چالش بنی الحسن با انگارۀ علم ائمه علیهم‌السلام در نيمۀ اول قرن دوم * - سید عبدالحمید ابطحی[1]       چکیده جریان بنی الحسن یکی از شاخه‌های مهم زیدیه در میانۀ قرن دوم هجری است که تأثیرات زیادی در جامعۀ شیعه داشته و عمدتاً جریان تقابل با نظام اموی و سپس عباسی را رهبری می‌کردند. از آنجاکه بنی الحسن…
بازخوانی گزارش دسّ و تحريف غاليان در پرتو کارکرد فرهنگی نهاد امامت * - سید علیرضا حسینی شیرازی[1]  / طاهر عزیز وکیلی[2]        چکیده یکی از دشواری‌های پیش  روی میراث حدیثی شیعه، ادعای وضع  و  جعل در نگاشته‌های کهن شیعی است. از جمله دستاویز‌های این ادعا، دو گزارش در رجال‌کشّی است. بر پایۀ این دو گزارش، دوره‌ای کم‌وبیش 70 ساله…
نصّ جلی بر امامت اميرالمؤمنين علیه‌السلام در شب معراج * - رضا امیری[1]          چکیده یکی از مهم‌ترین مباحث امامت، گفتگو پیرامون راه‌های تعیین امام است. در این میان، بهترین راه تعیین امام، نصّ بوده که موردپذیرش اندیشمندان مذاهب اسلامی است. نصّ از جهت وضوح دلالت به دو قسم «نصّ جلی» و «نصّ خفی» تقسیم می‌شود. نصّ جلی بدون…
عصمت امام و خاستگاه آن در قصص قرآن کريم * - محسن دیمه‌کار  گراب[1]        چکیده «عصمت امام» یکی از مهم‌ترین مباحث کلامی است که از دیرباز تاکنون در میراث کلامی امامیه ذیل شرایط امامت واکاوی شده است؛ لیکن استنادات متکلمان در این باب علاوه بر استنادات روایی و عقلی، بیشتر در ارتباط با آیاتی چون آیات تطهیر، اولی الأمر…
اعتبارسنجی «حديث امان» در روايات اهل سنت* - رسول چگینی[1]        چکیده در «حدیث امان»، رسول خدا صلی‌الله علیه وآله با تشبیه اهل‌بیت علیهم‌السلام به ستاره‌های آسمان، وجود آنان را سبب امنیت امت خوانده‌اند. متن مشهور این حدیث «النجوم امان لاهل السماء و اهل‌بیتی امان لامتی» است. باوجوداینکه این حدیث در روایات اهل سنت از طریق پنج راوی…
سپاه اسامه و تأثير آن در شکل‌دهی تاريخ سياسی اسلام * - محمدحسین امامی جو[1]            چکیده در این مقاله ابتدا متن گزارش‌های مرتبط با تشکیل سپاه اسامه بررسی شده و سپس چرایی تشکیل سپاه، علت تأکید پیامبر بر حرکت سپاه و دلیل عدم حرکت آن، مورد بررسی قرار گرفته است. این بررسی یکی از دقیق‌ترین سیاست‌های حکومتی…
منبع شناسیِ موضوع «رجعت» * [سید مجید نبوی[1] /  زهره اخوان مقدم[2] / رضا مرادی سحر[3]] رجعت در لغت به معنای بازگشت، و در اصطلاح به معنای بازگشت جماعتی از افراد به زندگی دنیا قبل از قیامت است. رجعت یکی از اعتقادت شیعیان است که اهل سنت به آن باورمند نیستند. شیخ صدوق در کتاب اعتقادات می‌گوید: «اعتقاد در باب…
مقالات :  چالش بنی الحسن با انگاره علم ائمه علیهم السلام در نیمه اول قرن دوم  بازخوانی گزارش دس و تحریف غالیان در پرتو کارکرد فرهنگی نهاد امامت  نص جلی بر امامت اميرالمؤمنین عليه السلام در شب معراج  عصمت امام و خاستگاه آن در قصص قرآن کريم  اعتبارسنجی «حديث امان» در روايات اهل سنت  سپاه اسامه و تأثير آن در…
الخلاصة: من أهم مباحث الإمامة دراسة السبيل أو السبل لتعيين الإمام، وفي هذا المجال يعد النص من أفضل الطرق لتعين الإمام، النص المتفق عليه عند علماء المذاهب الإسلامية، يقسم النص من حيث الدلالة إلى قسمين : النص الجلي والنص الخفي، والنص الجلي يثبت الإمامة بالمباشرة، ولذلك يمتاز بأهمية خاصة. هذه المقالة تدرس النص الجلي على إمامة الإمام أمير المؤمنين علیه‌السلام…
      الخلاصة: يعتبر هذا المقال ببليوغرافيا المصادر حول الرجعة ويجمع كافة المصادر التي ينبغي للباحث عن موضوع الرجعة المراجعة إليها والاستفادة منها سرداً وترتيباً وتنسيقاً.
الخلاصة: شكَّل بنو الحسن فرعاً مهماً من فروع الزيدية في أواسط القرن الثاني الهجري، وكان لهم التأثير البليغ على المجتمع الشيعي، وكانوا قادة حركة المعارضة مع بني الأمية ومن بعدهم بني العباس. وانطلاقاَ من أن الحسنيين لم يستطعوا جلب اهتمام الأئمة علیهم‌السلاموحمايتهم عن حركات المعارضة، قاموا بمقابلة الأئمَّة ومعارضتهم أيضاً. حاز الأئمَّة  علیهم‌السلام على العلم بالمستقبل الذي وصل إليهم عن…
الخلاصة: تستعرض هذه المقالة ابتداءاً التقارير الموجودة عن تشكيل جيش أسامة، ثم تدريس أهداف تأسيس هذا الجيش وتأكيد النبي  صلی‌الله علیه وآله على انطلاق هذا الجيش، وأسباب عدم انطلاق الجيش، تبين هذه الدراسة إحدى السياسات الحكيمة والدقيقة التي اتبعها رسول الله  صلی‌الله علیه وآله، وبما أنّ تحليل ودراسة العلل والأسباب المذكورة على حوادث الأشهر الأخيرة من عمره  صلی‌الله علیه وآله…
الخلاصة اعتبر رسول الله صلی‌الله علیه وآله في حديث الأمان وجود أهل البيت أماناً لأمته،وذلك من خلال تشبييهم بنجوم السماء. ونص الحديث المشهور:« النجوم أمان لأهل السماء، وأهل بيتي أمان لأمتي».  مع ورود هذا الخبر في روايات أهل السنة بخمسة طرق عن رسول الله صلی‌الله علیه وآله إلا أن بعض الباحثين منهم قام بتضعيف الحديث. توجد أدلة كثيرة على اعتبار…
الخلاصة: یعتبر عصمة الإمام من أهم المباحث الكلامية التي كانت منذ القدم وإلى اليوم تدرس في التراث الكلامي عند الإمامية، ذيل شرائط الإمام. لكن المتكلمين استندوا في هذا الباب ـ سوى الأدلة العقلية والنقلية ـ على آيات قرانية ، نحو آية التطهير، وآية أولي الأمر، وآيات من هذا القبيل، مع العلم أن في قصص القرآن الكريم قسم من الآيات تدل…
الخلاصة: تعتبر دعاوى الوضع والتزوير في تراث الشيعة من جملة المشاكل التي واجهت المحدّثين منذ القدم، وقد لاقوا صعوبات في حل تلك المشاكل. من جملة التقارير الموجودة التي تعتبر المادة الأولى للبحث عن دعاوى الوضع، وبناءً عليها الهجوم الشرس من قبل الأغيار على تراثنا العريق خاصة المواضيع المرتبطة بالإمامة، هما تقريران وردها في كتاب رجال الكشي. على أساس هذين التقريرين…
Abstract The Bani Hassan is one of the most important branches of the Zaidi in the middle of the second century (A.H.) which had a lot of effects on the Shia society, and they had essentially led the opposition movement against the Omayyad government and then the Abbasids. Because Bani Hassan could not attain the support of Imams (a) for…
Abstract     One of the most important topics of Imamate is the discussion about the way or ways of determining the Imam. Amidst, the best way of Imam determination has been the text which is accepted by the scholars of the Islamic sects. In the light of the implication clarity, text is divided into two types of “evident” and “hidden”.…
Abstract “The infallibility of Imam “is one of the most important theological discussions which has been explored in the theological heritage of the Twelvers following the Imamate conditions since long. However, the theologians’ evidences in this regard, in addition to the narrative and rational evidences, have been related more with verses such as Purification, Rulers, and such; whereas there are…
Abstract In this article, first, the texts of the reports related with the formation of Osama army are investigated, and then the motive of army formation, the reason for the Prophet’s emphasis on moving the army and the reason for its lack of movement have been explored. This exploration clarifies one of the most exact governmental policies of the Prophet…
Abstract One of the challenges, that since long has bothered the Hadith scholars believing in the Shia Hadith heritage and has confronted them with difficulty in finding a solution for that, is the claim of concocting and forging in the Shia old writings. One of the important cases which has been manipulated for this claim and consequently has resulted a…
Abstract In the “Asylum Hadith”, the Prophet of Allah (s), by resembling the Ahl al-Beit (a) to the stars of the sky, has called their existence the means for the security of the nation. The famous text of this Hadith is “Al-Nojom Aman Leahl al-Sama Va Ahl Beiti Aman Leomati”. Although this Hadith has been reported by five narrators from…