چکيده مصابیح الإیمان فی حقوق الإخوان، عنوان رساله ای در رعایتِ حقوق برادران ایمانی، از علامه سید حسن صدر است. مؤلف در سال 1272ق در کاظمین به دنیا آمد و سطوح مقدماتی و عالی علوم حوزوی را در کاظمین و نجف اشرف نزد اساتید مبرّز حوزه، فرا گرفت. این دانشمند برجسته در سال 1354ق رحلت نموده است و از وی بیش از هشتاد اثر ارزنده در موضوعات متنوع بر جای مانده است، که برخی از آنها نیز به چاپ رسیده است. تحقیق این رساله از روی نسخه ای به خط احمد بن سلطان علی حسینی مرعشی شوشتری با کتابتِ سال…
چهارشنبه, 20 خرداد 1394 ساعت 08:00
کتابشناسی ترجمه ها، شروح و پژوهش های مربوط به زیارت جامعه کبیره شامل کتاب های چاپی فارسی و عربی، مقالات، پایان نامه ها، کتابهای خطی، به ترتیب عنوان نوشتار است.    بخش اول – کتابهای فارسی چاپی آمال العارفین: ترجمه منظوم زیارت جامعه. ابوالقاسم تاجر طهرانی (متخلص به پروین). چاپ سنگی 1278 ق. 238 ص. ادب فنای مقربان. عبدالله جوادی آملی. قم: اسراء. نشر کتاب از سال 1381 آغاز شده و هنوز ادامه دارد. اسرار دلبران. سید احمد سجادی. تهران: بنیاد قرآن و عترت، 1385 ش. 207 ص. اسرار الزیارة و برهان الإنابة فی شرح زیارة الجامعة. محمد تقی (آقا…
سه شنبه, 19 خرداد 1394 ساعت 12:51
    چکیده در میان فهرست های مخطوط و مطبوع، آثاری منسوب به مفضل بن عمر وجود دارد که برخی از آنها در فهارس اولیه شیعه گزارش گردیده و به برخی نیز حتی اشاره هم نشده است. از سویی در مصادر و تراجم، کتاب هایی با نسبتِ مفضل بن عمر، ثبت شده است که در منابع کتابشناختی مصنفاتِ امامیه، از آنها گزارشی ارائه نشده است و بلکه بیشتر در آثار فرقه هایی غالی، مانند علویان و نصیریان، مضبوط است. در یک بررسی اجمالی، درمی یابیم، بسیاری از آثار منسوب به مفضل بن عمر، با ابهامات، تأملات و پرسش هایی همراه…
دوشنبه, 18 خرداد 1394 ساعت 09:00
بدون شک یکی از مهم ترین اسلام شناسان حال حاضر غرب که نظراتش تحولات مهمی در جهت دهی به مطالعات حوزه های متعددی از اسلام شناسی مؤثر بوده، پاتریشیا کرونه(Patricia Crone) است. در نوبت های پیشین پاره های اسلام شناسی به مناسبت های متعدد نامی از او به میان آورده و به شرح بخشی از آرای او پرداخته ایم. در نوبت چهارم از پاره های اسلام شناسی نیز به بهانه ارائه گزارشی از  آثار شاگرد پرآوازه اش، رابرت هویلند(Robert Hoyland) که در مهم ترین اثرش، «اسلام از نگاه دیگران»، به نقد درون گفتمانی آراء استادش پرداخته، ذکری از اهمیت و وجوه تأثیرگذاری…
سه شنبه, 12 خرداد 1394 ساعت 08:00
گوهر محیط، مجموعه مقالات مرحوم محیط طباطبائی در کتابشناسی ازلیان و بهائیان، به اهتمام محمد مهدی صائمی، نشر گوی، 1392ش، تهران.  این کتاب شامل یازده مقاله از مرحوم استاد محیط طباطبایی چاپ‌شده در مجله گوهر بین سال‌های 1354 تا 1357 شمسی است و به نوعی کتاب‌شناسی بهائیت به شمار می‌رود.  شایان ذکر است که مجله گوهر یکی از مهم ترین مجلات ادبی فرهنگی در سالهای قبل از انقلاب اسلامی بوده است. استاد محیط طباطبائی در این مقالات نگرشی صرفا کتابشناسانه و برون دینی داشته و تلاش کرده است از ورود به مباحث مذهبی و درون دینی بپرهیزد. همین امر باعث…
دوشنبه, 11 خرداد 1394 ساعت 13:23
بسم الله الرحمن الرحیم  السلام علیک یا بقیة الله اشاره پس از سالها انتظار، کتاب نفیس شرح دعای ندبه منتشر شد. نگارنده این سطور که در وانفسای سقوط کیفیت کتابهای دینی همیشه چشم به راه آثار ارزشمند است، در باب دعای ندبه نیز چنین انتظاری داشت؛ که در ماههای اخیر به کتاب ارزشمند توثیق دعاء الندبة تدوین مؤسسه امام هادی علیه السلام (زیر نظر آیة الله سید هادی رفیعی پور) دست یافته بود و نگارش معرفی و نقد آن را به یکی از دوستان خود سپرده بود.  ولی اینک با دیدن این کتاب نفیس، در عین گرفتاری ها و تعهدات…
شنبه, 09 خرداد 1394 ساعت 11:15
سال هاست روند شکل گیری پژوهش ها و مطالعات علمی در زمینه تاریخ صدر اسلام در مغرب زمین، بسیار سریع تر و جذاب تر از دیگر حوزه های پژوهشی در حال پیگیری است. سالیانه کتب، مقالات و پژوهش های متعددی منتشر می شود که هرکدام با توجه به دامنه گسترده علاقه مندی و تأثیرگذاری، از اقبال و توجه بسیاری در سراسر جهان برخوردار است. شاید به دشواری بتوان نمونه مشابهی برای جناح بندی و رقابت دو رویکرد گوناگون علمی متفاوت به سنت اسلامی که در حوزه تاریخ صدر اسلام پدید آمده را در باب دیگر موضوعات و دوره های تاریخی…
پنج شنبه, 07 خرداد 1394 ساعت 08:00
معاون پژوهشکده تفسیر اهل بیت علیهم السلام گفت: پیش بینی می شود ترجمه و نقد مهم ترین نگاشته های غربیان دربارۀ تفسیر شیعه (و به طور خاص امامیه) تا نیمۀ سال جاری به پایان برسد. حجت الاسلام دکتر علی راد در گفتگو با پایگاه اطلاع رسانی پژوهشگاه قرآن و حدیث در خصوص ترجمه و نقد نگاشته های غربیان در باره تفسیر امامیه اظهار داشت: پژوهشکدۀ تفسیر اهل بیت علیهم السلام از سال ۱۳۹۳ طرحی را برای ترجمه و نقد مهم ترین نگاشته های غربیان دربارۀ تفسیر شیعه (و به طور خاص امامیه) آغاز کرده است که پیش بینی می شود…
دوشنبه, 04 خرداد 1394 ساعت 09:00
اشاره: فرقه نصیری - علوی یکی از رازآلوده ترین پدیده های مطالعات اسلامی در دوره اخیر است. نظریات پذیرفته شده و رایج درباب این فرقه، چنان در تعارض و اختلاف با یکدیگر نضج یافته اند که به سختی می توان بر اشتراکات میان آنها صحه گذاشت. از سوی دیگر تحولات سیاسی-اجتماعی چند دهه اخیر در منطقه شام و سوریه، زمینه برای مطرح شدن اسناد و یافته های جدیدی از این فرقه پنهان و رازآلود تاریخی فراهم کرده که مبانی درک تاریخی موجود را سست گردانیده است. با توجه به این شرایط در این شماره از «پاره های اسلام شناسی» به…
دوشنبه, 04 خرداد 1394 ساعت 08:00
مقاله اى را که در پیش روى دارید به بحث از کتابهاى چاپى و موجود پیرامون حضرت امام سجاد(علیه السلام) پرداخته است. اما پیش از ورود به اصل مقاله یادآورى چند نکته ضرورى مى نماید:  نگارنده ادعاى جستجوى کامل را ندارد اما نهایت کوشش خویش را در این امر مصروف داشته است.  مقاله شامل کتابهاى مستقل در شرح احوال امام سجاد(علیه السلام) است و از ذکر کتابهاى ضمنى و مقالات اجتناب شده است.  برخى از کتابها جزو منابع درجه دوم به شمار مى آیند و از استحکام و تحلیل و نوآورى برخوردار نیستند و تنها به دلیل فراگیر بودن مقاله…
شنبه, 02 خرداد 1394 ساعت 10:30
آثارى که درباره امام چهارم علیه السلام به عربى، فارسى، اردو و برخى زبان هاى دیگر تدوین شده، فراوان است . در چهاردهمین شماره همین نشریه (اردیبهشت 1377) «کتاب شناسى امام سجاد علیه السلام » آمده است . در این مقاله به معرفى برخى کتبى که براى محققان، عموم و یا جوانان مفید است پرداخته و گزارشى توصیفى از آن تقدیم مى داریم:  1 . زندگانى على بن الحسین علیهما السلام، سید جعفر شهیدى، چاپ دهم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1380ش، 230 ص، وزیرى، فارسى .  کمتر کسى است که گذرى در تاریخ اسلام داشته است و سرى به…
شنبه, 02 خرداد 1394 ساعت 10:00
چکیده: پس از انتشار شماره نخست پاره های اسلام شناسی در شماره 143 و 144 نشریه آئینه پژوهش كه با استقبال و واكنش های امیدوار كننده محققان و اهالی قلم مواجه شد، در بخش دوم به گستره محدودتر، اما عمیق و چالش برانگیزتری از موضوعات اسلام شناسی پرداخته شده است. در این شماره پس از ارائه گزارشی مفصل و جامع از دو مقاله درباب شخصیت، آراء و افكار محمد سعید حوّی یكی از نظریه پردازان سرشناس اخوان المسلمین سوریه، یكی از آخرین پژوهش های غربی درباب چهره مشهور اسلام شناسی در قرون جدید، ایگناس گلدتسیهر را مرور كرده ایم. هر…
شنبه, 02 خرداد 1394 ساعت 08:00
چکیده: مجموعه ای كه از شماره حاضر در مجله آئینه پژوهش آغاز می گردد و به یاری پروردگار ادامه خواهد یافت، گزارش واره ای مختصر اما جامع درباب آخرین نظرات و پژوهش های محافل علمی جهان غرب در حوزه مطالعات اسلامی است. با توجه به دستاوردهای قابل توجه و سرعت چشمگیر غربیان در زمینه های علمی و پژوهشی، شاید این حركت گامی كوچك اما بنیادین در توجه دادن اهالی فضل و نظر به آن دستاوردها قلمداد شود. تلاش نگارنده این سطور، بر آن خواهد بود كه ضمن رعایت تنوع و توجه به همه حوزه های مرتبط با اسلام شناسی، نیم…
چهارشنبه, 30 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
«زندگانی پر بار پیامبر رحمت، خاتم رسولان، نبی اکرم، حضرت محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله)، از دیر باز تاکنون، همواره مورد توجه و علاقه وافر دلباختگان آن حضرت قرار داشته و چه بسیار قلم هایی که در طی اعصار و قرون با اشتیاق بر صفحه کاغذ، این روایت شورانگیز را به تکرار آورده اند. نقل احادیث و روایات مربوط به حضرت محمد بن عبدالله (صلی الله علیه و آله)، از آن جا که دارای مضامین عالی اخلاقی و عرفانی است، نه تنها در ادبیات فارسی، بلکه در ادبیات ملل دیگر نیز جایگاهی بس رفیع و والا داشته و…
چهارشنبه, 30 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
اتان کلبرگ، محقق مطالعات شیعی، سالیانی پیش در یادداشتی، فهرستی خلاصه از مطالعات در حوزه تشیع را در مجامع آکادمیک غربی و خاور شناسی به دست داد. پس از آن هم تاکنون به دلایل مختلف و از آن جمله تحولات سیاسی مطالعات در حوزه تشیع تداوم داشته و حتی فزونی گرفته است. مطالعات اولیه در این حوزه عمدتا محدود به بررسی اندیشه های تشیع امامی در زمینه های حقوقی و کلامی بود و برخی نیز مطالعات خود را وقف بررسی تاریخچه تشیع امامی و دوره های مختلف سیاسی و اجتماعی جامعه شیعیان می کردند. در این میان مطالعه درباره خاستگاه…
سه شنبه, 29 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
گفتمان امامت، نوشتۀ آیت الله سید محمدسعید طباطبایی حکیم، پاسخ به سؤالات دانشور اردنی (سه جلد)، نشر روضة العباس علیه السلام، زمستان 1393ش، قم. از دیر باز علمای شیعه و سنی برای تبیین عقاید خویش و روشن کردن حقیقت، پرسش و پاسخ هایی در قالب مناظره داشته اند که برخی از این مناظرات به صورت مکتوب و به شکل نامه نگاری بوده است. برخی از آنها معروف و مشهورند و به چاپ نیز رسیده اند از جمله کتاب المراجعات اثر علامه سید عبدالحسین شرف الدین، و مع الدکتور السالوس فی آیة التطهیر (علی مائدة العقیدة) از آیت الله میلانی. به جز اینها…
دوشنبه, 28 ارديبهشت 1394 ساعت 12:08
«شورای بررسی متون و كتب علوم انسانی» با رویكرد تقویت تفكر انتقادی در علوم انسانی کشور و با جلب مشاركت اساتید دانشگاه‌ها به بررسی و نقد بیش از 3000 کتاب علوم انسانی پرداخته است. این شورا جهت دسترسی همگان به بانک نقد کتاب های علوم انسانی، سامانه ای با عنوان «نقدِ نقد» راه اندازی نموده تا آثار نقد شده توسط گروه های تخصصی 13 گانه (اقتصاد- تاریخ و باستانشناسی- روانشناسی- روش شناسی علوم انسانی اسلامی- زبان و ادبیات عربی- زبان و ادبیات فارسی- زبانشناسی و زبانها- علوم اجتماعی-علوم تربیتی- علوم سیاسی- فقه و حقوق- فلسفه و کلام و مدیریت) مورد…
یکشنبه, 27 ارديبهشت 1394 ساعت 11:57
مدخل از سال 1372 که استاد محمدرضا حکیمی با نگارش مجموعۀ «مکتب تفکیک» و نشر آن در ماهنامۀ کیهان فرهنگی، واژه ای جدید شناسانید و در پی آن فضایی نوپدید در صحنۀ پژوهش دینی کشور پدید آورد، بیش از بیست سال می گذرد. امروز با مرور کتاب مرجع «کتابشناسی توصیفی مکتب تفکیک»[1] می توان دید که چه مقدار از منابعی که در مورد مکتب معارفی خراسان نوشته شده است به این دورۀ زمانیب از می گردد. گذشته از اینکه چه درصدی از این مدخل ها ارزش علمی دارند و اختلاف نظرهای موجود در مورد این مکتب، نفس توجه به این نظام …
یکشنبه, 27 ارديبهشت 1394 ساعت 08:00
  چکيده : مقاله حاضر به نقد و بررسی «کتابنامه مکتب تفکيک» نوشته هادی ربانی اختصاص دارد. مکتب تفکيک، رويکردی به مباحث اعتقادی است که در سال 1340 قمری توسط ميرزا مهدی اصفهانی (1303 - 1365 ق.) در حوزه علميه مشهد عرضه شد و از سوی شاگردان او ادامه يافت. در اين کتاب، که نخستين کتاب مرجع در اين زمينه است، 906 عنوان نوشتار، منتشرشده و نشده، معرفی شده است. پوشش زمانی کتابنامه، سال 1310 تا 1388 شمسی است. بيشترين تعداد مدخل‏ ها به سال 1388 با 150 عنوان بر مي‏ گردد. به لحاظ تنوع ساختار، بيشترين تعداد به مقالات…
سه شنبه, 22 ارديبهشت 1394 ساعت 13:19
اشاره روش شناسی مطالعات اسلامی در غرب، درس گفتارهای است از پرفسور عبدالعزیز ساشادینا، اسلام شناس و استاد دانشگاه ویرجینیای امریکا که در گروه مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با حضوری جمعی از فضلا و اعضای هیأت علمی پژوهشگاه ارائه شد. در این درس گفتار افزون بر ارائه بحث، پرسش ها و پاسخ هایی که در خلال بحث صورت گرفته است، موجب غنای محتوایی مطالب شده است. کتاب از شش فصل تشکیل شده است که استاد ساشادینا در پنج فصل به بررسی و تبیین دوره های مختلف اسلام شناسی می پردازد و در فصل ششم روش اسلام شناسی…
سه شنبه, 22 ارديبهشت 1394 ساعت 09:48