یکشنبه, 05 دی 1395 ساعت 13:06
خواندن 303 دفعه

افترائات وهابیت علیه تشیع و راه کارهای مقابله با آنها

آنچه ذیلا می آید، گفتگوی مجله سراج منیر (نقد تخصصی وهابیت) با حجت الاسلام و المسلمین استاد توحیدی در زمینه افترائات وهابیت علیه تشیع و راهکارهای مقابله با آنها است

محورهای اصلی فعالیت وهابیت علیه شیعه

     با توجه به رویکرد مجله سراج منیر که در نقد و بررسی وهابیت است و حضرتعالی نیز با شبهات آنان آشنا هستید، مهم ترین و جدیدترین شبهات آنها چیست و به طور  کلی چه کارهایی علیه شیعه صورت می گیرد و تأکید آنها بر چه مباحثی است؟

توحیدی: قبل از اینکه وارد بحث شوم، دو نکته را عرض می کنم:

نکته اول، درباره مسئلة قدیمی افتراست که در قرآن هم به آن اشاره شده است. به انبیای الهی نیز همچون پیامبر اسلام تهمت می زدند تا تأثیرگذاری ایشان را در جامعه کم کنند و مردم جذب ایشان نشوند. به پیامبر اسلام نیز افتراهایی چون ساحر بودن، مسحور بودن، شاعر بودن، مجنون و معلَّم بودن (إِنَّمَا یعَلِّمُهُ بَشَرٌ)[1] می زدند؛  همچنان که به پیروانشان هم می زدند. این گونه برخوردها در گذشته بوده و الآن هم اتهام زدن به شیعه طبیعی است. گروه های باطل زمانی که نتوانند در مقابل حق با منطق پاسخ بدهند، به تهمت و استهزا روی می آورند که قرآن می گوید این کار نشانه بی ایمانی است. (إِنَّمَا یفْتَرِی الْکذِبَ الَّذِینَ لاَ یؤْمِنُونَ).[2]

نکته دوم اهمیت دفع این افترائات است. بعضی ها گمان می کنند که در برابر افترائات باید سکوت کرد؛ چون «آن را که حساب پاک است، از سخن مردم چه باک». اما این سخن درست نیست. اولاً انسان نباید تهمت بزند و به دیگران سوءظن داشته باشد، ثانیاً دستور داده ند که خودتان را در معرض تهمت قرار ندهید و اگر به شما بد گمان شدند، نگویید برای ما مهم نیست. در نامه حضرت علی علیه السلام به مالک اشتر آمده که می فرمایند: «وَ اِنْ ظَنَّتِ الرَّعِیةُ بِک حَیفاً فَاَصْحِرْ لَهُمْ بِعُذْرِک، وَ اعْدِلْ عَنْک ظُنُونَهُمْ بِاِصْحارِک؛ هرگاه رعیت گمان ستمى بر تو ببرد آشکارا عذرت را به آنان ارائه کن، و به اظهار عذر گمان هاى آنان را از خود بگردان».[3] بنده با بیش از بیست  سال کار مستقیم در این زمینه ـ که اندک است ـ به این نتیجه رسیدم که مشکل عمده شیعه در جوامعِ اسلامیِ غیرشیعه، افترائاتی است که به آن نسبت می دهند؛ یعنی اکثر اهل سنّت، شیعه را بر خلاف آنچه هست، می شناسند؛ مثلاً ما از واژه مهرماه استفاده می کنیم، اما فتنه گران تهمت می زنند که هدف شیعه پرستش مهر است. ما به بدا اعتقاد داریم، اما آنها نمی دانند که منظور ما از بدا همان مضمونی است که اهل سنّت هم آن را قبول دارند. مفهوم تقیه که ما به آن اعتقاد داریم خیلی از اهل سنّت هم به آن معتقدند. اگر مقصود ما را بدانند، خواهند فهمید که تقیه اصل عقلی و قرآنی است و اختصاص به شیعه هم ندارد. خدا در سوره نحل آیه 106 و در آل عمران آیه 28 اصل تقیه را بیان می کند. اگر افترائات و ابهامات از بین بروند، خیلی از این بدبینی ها هم برطرف می شوند. برای تحکیم وحدت امت اسلام، باید به این نکته توجه داشت.

حالا به سؤال شما می رسیم. نکاتی که الآن وهابیان روی آنها بیشتر تأکید می کنند، عبارت اند از:

اول: ایجاد کینه و بدبینی نسبت به تشیع در قلب اهل سنّت است، به این طریق که می گویند شیعیان غیر خودشان را کافر و مهدور الدم می دانند و دروغ ها و تهمت های  دیگر. کتابی را به نام دکتر سید حسین موسوی چاپ کردند که به زبان عربی و فارسی پخش شده است. یک محور عمده کتاب این است که به اهل سنّت القا می کند که شیعیان همه شما را کافر و مهدور الدم می دانند.

دوم: از یک طرف، ارتباط شیعه با اهل بیت را زیر سوال می برند و از طرف دیگر، می گویند ما بیشتر از شیعیان طرف دار اهل بیت هستیم. با این بیان می خواهند جبهه  ضد اهل بیتی خودشان را کم رنگ کنند و طرف داری شیعه از اهل بیت را زیر سؤال ببرند که شیعه اصلاً محب اهل بیت نیست.

سوم: کار دیگر این است که فضای اختناق و یک طرفه ایجاد کنند. در عربستان که خاستگاه و پایگاه وهابیت است، فضا کاملاً یک طرفه است؛ یعنی آنجا مرتب کتاب،  جزوه، سی دی، در ترویج تفکر وهابیت و علیه شیعه پخش می شود، ولی اجازة نشرِ جواب همان سؤال ها را به شما نمی دهند. شیعه و سنی با آگاهی از همین مطلب، می توانند بفهمند که اینها انسان های منطقی نیستند و دلیل ندارند. اگر کسی برای ادعاها و آرای خودش منطق و دلیل قوی داشته باشد، از مواجهه با طرف مقابل نمی ترسد؛ چون می تواند ادله خود را بیان کند. در عربستان می گویند شما حق جواب دادن ندارید و نباید هیچ جزوه ای درباره جواب این سوال ها پخش کنید، حتی گفتگوهای حضوری به همین سبک است. گاهی به بحث دعوت می کنند اگر ببینید طرف مقابل ضعیف است و وهابی می تواند با مغالطه و سفسطه بر او پیروز شود، گفتگو را ادامه می دهند، اما اگر دیدند قدرت مقابله ندارند، فوراً پلیس دخالت می کند و طرف دیگر را تحت عنوان اینکه اینجا اختلاف انگیز است، او را دستگیر می کند.

افترائات وهابیان علیه شیعه

   فرمودید یک روش وهابیت افترا به تشیع است. مواردی از آنها را بیان فرمایید.

توحیدی: افترائات فراوانی مطرح کرده اند. برای مثال می توان کتاب دراسات فی الفرق، نوشته دکتر صابر طعیمه، چاپ ریاض (مطبعة المعارف) را نام برد. وی نوشته است که شیعیان مقام الوهیت برای حضرت علی قائل اند و این غلو در مورد تمام دوازده امام وجود دارد. وی به روایتی از اصول کافی استناد می کند که امام هشتم شیعیان گفته اند ما همه پسران خداییم: «نحن ابناء الله» و به کتاب اصول کافی، ج1، ص223، چاپ تهران آدرس می دهد تا مخاطب به آن شک نکند. بنده مراجعه کردم و دیدم حدیث امام رضا علیه السلام در کافی این چنین است: «أما بعد فنحن أمناء الله فی أرضه؛ ما امین های خدا در زمین هستیم». این نویسنده خائن، «میم» را  به «ب» تبدیل کرده و گفته امام رضا فرموده: نحن ابناء الله؛ ما پسران خداییم. نتیجه گرفته که شیعه برای خدا دوازده پسر قائل است و مسیحی ها یک پسر برای خدا قائل اند؛ پس شیعیان بدترند.

نمونه دیگر کتابی از دکتر قفاری در سه جلد است که علیه شیعه نوشته است. او هم افترائات زیادی می زند که چند نمونه اش را بیان می کنم. قفاری نوشته است شیعیان برای شفا از خاک کربلا استفاده می کنند و معتقدند که شفا از خود این خاک است، نه از خدا: «اَنّ الشفاء من تراب القبر لا من رب الارباب»؛ درحالی که روایات موجود در این زمینه صریحاً شفا را به خداوند نسبت می دهند؛ از جمله روایت معروفی است که می گوید خداوند به امام حسین علیه السلام در عوض شهادت چند چیز داد؛ از جمله: «جعل الشفاء فی تربته؛ خداوند شفاء را در تربتش قرار داد». صریحاً روایات ما شفا را به خدا نسبت می دهند، اما قفاری می گوید شیعیان معتقدند که این شفا هیچ ربطی به خدا ندارد و مستقلاً از خود خاک است نه از خدا. از آن بدتر اینکه ایشان می گوید رهبر انقلاب ایران نام خودش را در اذان نمازها وارد کرده است. می نویسد: ادخل الخمینی اسمه فی اذان الصلوات و قدّمه علی الشهادتین فأذان الصلوات فی ایران بعد استلام الخمینی للحکم فی کل جوامعها هکذا؛ یعنی در تمام مساجد ایران بعد از پیروزی انقلاب این گونه اذان می گویند: الله اکبر اربع مرّات، ثم بعده «خمینی رهبر» مرتین ای ان الخمینی هو القائد. نوشته است تمام مساجد ایران در اذان چهار بار الله اکبر و بعد از آن می گویند «خمینی رهبر» و سپس می گویند اشهد انّ محمد رسول اللّه. به صراحت تهمت می زنند؛ درحالی که اذان ایران در کل دنیا پخش می شود. کانال های تلویزیون ایران مانند الکوثر و کانال های دیگر ایران اذان را پخش می کنند.

علاوه بر این، کتاب های افرادی را که تهمت های زیادی به شیعه زدند مانند ابن تیمیه را چاپ می کنند. ابن تیمیه فقط در کتاب منهاج السنه در همان چند صفحه اول  بیش از ده تهمت بر شیعه زده است؛ مثلاً می گوید شیعه ها قرآن را تحریف کردند، شیعیان برای زن عدّه طلاق قائل نیستند، برای زن مهریه قرار نمی دهند، موقع نماز عمداً مقداری از قبله منحرف می شوند، در نماز شانه هایشان را تکان می دهند، شیعیان دروغ گوترین افرادند، قائلند که نمازهای واجب پنجاه تاست. واضح است که ما نمازهای واجب یومیه را پنج نماز می دانیم و رکعات نماز یومیه هم هفده تاست. کسی نگفته پنجاه نماز یا پنجاه رکعت نماز واجب است. یا گفته است شیعیان غلو می کنند، اموال تمام مسلمانان غیر شیعه را برای خودشان حلال می دانند، با جبرئیل دشمن اند. می گوید شیعیان می گویند جبرئیل قرار بود وحی را برای حضرت علی علیه السلام نازل کند، ولی خیانت کرد و بر حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) نازل کرد. یا می گوید شیعیان به جای سلام علیکم، به مسلمانان می گویند سام علیکم؛ یعنی مرگ بر شما، شیعیان با عدد ده مخالف اند و عدد ده را به زبان نمی آورند؛ چون با عشره مبشره بالجنه مخالف اند. لذا کاری که ده تا باشد انجام نمی دهند و ساختمانی را که ده پایه یا ده ستون داشته باشد، نمی سازند. این در حالی است که به عکس این ادعا، عدد ده در میان ما رایج است (دهه محرم، دهه فاطمیه و دهه فجر و شب های قدر ده بار بک یا الله، بمحمد و... گفته می شود). می گوید: بعضی شیعیان می آیند سر سردابی که در سامرا هست، می ایستند و مرکبی می آورند می گویند یا صاحب الزمان یا مهدی اخرج اخرج! می گوید: بعضی هایشان حتی نماز نمی خوانند؛ چون ممکن است در وسط نماز، حضرت مهدی ظهور کند و بعد از نماز دیر شود! می گوید شیعیان گوسفندی را می گیرند و اسمش را عایشه می گذارند و شکنجه اش می کنند و موهایش را می کِشند؛ چون هرچه این را شکنجه کنند، عایشه بیشتر شکنجه می شود! ابن تیمیه از این قبیل دروغ ها فراوان در همان اول کتاب منهاج السنه دارد. این کتاب را با این همه دروغ که خودشان هم می دانند، یا تحفه اثنی عشریه را که آن هم دروغ های فراوانی علیه شیعه دارد، پخش می کنند. خلاصة تحفه اثنی عشریه را که نوه آلوسی نوشته است، پخش می کنند. در تحفه اثنی عشریه آمده است که شیعیان تمام اصحاب پیامبر  را کافر می دانند؛ درحالی که در رأس اصحاب پیامبر، حضرت علی، امام حسن، امام حسین: و شهدای بدر و خیبر و حنین قرار دارند که ما به زیارتشان می رویم. اگر ما اینها را کافر می دانیم، پس چرا به زیارتشان می رویم؟ همچنین نوشته: شیعیان بعضی از همسران پیامبر را کافر می دانند، بعد از تمام نمازها لعن بر برخی خلفا و افراد را واجب می دانند؛ درحالی که شیعه نگفته لعن واجب است. بعد می گوید شیعیان نماز رو به قبر را جایز می دانند؛ یعنی جایز می دانند پشت به قبله و رو به قبر امام نماز بخوانند. شیعه را متهم کرده که اگر کسی روزه باشد و پوست حیوان بخورد، اشکال ندارد. یا اگر لواط مرتکب بشود، روزه اش باطل نمی شود. از این قبیل دروغ ها در کتابتحفه اثنی عشریه تألیف شاه عبدالعزیز دهلوی زیاد است. او نوشته: شیعیان امت اسلام را امت ملعونه می گویند؛ درحالی که واژه رایج در میان شیعیان این است که می  گویند امت مرحومه. گفته است: اگر کسی دوست دار حضرت علی باشد، حتی اگرکافر باشد، بهشت می رود؛ درحالی که ما شرط ورود به بهشت و قبولی همه اعمال را ایمان و اسلام می دانیم. در کتاب الفقه علی المذاهب الاربعه تألیف جزیری که کتاب فقهی است، نوشته است رافضه قائل اند جبرئیل به اشتباه وحی را بر حضرت محمد  آورده و باید برای حضرت علی می آورد! شیعیان همسر پیغمبر را قذف می کنند و نسبت رابطه نامشروع به عایشه می دهند؛ درحالی که شیعه چنین نسبتی را به هیچ یک از همسران پیامبر نمی دهد. از این قبیل افترائات در کتاب های دیگر هم هست که نمی خواهم به همه آنها بپردازم و در کتب قدیمی هم هست و اکنون این کتاب ها پخش می شوند و مخصوصاً وهابی ها کتاب های ابن تیمیه و مختصر التحفه را پخش می کنند.

   آیا در میان شیعه اصلاً چنین نظرهایی را نداشته ایم یا مثلاً یک دسته ای مثل غرابیه یا نصیریه و اینها برخی غلوها را داشته اند و آنها به کل شیعیان تعمیم داده اند؟

توحیدی: کتب ملل و نحل را غیر شیعیان، نوشته اند و متأسفانه برخی از شیعیان نیز از آنان پیروی کرده اند. اشتباهی که در این کتب صورت گرفته، این است که غلات را  جزء شیعه می دانند؛ درحالی که غلات ربطی به شیعه ندارند. شیعه کسی است که به خلافت بلافصل حضرت علی علیه السلام معتقد است و آن حضرت را اولین خلیفه رسول الله می داند. این اعتقاد شیعه است. این چه ربطی دارد به اعتقاد کسی که معتقد است علی خداست. قدر مشترکش این است که هر دو از حضرت علی دم می زنند و هر دو او را تعریف می کنند. اگر چنین استدلالی صحیح باشد، باید بگوییم مسلمان ها هم مسیحی اند؛ مسلمان ها مانند مسیحی ها حضرت عیسی مسیح را تجلیل می کنند! لکن آنها مسیح را ابن الله می دانند، ما او را نبی الله می دانیم. همین فرق بین شیعه و غلات وجود دارد. شیعه می گوید حضرت علی خلیفه رسول الله است، غلات می گویند علی خداست. اصلاً غلات را جزء شیعه به حساب آوردن کار بسیار غلطی است و افترائی است که ربطی به شیعه ندارد. این نکته اول.

نکته دوم این است که همانگونه که در برخی کتب فرق گفته اند و برخی از اهل سنّت هم تصریح کرده اند، هرگاه به صورت مطلق شیعه گفته می شود، منصرف به شیعه امامیه است. اگر مقصود فرقه های دیگر باشد، تصریح می کنند؛ مثلاً می گویند شیعه زیدیه چنین می گوید، شیعه اسماعیلیه چنین می گوید. از نظر جمعیت و آمار هم بیشترین شیعه، شیعه امامیه است. بعضی ها مثل نویسنده تحفه اثنی عشریه گفته اند اگر واژه شیعه بدون قید به کار رود، مقصود امامیه است. از طرفی، می دانند  بیشترین جمعیت شیعه، شیعه اثنی عشریه است و انصراف واژه شیعه هم به این است، اما از طرف دیگر، اگر فرقه ای که معلوم نیست وجود خارجی دارد یا ندارد، دارای افکار انحرافی باشد که عده آنها هم اندک اند، برای فریب دادن شنوندگان و خوانندگان، می گویند شیعه چنین اعتقادی دارد و آن را به حساب شیعه امامیه می گذارند؛ درحالی که خودشان می دانند عقیده شیعه امامیه چنین نیست. الآن تقابل عمده وهابیون با شیعه امامیه است، نه با زیدیه، نه با اسماعیلیه و نه با فرقه های گذشته.

   یعنی ما باید از اصل منکر بشویم یا اینکه بگوییم چنین عقیده ای بوده، اما ارتباطی به شیعه امامیه ندارد؟ گاهی اوقات اینها دروغ هایی به ما شیعیان نسبت می دهند و بعد آدرس آنها را می آورند که در فلان کتاب است.

توحیدی: جوابش را عرض کردم. موقعی که به شیعه نسبت می دهند، چون واژه شیعه به شیعه امامیه انصراف پیدا می کند، طبعاً ادعایشان تهمت و دروغ است. اما آدرس  هایی که می آورند، ربطی به ما ندارد؛ چون اولاً، خیلی از آدرس ها را از کتاب های خودشان نقل می کنند؛ درحالی که در کتاب هایشان نسبت های دروغ آمده و دیگران با اعتماد به کتاب آنان، سخن دروغ را نقل می کنند. این عمل، همان قول به غیر علم است که حرام است. آیا هرکس هرچیزی نوشت، می شود نسبت داد؟ آیا تهمت های فراوانی که مسیحی ها و دشمنان اسلام به اسلام زده اند، درست است؟ اگر کتابی ضد اسلامی نوشته شود که مسلمان ها و پیغمبرشان چنین و چنان بودند، می تواند مورد استناد قرار گیرد؟ اگر اعتماد به سخنان ضدشیعی در هر کتابی رواست، پس باید به سخنان ضد اسلامی دشمنان اسلام هم اعتماد کرد؛ درحالی که کسی اعتماد نمی کند.

   ممکن است گفته شود برخی از علمای طراز اوّل خود شیعه در قدیم قائل به تحریف قرآن بودند!

توحیدی: در هر مذهب و دینی رأی شاذ را که رأی اقلیت است، به حساب اکثر پیروان آن مذهب نمی گذارند و اگر به حساب همه بگذارند، این هم خیانت و تهمت است.  در همه ادیان و مذاهب برخی مطالب اجماعی است، برخی مطالب رأی جمهور و اکثریت و مشهور است و برخی مطالب و آرای شاذ و استثنائی هم ممکن است وجود داشته باشد. کدام انسان عاقل و فهمیده ای حرف اقلیت را به حساب کل مذهب و به حساب اکثریت می گذارد. این خیانت است یا نیست؟ از طرفی، تمام مذاهب آرای شاذ دارند، حتی ممکن است آن رأی شاذ از شخصیتی بسیار مهم باشد، ولی به هر حال رأیش رأی استثنائی است. در میان علمای اهل سنّت آقای بخاری کتاب صحیح بخاری دارد که می گویند صحیح ترین کتاب ها بعد از کتاب الله است. در عین حال ایشان رأیی دارد که عموم اهل سنّت قائل نیستند. آیا ما می توانیم به حساب اهل سنّت بگذاریم؟ مثلاً آقای سرخسی، از علمای معروف حنفی در کتاب المبسوط می گوید که آقای بخاری فتوا داده که اگر یک حیوان ـ مثلاً یک گوسفند ـ به دو بچه شیر  بدهد، اینها خواهر و برادر رضاعی و با هم محرم می شوند. قاعدتاً آن گوسفند هم مادر رضاعی اینها می شود و بره های دیگر هم قاعدتاً خواهر و برادر اینها می شوند. این فتوا را آقای بخاری داده، اما آیا می توانیم بگوییم اهل سنّت معتقدند با شیر حیوان هم محرمیت حاصل می شود؟ نه، اگر این نسبت را بدهیم، افترا است. بله، اگر بگوییم آقای بخاری این را گفته، افترا نیست. هرچند ایشان در میان علمای اهل سنّت در درجه اوّل قرار می گیرد، اما این رأیش یک رأی شاذ است؛ اما جایگاه مرحوم محدّث نوری هرگز مانند جایگاه بخاری در میان اهل سنّت نیست؛ چون بخاری در میان اهل سنّت حرف اوّل را می زند، ولی محدث نوری هرگز جایگاهش این نیست. به فرض که وی چنین عقیده ای داشته باشد، نمی توان سخن او را به حساب کل شیعه گذاشت. این تهمت بزرگی به مذهب شیعه است.

مثال دیگری می زنم: عایشه، همسر پیامبر، از نظر اهل سنّت جایگاه بسیار بالایی دارد. آنها می گویند کلّ کتاب صحیح مسلم، صحیح است، در عین حال همین صحیح مسلم نقل می کند که عایشه فتوا داده زن می تواند به یک مرد شیر بدهد تا محرم بشود. آیا ما می توانیم به اهل سنّت نسبت بدهیم که همه اهل سنّت معتقدند زن می  تواند به یک مرد بزرگ شیر بدهد تا محرم بشود؟ فقط می توانیم بگوییم در این کتاب هست. در مورد بعضی مطالب ممکن است روایاتی وجود داشته باشد، اما وجود یک روایت در یک کتاب، حتی در یک کتاب بسیار معتبر، دلیل بر این نمی شود که ما مضمون آن را نسبت بدهیم به پیروانش. چرا؟ چون اولاً، روایات، صحیح و ضعیف دارند و حتی گاه بنا بر روایت صحیح فتوا نمی دهند؛ چون روایات صحیح ممکن است که معارض قوی تر داشته باشند.

بنابراین صرف نقل یک حدیث یا فتوا نمی تواند منتسب به کل مذهب شود.

اقدامات شیعه در برابر افترائات

   آیا علمای شیعه شذوذات و اصولِ مورد قبول را از هم تفکیک و گردآوری کرده اند؟

توحیدی: در کتاب های شیعه اعم از کلام، فقه و تفسیر، آرا نقل شده است؛ مثلِ مختلف الشیعة علامه حلی یا مثل منهاج الکرامة مرحوم سید جواد عاملی که آرای مختلف را در هرمسئله ای ذکر کرده اند. در مسائل کلامی مرحوم شیخ مفید در اوائل المقالات آرای شیعه و غیر شیعه را یکایک ذکر کرده است. علمای شیعه برای جلوگیری از این تهمت ها و نسبت های ناروا به شیعه، از قدیم کتاب های مختلف نوشته اند؛ مثل مرحوم صدوق که کتاب اعتقادات را نوشته و شیخ مفید تصحیح الاعتقادرا، علامه مجلسی اعتقادات را و مرحوم مظفّر عقائد الامامیه را نوشته اند. از علمای کنونی حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی(دامت برکاته) کتاب عقائدنا را نوشته اند که ترجمه فارسی آن هم به نام اعتقاد ما چاپ شده است. آیت الله العظمی سبحانی(دامت برکاته) هم منشور عقائد شیعه را نوشته اند تا بگویند اعتقادات ما این است و اگر کسی غیر از این را به ما نسبت بدهد، تهمت و افتراست. از گذشتگان مرحوم کاشف الغطا کتاب اصل الشیعه و اصولها را نوشت که درباره ریشه شیعه و اصول عقاید و  مبانی شیعه است.

اگر کسی بخواهد بدون غرض اعتقادات شیعه را بداند، به راحتی می تواند در این کتاب ها به خواسته اش برسد، ولی برخی مطالبی که دشمنان شیعه به شیعه نسبت داده اند، مغرضانه است. کتاب ها مشکل مغرضان را حل نمی کنند؛ مثل کسی که نوشته است بعد از انقلاب همه در ایران در اذان چهار بار الله اکبر و بعد دو بار خمینی رهبر می گویند. اگر این فرد مغرض نباشد، با شنیدن اذان از کانال های رادیویی و تلویزیونی می تواند به کذب بودن ادعا پی ببرد. بنابراین این گونه تألیفات شیعی در باب اعتقادات شیعه برای کسانی مفید است که به موازین شرعی پای بند باشند، نه برای کسانی که هیچ ابایی از انواع افترائات و دروغ ها ندارند. قرآن کریم می فرماید: (إِنَّمَا یفْتَرِی الْکذِبَ الَّذِینَ لاَ یؤْمِنُونَ)[4] فقط افرادی تهمت می زنند و دروغ می سازند که ایمان ندارند. ما بر اساس اینها کشف می کنیم که اینها ایمان واقعی ندارند اگر ایمان  داشتند دروغ نمی ساختند.

اسباب و علل افترائات علیه شیعه

   طبق فرمایش شما، انگیزه اینها فقط غرض ورزی است. آیا دلایل دیگری نیز دارد؟

توحیدی: علل افترائات چند چیز است:

اول: یک مطلب همین ضعف ایمان است که آیه شریفه هم فرمود: (إِنَّمَا یفْتَرِی الْکذِبَ الَّذِینَ لاَ یؤْمِنُونَ)[5]

دوم: برخی چیزها افراد را برای افترائات تحریک می کند؛ مثل رشد تشیع. امروز در دنیا تشیع مورد توجه است. از افرادی که از این قضیه ناراحت اند، متعصبان هستند که نمی دانند چگونه واکنش نشان دهند؛ از این رو تهمت می زنند یا تهمت هایی را منتشر می کنند تا شاید از گرایش مردم به تشیع جلوگیری کنند. به نظر ما راه منطقی و عقلایی این است که اگر استدلالی در ردّ مبانی شیعه دارند، بیان کنند. این راه اسلامی و انسانی در این زمینه است، اما عده ای با استفاده از دروغ ها و افترائات گمان می کنند که می توان جلوی موج تشیع گرایی را در کشورهای اسلامی گرفت.

