را از رسول خدا و ائمه دین (علیهم السلام) اخذ کرده و در کتابهای خود نقل کرده اند.
شایان ذکر است که در مقدمه البیان کنجی شافعی از بیش از سی صحابه همچون امیر المؤمنین ام سلمه، عائشه، ام حبیبه، عبد الله بن عباس، ابن مسعود، سلمان، جابر بن عبدالله انصاری، ابو ایوب انصاری، طلحه، عبدالرحمان بن عوف و ... روایات مهدوی از رسول خدا (صلی الله علیه وآله) نقل شده است.
در کتاب ینابیع الموده از 22 عنوان کتاب که اختصاصا درباره حضرت مهدی (عجل الله تعالى فرجه الشريف) نوشته شده، نام برده است.
غیبت حضرت مهدی و آثار و فواید آن دیگر موضوعی است که علما بدان پرداخته اند؛ علامه محمدمهدی خرسان در مقدمه اش بر تصحیح کمال الدین، 36 عنوان کتاب را نام برده که به موضوع غیبت حضرت حجت پرداخته اند.
امروزه موضوع مهدویت، کتابها و موسساتی را به خود اختصاص داده و پژوهشگران بسیاری در این عرصه به تحقیق می پردازند.

 

گزارشی از کمال الدین :
این کتاب را با عنوان إکمال الدین و إتمام النعمه نیز چاپ کرده اند؛ به هر روی نام کتاب مأخوذ از آیه «الیوم أکملت لکم دینکم وأتمم علیکم نعمتی» است که در روز غدیر بعد از اعلام ولایت امیر المؤمنین (عجل الله تعالى فرجه الشريف) نازل شد و چون امامت ائمه (علیهم السلام) تالی نبوت رسول خداست و این کتاب از خلیفه دوازدهم بحث می کند که وجودش نشانه کمال دین و اتمام نعمت خداست، کتاب نام کمال الدین گرفته است.
شیخ صدوق انگیزه خود را از تألیف کمال الدین چنین نگاشته است که بعد از آن كه سفرى به مشهد مقدس داشته به نیشابور رفته و شبهاتى درباره امام زمان (عجل الله تعالى فرجه) را از زبان شیعیان آنجا شنیده و سعی فراوان در حل آنها داشته است. سپس به قم آمده و در آنجا شیخ نجم الدین ابو سعید محمد بن حسن بن محمد بن احمد بن على بن صلت قمى را ملاقات کرده است؛ او را به زهد و علم و تقوی و ... ستوده است. در حین صحبت، او شبهه ای را از فلاسفه بخارا درباره حضرت مهدی نقل می کند و شیخ صدوق به آن جواب می دهد. شیخ نجم الدین درخواست تألیفی کتابی در این موضوع می کند و شیخ صدوق وعده اجابت می دهد تا آنكه شبى امام زمان (عجل الله تعالى فرجه) را در خواب می بیند که به شیخ صدوق فرموده است:« چرا كتابى درباره غیبت نمى‏نویسى تا خداوند به واسطه آن حوائجت را برآورده سازد؟» عرض می كند:« اى فرزند رسول خدا من در این باره چند كتاب نوشته‏ام». آن حضرت می فرماید:« اینك كتابى بنویس و در آن به غیبت‏هاى پیامبران الهى نیز اشاره كن». پس از آن رؤیا شیخ صدوق به تألیف کمال الدین دست می یازد.
او در مقدمه با اشاره به اینکه آفرینش حجت خدا قبل از آفرینش دیگر انسان‏ها بوده، انتخاب امام و خلیفه را تنها شایسته خدا می داند، سپس به لزوم عصمت امام اشاره کرده و سر سجود ملائکه به آدم را بیان می کند. وجوب شناخت حضرت مهدی و اثبات غیبت و حكمت آن مطلب دیگری است که شیخ صدوق در مقدمه بدان پرداخته است. آنگاه به آرای مختلف علما در غیبت اشاره و پاسخ اعتراض و شبهه مخالفان را می دهد.
او در آغاز جلد اول می گوید: « آغاز غیبت‏ها، غیبت مشهور ادریس پیامبر (علیه السلام) است تا به غایتى كه كار شیعیانش به جایى رسید كه تهیه قوت برایشان دشوار شد و طاغوت زمانه گروهى از آنها را كشت و باقى آنها را فقیر و هراسناك نمود، سپس ادریس پیامبر ظهور كرد و به شیعیانش مژده فرج و قیام قائمى از فرزندانش را داد كه آن نوح (علیه السلام) بود. سپس خداى تعالى ادریس (علیه السلام) را به سوى خود خواند و پیوسته شیعیان نسل اندر نسل در انتظار قیام نوح (علیه السلام) بودند و عذاب سخت طواغیت را تحمّل مى‏كردند تا آنكه نبوّت نوح (علیه السلام) آشكار گردید».
به همین ترتیب ابواب دیگر کتاب را به غیبت پیامبران و اخبار غیبت رسول خدا (صلی الله علیه وآله) اختصاص داده است: ذکر آشکار شدن حضرت نوح؛ غیبت حضرت صالح؛ غیبت ابراهیم؛ غیبت یوسف؛ غیبت موسی؛ درگذشت موسى (علیه السلام) و غیبت اوصیاء و حجّتهاى پس از او تا روزگار مسیح (علیه السلام)؛ بشارت عیسى بن مریم علیهما السّلام به خود پیامبر اكرم صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم؛ روایات فاطمه زهرا (علیها السّلام) از حدیث صحیفه در اسامى ائمّه و اینكه دوازدهمین آنها قائم (عجل الله تعالى فرجه الشريف) است؛ روایات امام حسن مجتبی؛ روایات امام حسین و ...
منکرین امام مهدی؛ میلاد ایشان؛ كسانى كه قائم (عجل الله تعالى فرجه الشريف) را دیدار كرده و با وى تكلّم كرده‏اند؛ علت غیبت؛ توقیعات وارده از قائم (عجل الله تعالى فرجه الشريف)؛ حدیث دجال و نوادر احادیث در زمینه غیبت از دیگر مطالب کتاب هستند.
شیخ صدوق این کتاب را در دو جلد و 58 باب به سامان رسانده است.


ترجمه های کمال الدین :
ترجمه‏اى توسط یكى از فضلاى معاصر با علامه نورى و از سادات شمس آباد اصفهان؛
ترجمه إكمال الدین نوشته سید على بن محمد بن اسدالله امامى حسینى اصفهانى معاصر با صاحب ریاض؛
ترجمه محمد باقر کمره ای، انتشارات اسلامیه، 1396ق، تهران؛
ترجمه منصور پهلوان، مسجد مقدس جمکران، 1384ش، قم.
چاپهای کمال الدین
چاپ سنگی، تصحیح قندهاری، خط محمد حسن گلپایگانی، بسعی و اهتمام محمد حسین و علی نقی كاشانی، دارالطباعه سیدباقر رازی، 1301ق؛
انتشارات اسلامیه، 1356ش، تهران؛
تصحیح علی اکبر غفاری، انتشارات جامعه مدرسین، 1380ش، قم؛
تصحیح علامه محمد مهدی خرسان، مطبعه حیدریه، ۱۳۸۹ ق / ۱۹۷۰ م / 1339ش، نجف؛ علامه خرسان عنوان اکمال الدین و اتمام النعمه را برگزیده است.

 

منبع : افق حوزه

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن