گفتمان امامت، نوشتۀ آیت الله سید محمدسعید طباطبایی حکیم، پاسخ به سؤالات دانشور اردنی (سه جلد)، نشر روضة العباس علیه السلام، زمستان 1393ش، قم. از دیر باز علمای شیعه و سنی برای تبیین عقاید خویش و روشن کردن حقیقت، پرسش و پاسخ هایی در قالب مناظره داشته اند که برخی از این مناظرات به صورت مکتوب و به شکل نامه نگاری بوده است. برخی از آنها معروف و مشهورند و به چاپ نیز رسیده اند از جمله کتاب المراجعات اثر علامه سید عبدالحسین شرف الدین، و مع الدکتور السالوس فی آیة التطهیر (علی مائدة العقیدة) از آیت الله میلانی. به جز اینها…
دوشنبه, 28 ارديبهشت 1394 ساعت 12:08
«شورای بررسی متون و كتب علوم انسانی» با رویكرد تقویت تفكر انتقادی در علوم انسانی کشور و با جلب مشاركت اساتید دانشگاه‌ها به بررسی و نقد بیش از 3000 کتاب علوم انسانی پرداخته است. این شورا جهت دسترسی همگان به بانک نقد کتاب های علوم انسانی، سامانه ای با عنوان «نقدِ نقد» راه اندازی نموده تا آثار نقد شده توسط گروه های تخصصی 13 گانه (اقتصاد- تاریخ و باستانشناسی- روانشناسی- روش شناسی علوم انسانی اسلامی- زبان و ادبیات عربی- زبان و ادبیات فارسی- زبانشناسی و زبانها- علوم اجتماعی-علوم تربیتی- علوم سیاسی- فقه و حقوق- فلسفه و کلام و مدیریت) مورد…
یکشنبه, 27 ارديبهشت 1394 ساعت 11:57
مدخل از سال 1372 که استاد محمدرضا حکیمی با نگارش مجموعۀ «مکتب تفکیک» و نشر آن در ماهنامۀ کیهان فرهنگی، واژه ای جدید شناسانید و در پی آن فضایی نوپدید در صحنۀ پژوهش دینی کشور پدید آورد، بیش از بیست سال می گذرد. امروز با مرور کتاب مرجع «کتابشناسی توصیفی مکتب تفکیک»[1] می توان دید که چه مقدار از منابعی که در مورد مکتب معارفی خراسان نوشته شده است به این دورۀ زمانیب از می گردد. گذشته از اینکه چه درصدی از این مدخل ها ارزش علمی دارند و اختلاف نظرهای موجود در مورد این مکتب، نفس توجه به این نظام …
یکشنبه, 27 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
  چکيده : مقاله حاضر به نقد و بررسی «کتابنامه مکتب تفکيک» نوشته هادی ربانی اختصاص دارد. مکتب تفکيک، رويکردی به مباحث اعتقادی است که در سال 1340 قمری توسط ميرزا مهدی اصفهانی (1303 - 1365 ق.) در حوزه علميه مشهد عرضه شد و از سوی شاگردان او ادامه يافت. در اين کتاب، که نخستين کتاب مرجع در اين زمينه است، 906 عنوان نوشتار، منتشرشده و نشده، معرفی شده است. پوشش زمانی کتابنامه، سال 1310 تا 1388 شمسی است. بيشترين تعداد مدخل‏ ها به سال 1388 با 150 عنوان بر مي‏ گردد. به لحاظ تنوع ساختار، بيشترين تعداد به مقالات…
سه شنبه, 22 ارديبهشت 1394 ساعت 13:19
اشاره روش شناسی مطالعات اسلامی در غرب، درس گفتارهای است از پرفسور عبدالعزیز ساشادینا، اسلام شناس و استاد دانشگاه ویرجینیای امریکا که در گروه مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با حضوری جمعی از فضلا و اعضای هیأت علمی پژوهشگاه ارائه شد. در این درس گفتار افزون بر ارائه بحث، پرسش ها و پاسخ هایی که در خلال بحث صورت گرفته است، موجب غنای محتوایی مطالب شده است. کتاب از شش فصل تشکیل شده است که استاد ساشادینا در پنج فصل به بررسی و تبیین دوره های مختلف اسلام شناسی می پردازد و در فصل ششم روش اسلام شناسی…
سه شنبه, 22 ارديبهشت 1394 ساعت 09:48
کمال الدين ميثم بن على بن ميثم بحرانى معروف به ابن ميثم، از دانشمندان و از شارحين نهج البلاغه امام على ( عليه السلام) در سال 636ق در مجمع الجزاير بحرين به دنيا آمد و در سال 689 ق در همان جا دار فانى را وداع گفت. پس از مرگ، پيکر او را در مقبره جدش المعلى، واقع در روستاى هلتا به خاک سپردند.[2] در قرن دوازدهم هجرى شيخ سليمان ماحوزى بحرانى (متوفاى 1121ق) بر حسب درخواست شاگردان و دوستان، کتابى در شرح احوال ابن ميثم نوشت به نام السلافة البهية فى الترجمة الميثمية. محدّث بحرانى در کتاب اللؤلؤة آن را ذکر کرد و سپس…
پنج شنبه, 17 ارديبهشت 1394 ساعت 08:15
    یکى از زیارتگاه  هاى مورد توجه همه مذاهب اسلامى در دمشق، مرقد و آرامگاه منسوب به زینب کبرى(سلام الله علیها)، دختر امیرمؤمنان(علیه السلام) است که همواره خیل مشتاقان و ارادتمندان آن بانوى فداکار و بزرگوار از سرزمین هاى اسلامى به  ویژه ایران براى زیارت قبر او عازم این سرزمین هستند و از قدیم الایام مورد توجه زائران و جهانگردان بوده است، حجت الاسلام امیرعلی حسنلو مدیر سیره و تاریخ مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم درباره تاریخچه مزار حضرت زینب(سلام الله علیها) این گونه می نویسد: اینکه برای این حرم و بارگاه از چه زمانی…
دوشنبه, 14 ارديبهشت 1394 ساعت 11:34
دومین شماره بساتین، دوفصلنامه علمی - تخصصی مطالعات نسخه های خطی، اسناد و متون کهن، سال اول، شماره دوم، پاییز ـ زمستان 1393 منتشر شده است که در اینجا چکیده مقالات آن را می خوانید. بساتین، نشریه ای علمی ـ تخصّصی در موضوع نسخه های خطی اسلامی است، این نشریه در زمینه مطالعاتِ کتاب  شناختی، مباحث نسخه  شناسی، تاریخ علم مسلمانان، کتابخانه های تراثی، مجموعه داری کتب خطی و اسناد کهن، ترجیحاً با محوریت میراث مکتوب کهن شیعه و معرّفی آثار فرهیختگان مسلمان، به صورت دو فصلنامه، به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی، منتشر می گردد و قلمرو فعالیتِ آن…
دوشنبه, 14 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
حمله افاغنه قندهاری به ایران و سقوط دولت صفوی یکی از دردآورترین لحظات تاریخ ایران است و در باره آن بارها و بارها سخن گفته شده است. آنچه ذیلا می آید، شرح تألیف کتابی است که در نقد تشیع نوشته شده و در سال 1141 به شاه اشرف غازی تقدیم شد! این کتاب حلقه ای از یک سری مجادلات مذهبی است که در دوره صفوی جریان داشت و البته این صورت کار است....زمانی که میرمخدوم شریفی (قزوینی) پس از ماجراهای مربوط به شاه اسماعیل دوم (985) از ایران گریخت و کتاب نواقض الروافض را در نقد مذهب تشیع نوشت، روشن…
یکشنبه, 13 ارديبهشت 1394 ساعت 10:47
علامۀ بزرگ شیخ محمدتقی بن محمّدرحیم،[2] مشهور به صاحب حاشیه مؤلف کتاب گرانسنگ هدایة المسترشدین فی شرح اصول معالم الدین است که پدر ایشان اهل ایوانکی بوده و خود ایشان نیز ظاهراً در همین مکان متولد شده و سپس به عتبات عزیمت نموده و نزد استادانی همچون وحید بهبهانی، علامۀ بحرالعلوم، شیخ جعفر کاشف‌الغطاء، سیدعلی طباطبائی، سیدمحسن اعرجی کاظمی به تحصیل می‌پردازند و شاگردانی همچون صاحب روضات، میرزای شیرازی صاحب فتوا، شیخ محمدحسین صاحب فصول که برادر ایشان نیز است پرورش می‌دهند. محقق صاحب هدایه، سرسلسلۀ یکی از خاندان‌های بزرگ علمی شیعه و صاحب تألیفات گرانقدری است از جمله: رسالۀ صلاتیه، تبصرة الفقهاء و هدایة المسترشدین.[3] صاحب روضات…
جمعه, 11 ارديبهشت 1394 ساعت 10:00
گزارش نشست خبری همایش بین المللی امام سجاد علیه السلام؛ سایت جدید همایش رونمائی شد *رئیس کمیته علمی همایش بین المللی امام سجاد(علیه السلام) اظهار داشت: همزمان با ششم مجمع عمومی، همایش بین المللی امام سجاد(علیه السلام) در 24 مرداد سال جاری برابر با با 29 شوال با حضور شخصیت های داخلی و بین المللی صاحب نظر و عموم علاقه مندان داخلی و میهمانانی که در اجلاس مجمع عمومی حضور دارند، برگزار خواهد شد. *نشست خبری همایش بین المللی امام سجاد(علیه السلام) ـ پنج شنبه 3 اردیبهشت 1393 ـ با حضور آیت الله دری نجف آبادی(نائب رئیس محترم شورای عالی…
چهارشنبه, 09 ارديبهشت 1394 ساعت 11:38
همزمان با آماده انتشار شدن جلد بیستم از ترجمه شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، این کتاب برای نخستین‌بار به طور کامل ترجمه و منتشر شد. با پایان ترجمه بیستمین مجلد از مجموعه «شرح نهج البلاغه» ابن ابی الحدید، مجموعه ۲۰ جلدی کامل این اثر با ترجمه غلامرضا لایقی از سوی انتشارات کتاب نیستان و همزمان با ایام نمایشگاه بین المللی کتاب عرضه می شود. این ترجمه که برای نخستین بار از سال ۸۹ به بازار کتاب عرضه شده است را می‌توان نخستین ترجمه کامل از شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید دانست که یکی از مهمترین شرح‌هایی است که…
چهارشنبه, 09 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
امروز محققان و پژوهشگران حوزه‌های میراث و معارف اسلامی از بن جان اذعان دارند که برای هر تحقیق و پژوهشی که نیاز به آگاهی از یک کتاب دارند، باید به کتاب الذریعة الی تصانیف الشیعة اثر ارجمند شیخ آقا بزرگ تهرانی مراجعه کنند. از این رهگذر آقا بزرگ، حق بزرگی بر جامعه شیعی دارد و تا سال‌ها اثر او ماندگار خواهد ماند، همان گونه که ریاض العلماء ماند. سنت تحقیقی، وظیفه شناسی و سخت‌کوشی باعث پدید آمدن الذریعه شد. ارتباط گسترده با علما، دانشمندان، نویسندگان و ... به کمک صاحب الذریعه آمد و در نوشتن آن یاریگر او شد. یکی…
سه شنبه, 08 ارديبهشت 1394 ساعت 10:47
پیشگفتار : بخش 1. یکم: این کتاب دو سؤال را روشن خواهد کرد: یک: فقهایی که در طول تاریخ در زندگی دینی مردم اثرگذار بودند، بعد از انقلاب اسلامی چگونه نقش سیاسی مهمی پیدا کردند و اعمال دینی مردم ایران پس از انقلاب چگونه تحت تأثیر قرار گرفت؟  دوم: در موضوع سیاست، ظهور دولت اسلامی چگونه در محافل دینی تأثیر گذاشته است؟ بخش 2. این بخش به ساختار قدرت جمهوری اسلامی مربوط است. در این بخش، به تحول سیاسی ایران در مدت 34 سال بین سال‌های 1979 ـ 2013 م. توجه می‌شود. در زمان امام خمینی (ره) حزب جمهوری اسلامی…
دوشنبه, 07 ارديبهشت 1394 ساعت 10:47
1. تاریخ تشیّع در ایران از آغاز تا قرن دهم هجری تألیف رسول جعفریان، 3 ج، 1242 ص وزیری، قم، انصاریان، 1380، موضوع: اسلام شیعه ایران تاریخ. عناوین فصل های جلد اول و دوم عبارتند از: 1. گونه های تشیّع و عوامل نفوذ و گسترش آن؛ 2. تشیّع و ایرانیان ساکن عراق در قرن نخست هجری؛ 3. تشیّع ایران در قرن دوم و سوم؛ 4. تشیّع ایران در قرن چهارم؛ 5. تشیّع ایران در قرن پنجم؛ 6. تشیّع ایران در قرن ششم؛ 7. تشیّع ایران در قرن هفتم؛ 8. تشیّع ایران در قرن هشتم؛ 9. تشیّع ایران در قرن نهم؛…
دوشنبه, 07 ارديبهشت 1394 ساعت 09:00
اولین کتاب از انتشارات کتابخانه تخصصی حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام مشهد منتشر شد. کتاب “فاطمة علیهاالسلام الحوراء الانسیة بین الالطاف الالهیة وقسوة المظلومیة (من المصادر السنیة)” اولین کتابی است که  توسط انتشارات کتابخانه تخصصی حضرت زهرا علیهاالسلام وابسته به کتابخانه تخصصی امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در مشهد به چاپ رسیده است. نویسنده این کتاب آقای رحیم حسین مبارک است که در سیزده فصل به طور مفصل در مورد حضرت فاطمه زهرا علیهاالسلام نوشته شده است. موضوعات این کتاب به شرح ذیل است: فصل اول: خلقت نورانی حضرت فاطمه علیهاالسلام فصل دوم: منزلت حضرت خدیجه علیهاالسلام فصل سوم: ولادت حضرت فاطمه علیهاالسلام…
یکشنبه, 06 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
کتاب تجرید الاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی (د: 672 هـ) از مهم ترین آثار کلامی است که مباحث کلامی در آن با قالبی فلسفی مورد بحث قرار گرفته است. بر این اثر شرحها و حواشی متعددی نوشته شده است که از شروح آن می توان به شرح علامه حلّی (د: 726 هـ) با عنوان کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد؛ شرح علاء الدین قوشچی (د: 879 هـ) معروف به شرح جدید یا شرح علائی، و دیگر شرح شمس الدین اصفهانی (د: 749 هـ) با عنوان تسدید القواعد فی شرح تجرید العقائد اشاره کرد. شمس الدین اصفهانی شرح خود را بر تجرید…
پنج شنبه, 03 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
جنگ جَمَل جنگ‌ بین ناکثین (بیعت شکنان) و سپاهیان امام علی(علیه السلام) در سال ۳۶ قمری. این جنگ در اطراف بصره‌ و به رهبری عایشه همسر پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله)، و طلحه‌ و زبیر در مقابل امام علی (علیه السلام) آغاز شد و با پیروزی حضرت علی و کشته‌شدن طلحه و زبیر به پایان رسید. این افراد گرچه نخست با امام علی به عنوان خلیفه بیعت کرده بودند، ولی بعد از مدتی با عنوان سفر حج عمره از مدینه رفتند و با شکستن بیعت خود وارد جنگ با خلیفه شدند. به همین جهت این جنگ به جنگ ناکثین…
چهارشنبه, 02 ارديبهشت 1394 ساعت 13:03
برخلاف قرآن های مترجَم، نهج البلاغه های مترجَم کمتر مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته اند. به جز چند چاپ سنگی و ویرایش عزیزالله جوینی از ترجمه ای از نهج البلاغه که در موزۀ آستان قدس نگهداری می شود، بقیۀ نسخه های نهج البلاغۀ مترجم بررسی نشده اند. تحقیق در لغات و ترجمه های نهج البلاغه و تدوین فرهنگنامه ای از آ نها امری بایسته به نظر میرسد. از جملۀ این نسخه ها می توان به نهج البلاغۀ کامل مترجَم با تاریخ کتابت 882 ق اشاره کرد که تحت شمارۀ 120در کتابخانۀ وزیری یزد نگهداری می شود و کهن ترین ترجمۀ…
دوشنبه, 31 فروردين 1394 ساعت 09:00
نسخۀ خطی وقفنامۀ مدرسۀ امامیۀ اصفهان، محفوظ در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی به شمارۀ 15181، به انشای آقا جمال خوانساری و با خط نسخ خوشنویس نامدار عصر صفوی، احمد نیریزی، کتابت شده است. دست‌نویس وقفنامۀ مدرسۀ امامیۀ اصفهان را در پیام بهارستان (شمارۀ 11) همراه شرحی دربارۀ اجزای آن موقوفه و ویژگی‌های نسخۀ یگانۀ آن معرفی کردیم و قرار بود که متن آن نیز در پی نوشتار مذکور منتشر شود، ولی متأسفانه آن متن در چاپ از قلم افتاد. از آنجا که وقفنامۀ آن مدرسه از جهات گوناگون قابل بررسی است و شامل نکات تاریخی دربارۀ آن موقوفه و نیز…
یکشنبه, 30 فروردين 1394 ساعت 09:00