سوم: علت دیگر، جهل به عقاید شیعه است و هرچه می شنوند، اعتماد می کنند. خیلی از مردم وقتی درباره گروهی سخنی می شنوند باور می کنند و این حالت در برخی خواص هم هست. از این رو شایعاتی را که علیه شیعیان در جامعه پخش می شود، بدون تحقیق باور می کنند؛ درحالی که قرآن می گوید: (وَلاَ تَقْفُ مَا لَیسَ لَک بِهِ عِلْمٌ)؛[6] «چیزی را که نمی دانید، پیروی نکنید». این جمله شاملِ نسبت دادن بدونِ علم هم می شود.

چهارم: گاهی اوقات مقصود شیعه و علت کار او را از مطلبی نمی دانند و تهمتی می زنند. فرض کنید می بیند که شیعه روی مهر سجده می گذارد، اما نمی داند چرا روی مهر سجده می کند. به او گفته اند مهر به عنوان بت است و بنابراین شیعیان مشرک اند. علت این تهمت زدن، توهمات و خیالات است. اگر از شیعه علت سجده بر مهر را بپرسند، برایشان توضیح می دهند که اولاً، ما مهر گذاشتن را الزامی نمی دانیم، آنچه لازم است سجده بر زمین است. پس اگر روی زمین فرشی نباشد، سجده روی خاک و سنگ را درست می دانیم. در زمان پیامبر هم، مسجد پیامبر همین گونه بود و کف آن قالی و موکت نداشت و همان طور سجده می کردند. امروز هم اگر خانه یا مسجد ما مثل خانه و مسجد پیامبر در آن زمان باشد، احتیاجی به مهر گذاشتن نیست. بنابراین سجده بر خاک و سنگ جایز است. سجده بر مهر در مواردی است که نتوان بر زمین و خاک سجده کرد و چیزی مانند قالی و موکت مانع باشد. اهل سنّت نیز سجده بر خاک و زمین را جایز می دانند و بر همان خاک و زمین سجده می کنند. ما می گوییم چه تفاوت است بین خاکِ بیابان با خاک یا سنگی که از بیابان به خانه آورده ایم و روی آن سجده می کنیم؟ آیا در اینجا این خاک، بت است و در آنجا بت نیست؟

پنجم: کینه ها هم تأثیر دارد. موقعی که انسان عینک بدبینی می زند، مثل موقعی است که عینک رنگی می زند. اگر عینک سبز باشد، همه چیز را سبز می بیند. موقعی که عینک عداوت با شیعه و بدبینی درباره او زده باشند، همه کارهای شیعه را منفی می بینند و این سوءتفاهمات پیش می آید و همه نسبت های بد را باور می کنند.

   علاوه بر این عوامل، عوامل سیاسی هم در این زمینه نقش داشته اند؟

توحیدی: بله، تأثیر زیادی دارند. مسئله این است که امروزه ایران مرکز اصلی مبارزه با استعمار و آمریکا و عداوتِ استعمارگران با ایران را هرگز نمی توان انکار کرد. آنها به  شیوه های مختلف می خواهند ایران و ایرانیان را زیر سؤال ببرند و عداوت با ایران و ایرانی را در دل مردم ایجاد کنند. یکی از بهانه هایشان بحث تشیع است و چون مرکز عمده شیعه، ایران است و رهبر انقلاب به عنوان عالم و مرجع شیعی در دنیا مطرح است. استعمارگران مخالفان شیعه را تحریک کردند. وهابی ها می خواهند اختلاف شیعه و سنی را دامن بزنند و عداوتی از شیعه و ایران در دل ها به وجود بیاورند تا شاید به این شیوه جلوی رشد انقلاب و بیداری را بگیرند. برای این منظور از مطالعه کتب شیعیان و کتب امام و بزرگانی که در این انقلاب موثر بودند، مردم را بر حذر می دارند. پس مسائل سیاسی نیز مطرح است.

خود ایجاد اختلافات، سیاست استعماری است و یکی از راه های ایجاد اختلاف های مذهبی، همین تهمت هاست. تهمت ها خیلی از عداوت های مذهبی و درگیری های مذهبی را تشدید می کند و وهابی ها از این تهمت ها ابا ندارند و دیگران هم آنها را تحریک می کنند.

     به نظر می رسد که این افترائات در اذهان مسلمانان و بعضی از علمای آنها تثبیت شده است. نظر شما چیست؟

توحیدی: بله، در ذهن عده ای تثبیت شده و علت آن شاید این باشد که در طول تاریخ، از صدر اسلام تا اکنون، غالباً قدرت و حکومت در کشورهای اسلامی در دست غیر  شیعیان بوده است. فقط در صدر اسلام قریب پنج سال حکومت در دست علی علیه السلام و شش ماه در دست امام حسن علیه السلام بود و بعد از آن، دیگر قدرت در دست بنی امیه و بنی عباس و مخالفان شیعه بوده است. مخالفان و دشمنان امامان شیعه، امامان را به زندان می انداختند و این قضیه همچنان ادامه پیدا کرد. در غالب زمان ها که قدرت در دست مخالفان شیعه بوده است، آنها از این فرصت استفاده می کردند و افترائات علیه شیعیان را مطرح و ترویج می کردند. البته نمی خواهم بگویم همه اهل سنّت اهل افترا هستند، ولی عده ای افترائات را مطرح می کردند؛ چون قدرت در دست آنها بود. شیعیان جرئت اظهار تشیع هم نداشتند، چه رسد به اینکه بخواهند به افترائات پاسخ بدهند. قرن ها به همین منوال بوده و در کتاب های مختلف هم مطرح شده است و عده ای این دروغ ها را باور کردند. خارج کردن این افترائات از لابه لای صدها کتاب، کار بسیار مشکل و سختی است. بعضی از افترائات مانند غلو از قدیم مطرح بوده و به آسانی از ذهن افراد بیرون نمی آید و احتیاج به کار حساب شده دارد.

   لطفاً کتاب هایی را که در زمینه افترائات و برخورد با افترائات وجود دارد، معرفی کنید.

