یکشنبه, 05 بهمن 1393 ساعت 11:00
خواندن 1411 دفعه

قرب الإسناد از حمیری - عباسعلی مردی

ابو العباس، عبد الله بن جعفر حِمیرى:

از یاران امام حسن عسکرى (علیه السلام) و از روات بزرگ شیعه در نیمه دوم قرن سوم هجرى است.از مقام و منزلت والایى در میان علما و فقهاى بزرگ شیعه برخوردار است و شخصیت هایى همچون شیخ صدوق در مشیخه «الفقیه» و نجاشى در«رجال» و مجلسى اول در« روضه المتقین» و مامقانى در« تنقیح المقال» و علیارى در« بهجه الآمال» فقاهت و وثاقت و وجاهت او را در میان مشایخ روایى شهر قم مطرح نموده اند.

وى از مشایخ بزرگ محمد بن یعقوب كلینى به شمار مى آید و كلینى در كتاب« كافى» بسیار بر او استناد نموده و از او روایت نقل كرده است.
از آنجایی که حمیری در عصر امام هادى و امام حسن عسكرى (علیهما السلام) می زیسته با آن حضرات مكاتباتى داشته و على رغم فشار شدید حكومت عباسى در قطع ارتباط میان شیعیان و آن دو امام بزرگوار، ارتباط خود را با امامان خود حفظ كرده و از آنان پیوسته رهنمود مى گرفته است.
پس از شهادت امام حسن عسكرى (علیه السلام) حمیرى از طریق «محمد بن عثمان عمرى» رابطه و مكاتبه خود را با امام زمان (عجل الله تعالى فرجه الشریف) حفظ نمود. وى مجموعه این نامه ها را در كتابى به نام «مسائل عن محمد بن عثمان العمری و التوقیعات» جمع آورى نموده است.
حمیرى در حدود سال 270 هجرى سفرى به شهر كوفه، پایگاه روات بزرگ شیعه در آن دوران، داشته است.
حمیرى داراى چهار فرزند بوده به نام هاى محمد، جعفر، حسین و احمد كه آنها نیز از بزرگان شیعه بوده اند و داراى مكاتباتى با امام زمان (عجل الله تعالى فرجه الشریف) مى باشند. البته از میان آن مكاتبات تنها نامه هاى محمد در جوامع روایى شیعه نقل شده است.
ابو هاشم جعفرى، ابراهیم بن مهزیار، ابراهیم بن هاشم، احمد بن اسحاق قمى، احمد بن محمد بن خالد برقى، احمد بن محمد بن عیسى اشعرى قمى، احمد بن مطهر، محمد بن ریان بن صلت قمى و حسن بن ظریف از مشایخ حمیری به شمار می روند. و چهره هاى سرشناس شیعه ازجمله فرزندش محمد بن عبد الله بن جعفر، احمد بن زیاد بن جعفر همدانى، على بن بابویه قمى، محمد بن حسن بن ولید، محمد بن موسى بن متوكل، محمد بن همام بغدادى، محمد بن یحیى عطار قمى و ابو غالب زرارى از راویان او هستند.
از تألیفات حمیری می توان قرب الإسناد؛ العظمه و التوحید؛ الإمامه؛ الاستطاعه و المعرفه و الأفاعیل و الإراده؛ الطب ؛ الرسائل ؛ فضل العرب ؛ مسائل عن محمد بن عثمان العمری و التوقیعات ؛ كتاب الدلائل ؛ الغیبه و الحیره را بر شمرد.

 

قرب الإسناد :
در این مجموعه، احادیثی كه با واسطه كمتری از معصوم نقل شده و سلسله سند كوتاه تری دارند نقل شده و به همان دلیل قرب الإسناد نامیده شده است. این شیوه گزینش احادیث از آن جهت مورد توجّه است كه زیاد شدن واسطه ـ حتّی اگر مورد اعتماد و مُوَثَّق باشند ـ احتمال اشتباه در نقل حدیث را افزایش می دهد.
علی بن ابراهیم، محمّد بن عیسی یقطینی و علیّ بن بابویه نیز قرب الاسناد داشته اند، امّا تنها قرب الاسناد حمیری اكنون در دست ماست.
در زمان امام هادى و امام حسن عسكرى (علیهما السلام) ظلم و ستم حكومت عباسى به اوج خود رسیده بود و حكام ستمگر از ارتباط میان شیعیان و این دو امام بزرگوار بشدت جلوگیرى مى كردند. در چنین زمانى مؤلف این كتاب- مانند بسیارى دیگر از روات بزرگ شیعه- به وسیله ارتباط با دیگر یاران نزدیك ائمه (علیهم السلام) و ارتباط مخفى و مكاتبه اى و نامه نگارى با ائمه (علیهم السلام)، سخنان گهربار آن امامان بزرگوار را در مجموعه هاى روایى جمع آورى مى كرد تا آن را به آیندگان و نسلهاى آینده برساند.
مؤلف كتاب با امام زمان (عجل الله تعالى فرجه الشریف) نیز مكاتباتى داشته است.
علامه شیخ آقا بزرگ تهرانى در «الذریعه إلى تصانیف الشیعه» درباره این كتاب مى گوید:« این كتاب در نزد قدماى فقهاى شیعه بسیار ارزشمند و گران قدر به شمار مى آمد و لذا از شهرهاى دور براى شنیدن و یا دیدن آن بار سفر مى بستند و رنج سفر را بر خود هموار مى كردند».
از دیگر نكات با ارزش این كتاب آن است كه مؤلف سؤالات على بن جعفر از امام موسى كاظم (علیه السلام) را نیز در كتاب خود آورده و بدین ترتیب بر اعتبار كتاب على بن جعفر افزوده است.
كتاب سؤالات على بن جعفر از اصول چهارصدگانه اولیه شیعه به شمار مى آید و از زمان نگارش تا حال در طول بیش از هزار سال پیوسته مورد توجه علما و بزرگان شیعه واقع شده و روایاتش در مجموعه هاى بزرگ روایى از كتاب كافى شیخ كلینى، كتاب فقیه و خصال شیخ صدوق، تهذیب شیخ طوسى، بحار الانوار علامه مجلسى، وسائل الشیعه شیخ حر عاملى، و مستدرك الوسائل محدث نورى نقل شده است.
قرب الإسناد شامل 1404 حدیث مى باشد كه از امام جعفر صادق و امام موسى كاظم و امام رضا (علیهم السلام) روایت شده است. این كتاب شامل احادیث فراوانى از دیگر ائمه معصومین (علیهم السلام) نیز بوده كه متأسفانه به دست ما نرسیده است.
قرب الاسناد شامل ۱۳۸۷ حدیث است و بیشتر احادیث این كتاب را احادیث فقهی ـ در ابواب مختلف ـ تشكیل می دهد.


قرب الإسناد شامل سه بخش است:
بخش اول روایاتى كه از امام جعفر صادق (علیه السلام) روایت شده است.
بخش دوم روایاتى كه از امام موسى كاظم (علیه السلام) روایت شده است.
بخش سوم روایاتى كه از امام رضا (علیه السلام) نقل گردیده است.
هر بخش از كتاب داراى یك سرى روایات متفرقه نیز مى باشد.
برخى از مسائل مطرح شده در قرب الإسناد عبارتند از: روایاتى درباره دعا و شرایط آن، مسائل عقیدتى و ابواب فقهى مانند صلوه، طهاره، زكات، صوم، حج، نكاح، طلاق، حدود، معاملات، صید، وصیت، شهادت و...

 

چاپهای قرب الإسناد :
كتابت ابوالقاسم خوشنویس، مقابله و تصحیح مرتضی اردكانی و محمد حسن نجف آبادى، به اهتمام سید باقر اصفهانی، 1370ق، تهران؛
مطبعه حیدریه، 1369ق / 1950، نجف؛
چاپ مکتبه نینوی، تهران؛
تصحیح احمد صادقی اردستانی، موسسه کوشانپور، 1417ق / 1375ش، قم؛
تصحیح مؤسسه آل البیت. این متن مصحح در سایت rafed.net قابل دسترسی است.

ترجمه قرب الاسناد :
ترجمه و تحقیق قرب الاسناد عبدالله بن جعفر حمیری، رضوان ایرجی زاد به راهنمایی استاد علی اکبر غفاری (د 1383ش)، دانشگاه آزاد اسلامی (واحد تهران شمال) = ۱۳۷۹.

منبع : افق حوزه

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن