درآمد با مرور کتاب مقدسِ پیروان ادیان ابراهیمی، موارد متعددی از اشیاء یا گروه های مقدس را می توان یافت که در تعداد دوازده با هم مشترک اند؛ تا حدی که برخی از محققین، نقش ویژه ای برای این عدد در سنت ادیان الهی قائل شده اند.[1] دراین بین، بشارت خداوند به حضرت ابراهیم علیه السلام  مبنی بر ولادت «دوازده…
چکیده یکی از پرسش های مربوط به آیات 17: 18 و 17: 20 از سفر پیدایش تورات، این است که آیا این آیات را می توان اشارت و بشارتی به پیامبر اسلام و دوازده امام شیعیان دانست؟ با تأملی دقیق در دعای ابراهیم برای فرزندش اسماعیل علیهما السلام  (پیدایش 18: 17) و نیز نحوۀ استجابت الهی (پیدایش 20: 17) می…
چکيده در منابع معتبر اهل سنت، احاديث فراوانی با اسناد صحيح از پيامبر اکرم صل الله علیه وآله  دربارۀ پیش گویی حضرت پیرامون ظهور دو گروه از  راهبران جامعه بیان شده است: دستۀ اوّل، امامان حقّ و خلفای راستين که عمدتاً در قالب احاديث «اثناعشر» معرفی شده اند؛ و دستۀ دوّم، امامان و حاکمان جور. زبان احادیث نبوی دربارۀ دستۀ…
چکیده ثقة الاسلام کلینی، بیست حدیث را با مضمون وجود دوازده امام پس از پیامبر صل الله علیه وآله  در «بَابُ مَا جَاءَ فِی الِاثْنَيْ عَشَر وَ النَّصِّ عَلَيْهِم» کتاب الکافی نقل کرده است. این اخبار از سوی برخی از معاصران مورد اشکال قرار گرفته و با تردید روبه رو شده است. مقالۀ حاضر نخست رابطۀ این باب در الکافی…
چکیده بشارت پیامبر اکرم صل الله علیه وآله  به دوازده خلیفه یا امام، از اخبار مشهور اسلامی است. برخی از راویان این اخبار در میراث حدیثی امامیه، به مذهب شیعۀ اثناعشری تعلق ندارند. ابوالجارود به عنوان یکی از مهم ترین چهره های فرقۀ جارودیۀ زیدیه، از این راویان است که دراین باره خبری به واسطۀ او از امام باقر علیه…
چکیده یکی از شواهد روایی امامیه در باب عدد ائمه، حدیث شهادت خضر علیه السلام  بر دوازده امام علیهم السلام  است که کلینی و برخی محدثین دیگر به واسطۀ احمد بن محمد بن خالد برقی در کتاب های خود آورده اند. برقی نقل دیگری از این حدیث را در بخش کتاب العلل از المحاسن، بدون اسامی کامل ائمه علیهم السلام…
در کتاب  الحجة کافی بابی تحت عنوان «ما جاء فی الاثنی عشر و النص علیهم علیهم السلام »[3] وجود دارد. مرحوم کلینی، بیست روایت دراین باره آورده است که بیشتر آن ها با عنوان باب مطابقت دارند؛ مگر چند روایت که ظاهراً بیان می دارند ائمه سیزده تن هستند. آن چند روایت عبارت اند از: روایت 7: در این حدیث،…
امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در توقیع شریف به یکی از نُوّاب اربعه می فرماید: «و أکثروا الدعاء بتعجیل الفرج، فإنّ ذلک فَرَجُکم».2 [2] این نوشتار با توجه به چگونگی ترکیب نحوی عبارات حدیث، معانی مختلف آن را بیان می کند: الف - کلمۀ «ذلک» از اسماء اشاره است و به یکی از سه کلمۀ پیش از خود…
  اشاره «نشست علمی» به معنای عام آن، همزاد تاریخ علم است؛ یعنی پیشرفت دانش بدون این گونه نشست ها هرگز قابل تصور نبوده و نیست؛ اما تهیۀ گزارش مکتوب از این نشست ها حکایت دیگر دارد. حتی امروز که دورۀ محوریت ارتباطات و اطلاعات است، بسیاری از نشست های علمی برگزار می شود که جز معدودی افراد، کسی از…
آثار مکتوب دربارۀ امام امیرالمؤمنین علیه السلام  از یک سو آن چنان فراوان است که برشمردن فهرست ها و کتاب نامه های مربوط، خود می تواند موضوع نوشتارهای مستقل قرار گیرد؛ و از سوی دیگر چنان گسترده است که در میان نویسندگان آن ها، ده ها تن غیرمسلمان به ویژه اندیشمندان مسیحی یا غیر شیعه مانند دانشمندان سنی را می…
مسئلۀ خلافت حضرت رسول اکرم صل الله علیه وآله  و امامت، با حیات فکری، اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی امت اسلامی رابطه ای استوار  و  تعیین کننده دارد. با توجه به این اهمیت و بنا به رویکردهای متفاوت کلامی به موضوع امامت، شاهد نگارش آثار متعددی در این زمینه توسط متکلمان امامیه و سایر فرقه های کلامی هستیم؛ سید مرتضی،…
الخلاصة: من الأسئلة المرتبطة حول الآيات (18:17 و20:17) من سفر الخلقة في التوراة: هل يمكن أنّ تكون إشارات وبشارات بنبيّ الإسلام والأئمّة الاثْني عَشَر؟ بعد الفحص الدقيق حول دعاء إبراهيم لولده إسماعيل (سفر الخلقة18:17) وكذلك كيفيّة استجابة دعائه (سفر الخلقة 20:17) يمكن أن نقول: إنّها تبشر أنّ الإمامة جعلت لنبي الإسلام والأئمّة الاثْني عَشَر من ذريّة إسماعيل. فمن جهة يكون…
چکیده این مقاله به بررسی روایات تشبیه اوصیای پیامبر اکرم صل الله علیه وآله  به نقبای بنی اسرائیل و همچنین امکان وجود معنایی فراتر از تساوی عددی برای این روایات، پرداخته و درصدد پاسخ به این پرسش برآمده است که آیا در این تشبیهات، تنها عدد دوازده، بار شباهت را به دوش می کشد یا آن که شباهت دیگری نیز…
  الخلاصة: تروم هذه المقالة لدراسة تشبيه أوصياء النّبيّ الأكرم بنقباء بني إسرائيل، وأسباط بني إسرئيل، حواريي النّبيّ عيسى، عدد أشهر السنة، بل إثبات معنىً آخر لهذه الروايات يفوق التساوي العددي، وكذلك تجيب عن السؤال المطروح في المقام: أنّ عدد الاثْني عَشَر فقط هو جهة التشبيه في هذه الروايات، أم هنالك جهات أخرى معنيّة بين المشبّه والمشبّه به؟ وللإجابة عن…
الخلاصة: لقد أخبر رسولالله في خطبة حجّة الوداع عن الأئمّة الاثْني عَشَر من بعده، وقد وردت هذه الروايات في كتب أهل السنة عن ثلاث شخصيات، اهتم علماء السنة بطريق واحد، وهو ما روي عن جابر بن سمرة. لقد أورد الكاتب في هذا المقال ـ بعد نقل خبر بشارة النّبيّ بالأئمّة الاثْني عَشَر ـ نقوداً حول عرض علماء الحديث لهذا الخبر،…
الخلاصة: لقد وردت في كتب أهل السنّة أخبار كثيرة بأسانيد صحيحة عن النّبيّ الأكرم حول ظهور فرقتين من الخلفاء من بعده: الفرقة الأولى: أئمّة الحقّ وخلفاء الله؛ وهي في الأغلب أحاديث الأئمّة الاثْني عَشَر. والفرقة الثانية: أئمّة الجور وحكام الظلم. ولسان الأخبار حول الفرقة الأولى تبشیريّة، وحول الفرقة الثانية تنذيريّة. لقد نصب النّبيّ الأكرم عدّة معايير وموازين لمعرفة وتمييز أئمّة…
الخلاصة: أورد ثقة الإسلام الكليني عشرين حديثاً تتضمّن وجود الأئمّة الاثْني عَشَر بعد النّبيّ الأكرم في باب (ماجاء في الاثْني عَشَر والنصّ عليهم) من كتاب الكافي، وقد شكك بعض المعاصرين في هذه الأخبار ونسبتها، فأثبتت هذه المقالة صحة نسبة الباب إلى كتاب الكافي، ثم أثبتت ـ بالبحث عن أحوال الرواة الذين لوجودهم ضُعّفت هذه الأخبار بملاحظة طبقتهم ـ أنّ هذه…
الخلاصة: بشارة النّبيّ الأكرم  صل الله علیه وآله  بالأئمّة الاثْني عَشَر من بعده من الأخبار الإسلاميّة الشهيرة، وقد وقع في طريق هذه الأخبار في تراث الشيعة الحديثي رواة ليسوا من الشيعة الاثْني عَشَريّة. ويعتبر أبو الجارود ـ وهو من أهم شخصيّات الفرقة الجاروديّة الزيديّة ـ من رواة هذه الأخبار؛ فقد نقل عنه رواية عن الإمام الباقر عليه السلام في هذا…
الخلاصة: من الشواهد الروائيّة عند الإمَاميّة في باب عدد الأئمّة حديث شهادة الخضر على أنّ الأئمّة اثنا عَشَر إماماً، وهو ما ينقله الكليني وسائر المحدّثين عن أحمد بن محمد بن خالد البرقي. وقد أورد البرقي نقلاً آخر للحديث في كتاب العلل من المحاسن، ولكن لم يورد أسماء الأئمّة كاملاً، وهو ما أوجد شكوكاً عند البعض حول أصالة النقل الكامل. هذه…
Abstract One of the questions concerning Gen 17: 18 and 20 is whether these verses could be regarded as a promise of the arrival of Muḥammad and the Twelve Shīʿī Imams. According to Abraham’s prayer for his son, Ismael (17: 18), and the way in which it was divinely fulfilled (17: 20), it may be claimed that God promised to…
Abstract This article studies the hadiths analogizing the successors of the Holy Prophet to the naqībs (chieftains) of the Children of Israel, apostles of Christ, months, and eventually aims to highlight the possibility of a wider meaning beyond the mere numerical equality. The study is going to find an answer to the inquiry whether Number 12 bears the burden of…
  Abstract There are plenty of hadiths, recorded in canonical Sunni sources, regarding the emergence of two groups of Imams. The first group are true or righteous Imams or Caliphs and, the second type are unjust Imams and rulers. Holy Prophet have described different characteristics of both groups, which helps to distinguish them from each other. The theme of prophetic…
Abstract  There are 20 hadiths narrated by Muhammad ibn Ya'qub al-Kulayni (329 AH/ 941 CE) which indicate to the arrival of twelve Imams as the successors of the Holy Prophet, recorded in a chapter of al-Kāfī entitled as “What Have Been Narrated about Twelve Imams and Their Names”. The authenticity of these traditions, however, has been questioned by some contemporary…
Abstract Some of the Shi'ite hadiths concerning the emergence of Twelve Imams are transmitted on the authority of non-Twelver Shīʿīs. Abu al-Jārūd (2nd/8th century), for instance, is one of the most important early Jārūdī-Zaydī figures who has related a report on the authority of Imam Bāqir (114 AH/ 732 CE), referring to the well-known Luḥ-tradition (the Tablet of Fātima in…
Abstract One of the ancient evidences posed by Imāmī scholars, concerning the number of Imams, is the testimony of Khiḍr to the twelve Imams with the names of all 12 Imams, which is narrated by Kulaynī and some other traditionalists on the authority of Ahmad b. Muḥammad b. Khalid al-Barqī (274 or 180 AH). Al-Barqī has narrated another version of…
مقالات :  پروندۀ علمی «بشارت به ائمۀ اثناعشر»   دوازده امام در تورات؛ نگاهینو به بشارت ابراهیم در سفر پیدایش  رمزگشايی از تشبيه عددی ائمه به نقبـــــای بنــیاسرائيل  حدیث بشارت رسول خدا به دوازده امام در متــون اهل سنت  شناخـــت امامان حقّ از امامان جـــور، با محوریـــت احادیث نبوی «ائمۀ اثنا عشر»  بررسی قدمت احادیث دوازده امام در الکافی  جستاری در باور  زیدیۀ…
مقالات :   حديث ولايت در ميراث مکتوب فريقين  نشانه يابی انديشه امامت در مناظرات شيعيان امامی عصر حضورِ ائمه اطهار علیهم‌ السلام   حديث «مرگ جاهلی» و دلالت آن بر «اصل انگاری امامت»  تحيّر شيعيان در شناخت امام و نقش تقيه در آن  مناسبات اهل حديث و اماميه در بغداد؛ از غيبت صغرا تا افول آلبويه  معناشناسی  ناصبی گری با تأکيد…