توحیدی: عرض کردیم کتاب ها دو قسم اند. یک سلسله کتاب ها عقاید را بیان می کنند که در ضمنش مشخص می شود که افترائات جزء عقاید شیعه نیستند. کتاب هایی هم وجود دارند که در خصوص این افترائات نوشته شده اند. چند کتاب در این مورد هست. مرحوم علامه امینی در جلد سوم الغدیر مقداری از این تهمت ها را بیان کرده است. کتاب دیگر از آقای محمد جواد شِرّی، شیعه عرب زبان، است. این کتاب ترجمه فارسی شد با عنوان شیعه و تهمت های ناروا که بنیاد پژوهش های آستان قدس رضوی چاپ کرده است. کتاب خوبی است. کتاب سوم از آقای سید رضی رضوی به نام کذبوا علی الشیعه است؛ یعنی بر شیعه تهمت زدند. آقای سید محسن امین نیز کتاب الشیعه بین الحقائق و الاوهام را نوشته است که پاره ای از این تهمت ها را ذکر و رد کرده. البته کتاب های متعددی غیر از اینها هم هست، لکن چند کتابی که  نام بردم، به طور خاص درباره این افترائات نوشته شده اند.

راهکارهای زدودن غبار تهمت ها از چهره تشیع

   درباره نیاز به کار حساب شده سخن گفتید. برای زدودن این تهمت ها از اذهان اهل سنّت، چه راهکارهای عملی می توان داشت تا این تهمت ها را از بین ببریم یا حداقل بکاهیم؟

توحیدی: راهکارهای زیادی هست که برای نمونه چند مورد را عرض می کنم:

راهکار اول برای عموم مردم است. عموم شیعیان باید چیزهایی را رعایت کنند؛ مثلاً زمام مراسم دینی و کیفیت عزاداری و برخی از امور دیگر را به دست افراد غیرمتخصص و عوام نسپرند. گاهی برخی از کارهای عوامانه زمینه اتهام می شود.

راهکار دوم که البته در مورد علماست، ارتباط حضوری در صورت امکان و الا غیر حضوری با علمای بزرگ و منصف غیر شیعی و نفی صریح و مستند تهمت هاست؛ یعنی از بالا، از علمای بزرگ در هر منطقه ای شروع کنیم. با آنها که می دانیم منصف اند و لجوج نیستند، علمای شیعه ارتباط داشته باشند و این تهمت ها را که در ذهن اینها هست، به صورت صریح و مستند با مدرک از ذهن اینها بیرون بیاورند. پاک کردن تهمت از ذهن عالم بزرگ آنها بیشتر از هزاران عوام اهمیت دارد. حرف آن عالم بزرگ که خودش توضیح بدهد، بیشتر روی پیروان و شاگردانش تأثیر دارد.

راهکار سوم ارسال و رساندن تألیفاتی است که در این موضوع وجود دارد. اگر ارتباط مستقیم ممکن نیست، باید این گونه کتب را برای علمای منصف و بزرگ و حق جو فرستاد؛ مثلاً کتاب منشور عقاید شیعه یا کتاب عقاید ما فرستاده بشود تا با اعتقادات ما آشنا گردند و بدانند غیر این سخنان، افتراست. این همان کاری است که مرحوم کاشف الغطا انجام داد و اصل الشیعه را نوشت و برای عده ای از علمای اهل سنّت فرستاد و از آنها نظرخواهی کرد. در یکی از جوابیه ها برای ایشان نوشته بودند که از  کارتان تشکر می کنم، ولی ای کاش این کار را خودتان زودتر انجام داده و عقاید خودتان را معرفی کرده بودید. شما خودتان را معرفی نکردید و دشمنانتان شما را آن گونه که دلشان خواست، معرفی کردند. بنابراین نوشتن کتاب در محیط های شیعی کافی نیست. باید این کتاب ها را بنویسیم و به شخصیت های تأثیرگذار غیر شیعی برسانیم.

راهکار چهارم نهی شدید مدّاحان و خطبا از استعمال کلماتی است که بوی غلو می دهد و شیعه را متهم به غلو می کند و یا نهی از کلماتی است که کینه را می افزاید. این کینه ها سبب فاصله گرفتن از اهل سنّت و سبب رونق و باور افترائات می شود. مرحوم صدوق در عیون اخبارالرضا در باب 28، حدیث 633 روایتی از امام رضا علیه السلام  می آورد که فرمودند: دشمنان ما احادیثی جعل کردند و اینها را سه دسته قرار دادند: یک دسته احادیثی است که در مدح ما و همراه با کلمات غلوآمیز است. اینها را دشمنان ما جعل کردند که ظاهرش مدح ماست، اما کلمات غلوآمیز دارد. دسته دوم احادیثی است که در مذمّت دشمنان ماست، با تصریح به نام آنها و دسته سوم کلماتی است که عیب و نقصی را به ما نسبت می دهند. امام رضا علیه السلام در ادامه فرموده اند: روایاتی را که غلوآمیز است، از این رو ساختند که مردم، شیعیانِ ما را تکفیر کنند و به شیعیان نسبت غلوّ بدهند. این گونه احادیث به حساب شیعه گذاشته می شود و نتیجه اش، تکفیر شیعیان است. یکی از مباحث مهم امروز، تکفیر است. طبق این روایت، دیگران بعضی از روایات را ساختند تا شیعه را به این وسیله تکفیر کنند. آن دسته از احادیث که در آنها به مخالفان ما اهانت و به اسمائشان تصریح شده، جعل شده اند تا افراد را برای مقابله به مثل با اهل بیت تحریک کنند. دشمنان اهل بیت خوارج و نواصب هستند. عموم اهل سنّت ضدیتی با اهل بیت ندارند، بلکه خود را دوست دار اهل بیت و محبت اهل بیت را شرط ایمان می دانند. این گونه احادیث را خوارج و نواصب ساختند تا سایر گروه های اهل سنّت را همگام با خودشان بکنند و آنها را در مقابل ائمه اهل بیت و شیعیان قرار دهند تا به مقدسات و اهل بیت اهانت کنند. بعد حضرت امام رضا علیه السلام به آیه قرآن استشهاد فرموده است که در قرآن آمده است بت های بت پرستان را سب نکنید تا آنها هم خدای شما را سب نکنند: (وَلاَ تَسُبُّواْ الَّذِینَ یدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ فَیسُبُّواْ اللّهَ عَدْوًا بِغَیرِ عِلْمٍ).[7] در مورد دسته سوم هم  فرمودند احادیثی در منقصت ما جعل کردند تا مردم باور کنند و معتقد بشوند که این عیوب در اهل بیت بوده.

مقصود این است که به سخنان غلوآمیز و آثار منفی اینها توجه کنیم. یک کلمه غلوآمیز، سبب تکفیر و ارتداد می شود. در نتیجه حکم مرتد قتل است؛ پس باید شیعیان را کشت. بسیاری از کسانی که حکم به تکفیر می کنند و خون ریزی هایی انجام می دهند، چنین دستاویزهایی دارند، اما برخی از عوام شیعه توجه ندارند که این اشعار غلوآمیز خون عده ای را می ریزد. این باعث می شود که دشمنان آن را مستند قرار می دهند که این اعتقاد شیعه است.

راهکار پنجم نشر عقاید شیعی با عنایت به افترائات است؛ یعنی عقاید شیعه را طوری بیان کنند که هرگاه تصور خلافی درباره شیعه شده باشد، روشن بشود که عقیده ما این نیست؛ مثلاً گفته شود همین قرآنی را که امروزه در دست عموم مسلمانان است، قبول داریم، بدون یک کلمه کم یا زیاد، و اگر کسی یک آیه یا یک جمله اش را منکر بشود، کافر است. وقتی این مطلب بیان بشود، آن تهمت از ذهن ها بیرون می رود. هرگاه ما بیان کردیم که افضل انبیا و اشرف مخلوقات را پیامبر اسلام می دانیم، آن گاه اگر بشنود که شیعه حضرت علی علیه السلام را افضل از پیامبر می داند، می فهمد که این سخن دروغ و اتهامی ناروا به شیعه است. شاید یک وجه اینکه در ابتدای خطبه ها شهادتین گفته می شده، همین است که شهادتین مرز اسلام است. همه در ابتدا می گویند «اشهد ان لا اله الا الله وحده لا شریک له». خطبه های ائمه: این گونه بود و ما هم باید همیشه این گونه باشیم.

بنابراین یک راهکار، نشر عقاید شیعه با عنایت به افترائات است. در سایت ها و شبکه های مختلف، و با سی دی عقاید شیعه معرفی و به مراکز مختلف فرستاده بشود. در این رسانه ها به صراحت گفته شود که غیر از این سخنان، تهمت به ماست.

راهکار ششم محکوم نمودن حرکت های تند برخی از عوام و یا عده اندکی از روحانیون است. برخی برخوردهای تند و غلط افراد با دیگران، سبب ایجاد کینه می شود و به دنبالش تهمت ها را باور و پخش می کنند. باید این گونه امور سریعاً محکوم بشود؛ همچنان که تهمت ها باید محکوم بشوند. در هر گروه و مذهبی افراد تندرو هستند. همان گونه که در جامعه اهل سنّت، تکفیری ها هستند و ما نمی توانیم همه اهل سنّت را تکفیری معرفی کنیم، در میان شیعه نیز افراد تندرو هستند، چه روحانی و چه غیرروحانی. این نکته را باید بیان کرد که کار تندرو ها را در هیچ دین و مذهب نمی شود به حساب همه گذاشت. اگر شبکه ای ماهواره ای منتسب به شیعه است که تندروی می کنند، حرف آن را نباید به حساب کل شیعیان گذاشت.

راهکار هفتم افشای مفتریان متعمّد است. افرادی که نسبت های غیر واقعی می دهند و افترا می بندند، دو قسم هستند: یک عده افراد متعمّدند و می دانند افتراست و عمداً این کار را انجام می دهند. عده دیگر بر اثر جهلشان و اعتماد به دیگران است. اینها با هم فرق دارند. آنهایی را که مفتری متعمّدند، باید افشا و رسوا کرد؛ مثل همانی که می گوید در مساجد ایران، در اذان خمینی رهبر می گویند. باید افشا شود که این شخص عمداً دروغ می گوید؛ درحالی که آقای قفاری، نویسنده این کتاب، در ابتدای کتابش مدّعی است که در آنچه که در این کتاب آورده، به واسطه ها اعتماد نکرده و خودش مستقیم تحقیق کرده است که پس از انقلاب در تمام مساجد ایران در اذان بعد از چهار تکبیر، خمینی رهبر می گویند. اینها را باید رسوا کرد تا اعتماد عمومی مردم از اینها سلب بشود. دروغ او هم واضح است؛ چون حداقل اهل سنّت ایران می دانند که چنین چیزی وجود ندارد، بعد مردم می فهمند این قفاری که کتاب نوشته و کتابش بهترین کتاب و پایان نامه برتر شناخته شده، کذاب است. در اهدای کتاب نوشته اند توصیه می کنیم که این کتاب دست به دست در میان دانشجویان بچرخد و همه استفاده کنند. افرادی هم هستند که متعمّد نیستند و دروغ ها را پخش می کنند؛ چون به چیزی اعتماد کرده اند که نباید اعتماد می کردند. گاهی اعتمادسازی ها و شخصیت سازی های کاذب در برخی جوامع به وجود می آید و در جامعه اهل سنّت نیز چنین است که باید این اعتمادهای کاذب را از بین برد؛ مثلاً در جامعه وهابیت اعتماد زیادی به ابن تیمیه وجود دارد و گویا ابن تیمیه را بالاترین شخصیت می دانند. شاید بعد از خلفا کسی را به اندازه ابن تیمیه قبول نداشته باشند و شاید هشتاد درصد حرف های وهابی ها برگرفته از ابن تیمیه است. باید این اعتماد را در مورد ابن تیمیه سلب کرد و راه سلب اعتماد، بیان دروغ های واضحی است که ابن تیمیه دارد. ما می توانیم در ایران و خارج از ایران بگوییم که تلویزیون و رادیو ایران در اذان چه می گویند. اثبات دروغ بودن برخی از دروغ های ابن تیمیه ممکن است احتیاج به دلیل داشته باشد، اما دروغ بودن برخی حرف هایش دلیل لازم ندارد؛ مثل اینکه ابن تیمیه گفته است شیعیان برای زنان مهریه قرار نمی دهند. یا می گوید شیعیان با عدد ده مخالف اند. تعبیر ابن تیمیه این است که: «و من حماقاتهم انّهم یکرهون التکلّم بلفظة العشرة و لا یبنون علی عشرة أعمدة و لا بعشرة جذوع؛ لأنّهم یبغضون خیار الصحابة و هم العشرة المشهود لهم بالجنة». اهل سنّت معتقدند پیامبر به ده نفر بشارت به بهشت داد. می گویند شیعیان چون با این ده تا مخالف اند، با عدد ده هم مخالف اند. از این رو ساختمانی که ده تا ستون داشته باشد یا سقفی که ده تیر داشته باشد، نمی سازند. دروغ بودن این سخن را برای اهل سنّت دنیا به آسانی می توان ثابت کرد؛ چون شیعه ایران و پاکستان و هندوستان، اتفاقاً روی ده تأکید دارند و برنامه ها و مراسم مذهبی شان ده روز است؛ مثل دهه محرم، دهه فجر و دهه فاطمیه. آن گاه برای اهل سنّت ثابت می شود که نباید به سخن ابن تیمیه و مغرضان دیگر اعتماد کرد.

نکته هشتم هم مربوط به علماست و آن بیان این مطلب است که امامیه به محتوای احادیث تمام کتب حدیثی التزام و اعتقاد ندارد. گاهی اوقات علّت برخی افترائات این است که مطلبی را در کتاب حدیثی می بینند و بعد خیال می کنند شیعه به مضمون همه آنها معتقد است و این را به عقاید شیعه نسبت می دهند. به آنها می گوییم آیا اهل سنّت هم محتوای همه کتاب های حدیثی خود را قبول دارند و جزء عقایدشان است؟ آنها کتابی در بحث مهدویت نوشته اند که به فارسی ترجمه شده است. نویسنده کتاب، هر مؤلفی که شیعه بوده، هر حدیثی را که نوشته، جمع کرده و به عنوان عقاید شیعه آورده است. ما هم می توانیم صد برابر اینها از کتاب هایشان مطالبی نقل کنیم که شرمنده شوند. همان طور که آنها می گویند ممکن است حدیث، مجعول، مردود و ضعیف باشد، ما هم می گوییم همه احادیث را معتبر نمی دانیم. این در حالی است که شیعه در اینجا احتیاط و دقت بیشتری دارد؛ زیرا شیعیان هیچ کتابی غیر از قرآن را صحیح نمی نامند، اما اهل سنّت می گویند صحیح البخاری، صحیح مسلم، بعضی ها می گویند صحاح سته. شیعه هیچ گاه نگفته است صحیح الکافی، صحیح من لایحضر، یا نگفته صحاح اربعه. ما نویسندگان و مؤلفان این کتب را کاملاً به لحاظ علمی قبول داریم، اما اینها را معصوم از خطا نمی دانیم تا هر چه را که صحیح دانستند، ما هم صحیح بدانیم. ما می گوییم باب اجتهاد باز است و مجتهدین می توانند درباره احادیث نظر بدهند. مجتهد همان طور که در فهم حدیث، خودش استنباط می کند، درباره صحّت سند حدیث هم خودش اظهار نظر می کند. بعضی از راویان مورد اختلاف اند؛ برخی آنها را ثقه می دانند و برخی غیر ثقه. آرای فقهای شیعه را هم باید در کتب فقهی بررسی کرد، نه در کتاب های حدیثی. آقای نووی در کتاب التقریب که  در علم الحدیث است، می گوید «اوّل مصنّف فی الصحیح المجرد، کتاب البخاری ثم بعده مسلم؛ اول کتابی که تألیف شده در صحیحِ مجرّد و خالی از حدیث غیرصحیح، کتاب بخاری است، بعد مسلم». حالا در کتاب صحیح مسلم روایاتی وجود دارد که مضمونش را قبول ندارند؛ مثل اینکه پیامبر به یک خانمی گفت فلان مرد را شیر بده تا به تو محرم بشود. این را ما به شما نسبت نمی دهیم، با اینکه در صحیح مسلم است و این را رأی همه اهل سنّت نمی دانیم. بعضی گفته اند که این مورد خاص بوده؛ درحالی که در سنن ابی داوود و جاهای دیگر هم مشابه آن هست. سنن ابی داود نیز از کتب ستّه است. در این کتاب آمده که عایشه معتقد بود این امر اختصاص به آن  مورد ندارد. لذا اگر می خواست مردی با او محرم بشود، دستور می داد دختر خواهرش یا دختر برادرش به او شیر بدهد تا عایشه هم به او محرم بشود. او بشود مادر رضاعی، و این بشود عمّه یا خاله رضاعی. با اینکه این مطلب در صحیح مسلم وجود دارد، ما آن را به اهل سنّت و کل فقه اهل سنّت نسبت نمی دهیم. از این قبیل مطالب فراوان است. در صحیح بخاری می گوید وقتی عزرائیل برای قبض روح حضرت موسی علیه السلام آمد، حضرت موسی علیه السلام چنان سیلی به صورت او زد که عزرائیل کور شد. این مطلب در صحیح بخاری هست و تمام روایات آن را صحیح می دانند، ولی ما شیعیان نمی گوییم که عقیده کلّ اهل سنّت این است. پس نباید یک  دیدگاه نادر و غیر اجماعی را به همه مذهب تعمیم داد.

راه های پیشگیری از افترا به شیعه

برای پیشگیری از افترائات به نکاتی باید توجه شود: یکی دقت در دعوت سخنران و مدّاح و مشورت با علمای معتمد در این باره است. هرکسی را دعوت نکنند. ممکن است مداحی صدای خوبی داشته باشد و یا شاعری شعر خوبی بگوید، ولی ممکن است حرف های بیجایی بگوید؛ همچنان که اگر می خواهند روحانی ای برای سخنرانی دعوت کنند، مشورت کنند. برای بیماری پیش هر پزشکی نمی رویم، در مسائل دینی هم که مهم تر از آن است، نباید پیش هر کسی رفت. نباید هر روحانی و هر کسی را دعوت کنند.

نکته دوم اجتناب از کارهایی است که مذهب را در معرض تهمت قرار می دهد. مردم باید دقت کنند. ما روایت داریم که از مواضع و از جاهایی که ممکن است موجب بدبینی و بدگمانی به شما شود، بپرهیزید. بدتر از تهمت به خود انسان، این است که مذهب و دین خود و همه هم مذهبان را در معرض تهمت قرار دهیم. نباید کاری انجام داده شود که موجب بدبینی، تهمت و بدگمانی به شیعیان می شود. نقل می کردند مرحوم آیت الله بروجردی نهی می کردند که روی مهرها چیزی بنویسند. از روی علاقه، اسم ائمه را روی مهرها می نویسند، اما نمی فهمند که این کار موجب سوءظن می شود و عده ای خیال می کنند که ما می خواهیم امام حسین را بپرستیم. دشمنان دنبال بهانه برای تهمت ها هستند.

اقدام سوم که مردم باید انجام بدهند، اجتناب از کارهایی است که ایجاد کینه می کند. گفتیم کینه، در اذهان بدبینی ایجاد می کند و در نتیجه، تهمت ها را زود باور می کنند؛ درحالی که ما روایات فراوان درباره جلب مودت و محبت مردم داریم؛ مثلاً روایت هست: «خدا رحمت کند کسی را که محبت دیگران را به خودش جلب کند!» حرف هایی که قابل قبول است، بگوییم، نه حرف هایی که برایشان قابل هضم و قابل قبول نیست. در روایت ممکن است حرف هایی داشته باشیم که برای مردم قابل هضم و درک نباشد، آنها را نباید گفت و باید مردم را از کارها و حرف هایی که کینه و عداوت علیه شیعیان ایجاد می کند، منع کرد.

 

پاورقی ها

[1]. سوره نحل(16)، آیه 103.

[2]. سوره نحل(16)، آیه 105.

[3]. نهج البلاغه، نامه 53.

[4]. سوره نحل(16)، آیه 105.

[5]. همان.

[6]. سوره اسراء(17)، آیه 36.

[7]. سوره انعام(6)، ایه 108.

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن