علی امیرخانی[1] چکیده  : امامت محوری‌ترین جایگاه را در منظومۀ اعتقادی شیعۀ امامی دارد. نوع تعیین و نصب امام نیز در این مكتب با دیگر مكتب‌های اسلامی متفاوت است. امامیان از همان ابتدا به دلیل آنكه مقام امامت را امتداد مقام نبوت می‌دانستند، معتقد بودند امامت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام)نه به دلیل فضائل بی‌شمار او نسبت به سایر صحابه و نه…
سید حسن سبزواری[1] چکیده : مسأله انتخاب و گزینش و یا انتصاب امام، یکی از مهم‌ترین مسأله‌ها در حوزۀ خلافت و امامت است. امامیه معتقد به انتصاب امام از جانب پروردگار متعال از طریق نص می‌باشد، و سایر فرق از قبیل معتزله و اشاعره و اهل حدیث، وجود نص را در باب خلافت انکار نموده و این فرآیند را بر…
محمدعلی موحدی[1] چکیده : سخنان پیامبر گرامی اسلام در روز غدیرخم به گونه­‌های مختلفی از حیث حجم ثبت و ضبط شده است. طولانی‌ترین متن منقول از این سخنان که به آن خطبۀ طولانی غدیر گفته شده است، نسبت به سایر گونه‌ها به ویژه نسبت به حدیث غدیر، کمتر مورد بحث و کاوش سندی و دلالی قرار گرفته است. گرچه تعداد…
نظريه‌های امامت  شيعی - در دوران نخستين [1] تحقیقات و گزارش‌های بسیاری از اندیشه نگاران، به راستی نشان می‌دهد که نزاع بر سر جانشینی پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله) از نخستین مباحث کلامی میان مسلمانان بوده است که پس از آن حضرت (صلی الله علیه و آله)، میان امت رواج یافت. چگونگی مواجهۀ جریان‌های مختلف اجتماعی و…
محمد منتظری[1] چکیده : اندیشۀ امامت و ویژگی‌های امام به عنوان اصلی‌ترین وجه تمایز مکتب امامیه نسبت به سایر مکاتب اسلامی، از مهم‌ترین مسائلی است که‌اندیشمندان نخستین امامیه بر محور آن به بحث و گفتگو نشسته و دربارۀ آن نظریه‌پردازی کرده‌اند. اندیشمندان و محدثان شیعه در کوفه دربارۀ تعریف امامت، انگاره‌های مشترکی داشته و بر این باورند که امامت مقامی…
عبدالمجید اعتصامی[1] چکیده : زید بن علی(علیه السلام)، در انعکاس منابع شیعۀ امامیه، امامت را مقامی الهی و تعیینی می‌داند نه امری مردمی و اختیاری. او به امامت بلافصل امیرالمؤمنین(علیه السلام) معتقد است و امامت دیگران را غاصبانه می‌داند و بر این باور است که مجموعه امامان، دوازده نفرند که نه تن از آنان از نسل امام حسین(علیه السلام) است؛ ولی در…
چكيده :  زيديه از جمله فرق اصلى شیعه است كه نظريه امامت، مرز مايز آنها با اماميه است. نظریه امامت این فرقه مبتنی بر قبول نص است. آنها امامت را عالی ترين مرتبه قدرت در دولت اسلامى می‌دانند؛ به تعظيم ذاتى و جايگاه مقدس براى امام قایل نیستند و معتقدند که امام از صفاتی همچون عصمت، علم لدنى و... بهره اى…
حجت‌الاسلام والمسلمين محمدتقی سبحانی[1] چکیده: در این گفتار، ضمن معرفی سه نظریۀ اصلی و معروف امامت یعنی نظریۀ امامیه، نظریۀ زیدیه و نظریۀ اسماعیلیه، به ارتباط این سه دیدگاه باهم پرداخته شده و بیان شده است که نظریۀ اسماعیلیه با پر رنگ کردن معنای باطنی برای امامت آن را به جریان غلو نزدیک می کند و دیدگاه زیدیه با تضعیف…
شیوه‌های ارتباط فرشتگان با ائمه علیهم السلام - سید علی هاشمی[1]   چکیده : ارتباط پیامبران و حتی برخی از برگزیدگان خداوند مانند حضرت مریم(سلام الله علیها)با فرشتگان، از موضوعات مهمی است که در فرهنگ قرآنی و روایی ما مطرح است. این موضوع با وجود اهمیت آن، به جهات مختلف مبهم مانده است. در این نوشتار سعی شده، با شیوۀ…
حمید سلیم‌گندمی[1] چکیده: این نوشتار شامل معرفی 23 عنوان کتاب و نُه مقاله و پایان نامه در موضوع حدیث ثقلین است. نگارنده آثار مکتوب در این زمینه را تا سال 1385شمسی از دانشمندان شیعه و سنی به صورت توصیفی و تحلیلی شناسانده است. اشاره: نظر به اهمیت حدیث ثقلین _ که به منزلۀ وصیت رسول خدا(صلی الله علیه و آله)…
این نوشتار به نقل سخنان امیر المؤمنین(علیه السلام) به روایت ابو منصور ثعالبی (م 429ق)  اختصاص دارد . ثعالبی این سخنان را به عنوان مَثَل نقل کرده است. این احادیث از رسائل ثعالبی که در حاشیۀ کتاب الفوائد والقلائد، چاپ شده، انتخاب گردیده است. اهمیت این احادیث _ که به عنوان مَثَل انتخاب شده‌اند _ در این است که سابقۀ جمع آوری سخنان…
عقد اللئالی فی جواب بدء الأمالی منظومه‌ای است از  آثار مولی محمدرضا بن علی گوگدی گلپایگانی، از دانشوران سدۀ سیزده گلپایگان، که در این یادداشت کوتاه بدان اشاره می کنیم. مؤلف این منظومه، مولی محمدرضا منسوب به گوگد، از توابع گلپایگان است، فرزند ملا علی (متوفی: 27 رجب 1275 ق)، فرزند ملا محمد (از تلامذۀ میرزای قمی) فرزند آخوند ملا…
بسیاری از کتابهای علمای پیشین به درخواست شاگردان و اهل علم نگارش یافته‌اند؛ این مطلب از مقدمه‌های آنان بر کتابهایشان پیداست. اما برخی از کتابها بر اساس احساس مسؤولیت مؤلف برای دفاع از مذهب حقۀ اهل بیت (علیهم السلام) پدید آمده است. حکایت تألیف برخی از این کتاب ها می‌تواند درسی برای بسیاری از دوستداران اهل بیت(علیهم السلام) خصوصاً افراد…
در میان گزارش‌هایی که افراد مستبصر از سیر هدایت خود می‌گویند، به نکاتی بر می‌خوریم که جای تأمّل بسیار دارند و می‌توان از خلال آنها نکاتی برای روش تبیین و ترویج امامت یافت. در این یادداشت به بعضی از این نکات بر اساس  کتاب نفحات الهدایة: مستبصرون ببرکة الامام الحسین(علیه السلام) ( تدوین: یاسر صالحی، منشورات العتبة الحسینیة ، 1433/2011) اشارت…
مقدمه : در کتابخانۀ آستانۀ مقدسۀ حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) یک مجموعه مکاتبات وجود دارد که به شماره 950 در بخش خطی نگاهداری می‌شود. این مجموعه حاصل زحمات یکی از دبیران فاضل و پرکار قم در دهۀ 50 به نام سید اشرف الدین کیایی طالقانی است که بسیار به مطالعه بها می‌داده، آنگاه یافته‌های خود را _ که…
یبدو من مصادر الشیعة الإمامیة أن زید بن علي کان یری أن الإمامة منصب إلهي، والتعیین فیه من قبل الله عزوجل، وأنّها لیس أمراً تتفاوض فیها الناس أو تختارها. فقد کان زید یعتقد بإمامة جده أمیر المؤمنین؟ع؟ وأن الخلافة غصبت منه، کما کان یعتقد بإمامة الأئمة التسعة من ذریة الإمام الحسین ؟عهم؟، ولکن لم نلحظ في تراثه و أقواله ذکراً…
نظریة الإمامة عند الإسماعیلیة مبتنیة عندهم علی نظریة التاریخ المقدس، حیث یری الإسماعیلیة أن التاریخ من قبلُ مقسّم إلی سبع مراحل، تبدأ کل مرحلة بنبوّة نبيّ من أنبیاء أولي العزم ولهم أوصیاء یقومون بدور تأویل باطن الدین، وآخر المرحلة تنتهي بانتهاء التاریخ وهي قائم القیامة. وتعتقد الإسماعیلیة أن لکل مرحلة  نبیاً ناطقاً ونبیاً صامتاً، وأن الإمامة عندهم هو الخط المستمر…
الزیدیة فرقة من الشیعة والتي تفصلهم عن الإمامیة نظریتهم حول الإمامة، حیث یعتبرونها مبتنیة علی قبول النص، وأنها أعلی منصبٍ في الدولة الإسلامیة، ولیس لمنصب الإمامة قداسة ذاتیة، فلا یشترطون العصمة، والعلم الإلهی عند الإمام، وأن انتخاب الإمام لإجراء الحدود والجهاد وغیر ذلک، والسبیل الوحید لنصب الإمام هو الشرع، والسبیل إلی معرفة القیام والدعوة، والمقالة عبارة عن دراسة الإمامة عن…
یقوم الکاتب بفهرسة بیبلوغرافیة لکلّ ما کتب حول حدیث الثقلین، فیذکر 23 کتاباً و عدة مقالات ورسائل و أطروحات حول حدیث الثقلین، کما یقوم بالتعریف بهذه المصادر التي هي أعم من الدراسات الشیعیة والسنّیة؛ والتي کتبت حتّی سنة 1385 هـ . ش.     دانلود مقاله
موضوع اللقاء هو تبیین آراء الفرق الثلاث عند الشیعة حول الإمامة، وهي الاثنا عشریة والزیدیة والإسماعیلیة، من خلال التعریف بنظریة الإمامة عند الإسماعیلیة، حیث امتزجت الإمامة عندهم بأمور باطنیة، وأخذت تقترب من ظاهرة الغلو، ثم التعریف بتبیین نظریة الزیدیة حول الإمامة وتأثرهم في ذلك بأهل السنة من خلال تضعیف عصمة و استبدال العلم الإلهي بالاجتهاد. ثم الإشارة إلی سیر التطور…
ارتباط الملائکة مع الأنبیاء والأوصیاء والصفوة من عباد الله کمریم بنت عمران علیها السلام من المسائل المبحوث عنها في تراثنا القرآني والحدیثي، ومع ذلك فقد اکتنفها شيء من الغموض؛ ولذلك تسعی هذه المقالة للإجابة علی بعض الأسئلة المطروحة التي منها السؤال عن أصل ارتباط غیر الأنبیاء بالملائکة، وإذا کان الجواب بـ: نعم فکیف یتم ذلك الارتباط؟ ونتیجة هذه الدراسة: أن…
حازت الإمامة علی أهمية محوریة في عقائد الشیعة الإمامیة، حیث تختلف عن سائر المذاهب الإسلامیة فی کیفیة تعیین الإمام وتنصیبه، وانطلاقا من کون الإمامة امتداداً لمقام النبوة فقد ذهبت الإمامیة إلی إمامة أمیر المؤمنین علي؟ع؟؛ لا لفضائله الجمة، ولا لتعیینه من قبل المسلمین، بل للنص علیه من وحي السماء بواسطة النبي الأکرم ؟ص؟؛ لذلك فقد شاعت نظریة النص علی لسان…
تعتبر مسألة انتخاب الإمام أو تعیینه من أهم المسائل الخلافیة والمهمة في مجال الخلافة والإمامة. وقد اعتقدت الإمامیة بأن تعیین الإمام لیس إلا من قبل الله عز وجل بطریق النص، بینما ذهبت المعتزلة والأشاعرة وأهل الحدیث إلی أنها ملقاة علی عاتق أهل الحل و العقد و الخبراء من الأمة. هذه المقالة دراسة حول المسائل المربوطة بإجماع أهل العقد والحل استناداً إلی…
لقد أثبتت کلمات الرسول الأعظم  بطرق مختلفة من حیث الضبط و الحجم وغیر ذلك، وأطول متن منقول من کلماته ؟ص؟ هو خطبة الغدیر فلذلك خلف علماؤنا حولها تراثاً قیماً لکنّها. تفتقر إلی دراسة دقیقة حول سندها، ولذلك تروم هذه المقالة للبحث حول رجال سند هذه الخطبة الواردة في کتاب التحصین للسید بن طاوس، وتبیّن وثاقة الرجال المذکورین في سلسلة السند، وتنهتي…
تعتبر نظریة الإمامة وخصائص الإمام من أهم الوجوه الفارقة بین المذهب الإمامي وغیره من المذاهب الإسلامیة، کما تعد من أهم المسائل التی تعرض لها علماء الإمامیة بالبحث والمناقشة والتنظیر. وقد کان لعلماء ومحدثي الشیعة فی الکوفة آراء مشترکة حول الإمامة کاعتبارها مکانة رفیعة لا ینالها إلّا من اختاره الله، وکونها أسمی مکانة من النبوة والرسالة، وأنه یجب اتباع الإمام وإطاعته إطاعة…
Imamate is located at the heart of the ideological system of Imami Shi’is. In this school, the way in which Imam is determined and appointed is other than other schools. Since they considered the station of Imamate as a continuation of the station of prophethood, Imamis were, since the beginning, of the opinion that the Commander of the Faithful, Ali…
In the field of Caliphate and Imamate, “electing or appointing the Imam” is one the most important issues. Imamis are of the opinion that Imam is appointed, through Nass, by the Lord- the Exalted. Others such as Mu’tazalis, Ash’aris, and people of hadith, have rejected the impact of Nass concerning Caliphate and left this process to go through by people…
Sayings of the Holy Prophet (S) in the Day of al-Ghadir have been recorded in various extents. The longest available text of these sayings (which is called the long Sermon of al-Ghadir) has been discussed and studied as for chain of transmitters and references to a lesser extent than other versions and in particular the hadith of al-Ghadir. Though some…
The idea of Imamate and characteristics of the Imam are the main features distinguishing the Imami School form other Islamic schools. These are among the most important issues the earlier Imami thinkers have discussed and theorized about them.   Shi’i thinkers and Muhaddithun in Kufa share in some theories to define Imamate and are of the opinion that the Imamate is…
As reflected in the Shi’i Imami sources, according to Zayd Ibn Ali, Imamate is a Divine stations Imam is Divinely appointed; and he is not elected by people. He holds in immediate Imamate of the Commander of the Faithful (a.s.) and thinks that Imamate of others is usurpative. He is of the opinion that there are in total twelve Imams…
  Isma’ilis theory of Imamate is based on the their theory of sacred history. According to them, based on a pre-determined plan, history is divided into seven periods each of them begins with an Arch-prophet whose successors hermeneutically interpret the inner aspects of the religion of that period. The last period- which is the same as the period of the…
Zaidis are one of the main branches of Shi’is and in the theory of Imamate they are distinguished from Imamis. Their theory of Imamate is based on the acceptance of Nass. According to them, Imamate is the highest position in the Islamic government; they do not believe in essential glorification and holy position for the Imam. They are of the…
In the present writing, the three main and well-known theories of Imamate (Imami thory, Zaydi theory, and Isma’ili theory) have been introduced and the relations between the three have been discussed. It has been said that, putting emphasis on the Batini meaning for Imamate, Isma’ili theory brings Imamate near to extremism; and, on the other hand, weakening Infallibility and replacing…
Communications between prophets and even some of those like Mary (a.s.) who have been chosen by God on the one hand and angels on the other is one of the important issues discussed in our Qur’anic and narrative culture. In spite of its importance, this issue has been for various reasons neglected. In the present writing, employing the analytic and…
The present writing introduces 23 books and 9 articles and dissertations concerning Thaqalayn. The author has studied, in an analytic and descriptive way, the works of Shi’I and Sunni scholars written since 1385 AH Solar/2006 in this regard.       Download  pdf  
مقالات   نظریه نص از دیدگاه متکلمان امامی   معنا و جایگاه اجماع اهل حل و عقد   سند خطبه طولانی غدیر درالتحصین   پرونده علمی   نظریه های امامت شیعی در دوران نخستین   امامت از دیدگاه اندیشمندان امامیه در مدرسه کوفه   زید بن علی بن الحسین علیهما السلام و مسأله امامت   نظریه امامت در اسماعیلیه  …