چکیده تعریف امامت، اساس و پایۀ بحث‌های امامت پژوهی است. در تفکّر شیعه، تعریف سامانمند و منطقی از امامت برای اولین بار از سوی متکلّمان مدرسۀ بغداد مطرح شده است. نویسنده در این نوشتار، تعریف امامت را از دیدگاه مهم‌ترین شخصیت‌های مدرسۀ بغداد موردبررسی قرار داده و ویژگی‌های این تعاریف و نسبت آن‌ها با مفهوم نبوّت و رسالت از منظر…
چکیده مطالعۀ تاریخ شیعه در عصر حضور اهل‌بیت علیهم‌السلام نشان می‌دهد در زمان شهادت هر یک از ائمه علیهم‌السلام برخی از افراد جامعۀ شیعی در تشخیص مصداق امام دچار سرگردانی  شده و این سرگردانی بستری برای بروز گرایش‌های مختلف در این خصوص می‌گردیده است. برخی گفته‌اند این سرگردانی و اختلافات حاکی از مجعول بودن نصوص دالّ بر اسامی ائمه است؛…
چکیده احادیث حضور اهل‌بیت علیهم‌السلام در هنگامۀ احتضار، در حجم گسترده‌ای از میراث مکتوب امامیّه انعکاس یافته و سند آن‌ها در نگاه بسیاری از دانشمندان امامیّه معتبر است و در گونه شناسی احادیث، در دستۀ «متواتر معنوی» طبقه‌بندی می‌شوند؛ امّا از دیرباز دربارۀ محتوای این احادیث، دیدگاه‌های ناهمگونی وجود داشته است که نمونۀ آن را در اتخاذ رویکرد تأویلی به…
چکیده سه شیوۀ انتخاب اهل حلّ و عقد، استخلاف و قهر و غلبه، در اندیشۀ سنّتی اهل سنّت و جماعت به‌عنوان راه‌های استقرار حاکم و انعقاد حکومت در نظر گرفته شده است. شیوۀ قهر و غلبه در استقرار حاکم در حالی ازنظر برخی اندیشمندان اهل سنّت بدون هیچ قید و شرطی با استناد به برخی احادیث و سیرۀ برخی صحابه…
چکیده دو قرن چهارم و پنجم، دوران قدرت و استیلای سیاسی_ مذهبی شیعه بر جهان اسلام به شمار می‌رود. گسترۀ جغرافیایی شیعیان در تمامی نقاط جهان اسلام، به انضمام حمایت سیاسی دو دولت آل‌بویه در بغداد و فاطمیان در مصر و منطقۀ شامات، باعث شد شیعیان فرصت ابراز علنی عقاید و انجام بسیاری از شعائر خود را پیدا کنند. بر…
چکیده مسئلۀ علم امام از دیرباز تاکنون به‌عنوان یکی از آموزه‌های اعتقادی و مقوّمات امامت شیعی مطرح بوده است. این ویژگی که لازمۀ مرجعیّت دینی امامان است، ابتدا توسط شخص پیامبر اکرم صلی‌الله علیه وآله موردتوجه قرار گرفت و ازآن‌پس ائمه علیهم‌السلام و اصحابشان نیز امامت را بر اساس آن بر رسیده‌اند. در این میان  برخی دربارۀ علم امام مطالبی…
[سید مجید نبوی[01] /  زهره اخوان مقدم[02] / رضا مرادی سحر[03]] مقدمه شفاعت از مادۀ شفع و  به معنای ضميمه كردن دو چيز همانند، و در اصطلاح، درخواست عفو و بخشش براى گناهكار است. همچنین شفيع و شافع  به كسى گفته می‌شود كه براى يارى رساندن به گناهكار با او همراه شده و در حق وى شفاعت مى‏كند. بنابر عقايد…
الخلاصة: يعتبر تعريف الإمامة من أوليات وأساسيات الدراسة عن الإمامة، وأول تعريفٍ منهجي ومنطقيٍّ للإمامة في الفكر الشيعي كان من قبل متكلمي بغداد. تدرس هذه المقالة تعريف الإمامة من أنظار شخصيات مدرسة بغداد الكلامية، وتدرس مميزات هذا التعريف ونسبته مع مفهوم النبوة والرسالة من وجهة نظر متكلمي بغداد، والفرق بين التعاريف المذكورة، وفي النهاية تقيّم المقالة أنظار مدرسة بغداد في…
الخلاصة: تكشف الدراسة عن تاريخ الشيعة في عصر حضور أهل البيت  علیهم‌السلام عن حيرة بعض الشيعة عند استشهاد كل إمام من الأئمَّة  علیهم‌السلام. وهذه الحيرة سبَّبت ظهور اتجاهات مختلفة في هذا المضمار. وقد ادعى بعضهم أنَّ هذه الحيرة والاختلاف يحكي عن الاختلاف في النصوص الدالة على أسماء الأئمَّة  علیهم‌السلام، ولكن في رد هذه الدعوى يمكن طرح نظريَّة أخرى، وهي أنَّ…
الخلاصة: حازت روايات حضور أهل البيت  علیهم‌السلام عند المحتضر على شريحة واسعة من التراث الإمامي، وقد اتفق علماء الإمامية على اعتبار أسانيدها، وعدّوها في مباحث معرفة الحديث من «التواتر المعنوي». ولكن اختلفت أنظارهم في البحث عن محتوى هذه الأحاديث، فمن باب المثال اتخذ الشيخ المفيد والسيد الطوسي رحمهم‌الله في قبالها منهجا تأويليَّاً. إنَّ لدراسة محتوى أحاديث الاحتضار ثمرات مهمَّة، وسواء…
الخلاصة: إنَّ طرق تأسيس الحكم وانعقاد حكومة الحاكم في الفكر التقليدي لأهل السنة والجماعة هي ثلاثة: اختيار أهل الحل والعقد، الاستخلاف، القهر والغلبة. ولقد قبل عدة من علماء السنة بأسلوب القهر والغلبة في استقرار الحكم استناداً إلى بعض الأحاديث وسيرة الصحابة من دون قيد وشرط. وهذا الأسلوب يخالف آيات القران والأحاديث النبوية وسيرة كبار الصحابة والتابعين. كما قال عدة آخرون…
الخلاصة: يعدّ القرن الرابع والخامس الهجريّين عصر القدرة والاستيلاء السياسي _ المذهبي للشيعة في عالم الاسلام، وكان انتشار التشيّع جغرافياً في جميع أراضي الاسلام، مضافاً إلى حماية دولة آل بويه السياسية في بغداد والفاطميين في مصر ومنطقة الشام سبباً لإيجاد فرصة لشيعة لإظهار عقائدهم وإقامة الشعائر. على أساس نظرية ثنائي القطب في مباحث علم الاجتماع إنَّ دراسة الوضع العقائدي_ الاجتماعي…
الخلاصة: تعتبر مسألة علم الإمام منذ القدم وإلى اليوم أحد التعاليم الاعتقادية ومقومات الإمامة عند الشيعة. هذه المميزة التي كانت لازمة المرجعية الدينية للأئمّة اعتنى به الرسول الأكرم صلی‌الله علیه وآله في البداية، ومن بعده الأئمة علیهم‌السلام، وكذلك أصحابهم أيضاً على هذا الأساس درسوا الإمامة. وقد انعكست أنظارهم وآراؤهم في المصادر الروائية، والتي منها نهج البلاغة الذي يعد من المنابع…
Abstract The definition of Imamate serves as the foundation of Imamate studies. Within the Shiite thoughts, a systematic as well as reasonable definition of Imamate was for the first time put forward by the theologians in Bagdad School. In the present study, the researcher has investigated the definition of Imamate from the viewpoint of the most eminent theologians in Bagdad…
                Rouhollah Kazemi Najaf Abadi [1] Abstract Surveying the history of Shia in the very time of Ahl-al-Bayit(The family of the prophet) ,shows that, when every one of them was martyred, some of the people in the Shiite society were left with perplexity in recognizing the referent of the Imam, leading to the emergence…
                Mohammad Kazem Esmaeelee [1] Abstract The traditions indicating the presence of Ahl al Bayt(PBHT) at the premortem time have widely been reflected within the written literature of Imamiyah, with their authenticity  of documentation being unanimously agreed upon by Imamiyah scholars. Moreover, these traditions are classified as possessing ‘’ Tawatur(succession) of the content” according…
                Hamed Moqaddam [1] Abstract Three methods have been proposed in the Sunni (people of tradition and consensus) thought for designating the ruler as well the establishment of the government, namely, the selection made by the scholars of Islamic Law; vicegerency; and violence and dominance.  Some Sunnis have unconditionally approved of the method of…
                Mohhanad Hossein Afrakhteh [1]                   Hamid Reza Azarinya [2] Abstract Both the fourth and fifth centuries are considered as the era of the political-religious power and dominance of Shiism over the world of Islam. Shiites’ geographical expansion throughout the world of Islam, accompanied by the political support of the two states…
                Mohammad Hasan Nadem[1] Abstract The issue of Imam’s knowledge, as one of the doctrinal teachings and potencies of Shiite Imamate, has long been under the spotlight. Serving as a requirement for the religious authority of Imams, this trait was first considered by the prophet (PBUH) of Islam. Then, it was also the basis…