جمعه, 30 آبان 1399 ساعت 16:50
خواندن 775 دفعه

بایسته های پژوهشی در حوزه مطالعاتی مدرسه کلامی- فقهی شیعه در لکهنو و چالشهای پیش رو

بسم الله الرحمن الرحیم
با همت دبیرخانه کنگره بین المللی علامه میرحامد حسین رحمه الله و نمایندگی مقام معظم رهبری در هند ، برگزار شد:
نشست
«بایسته های پژوهشی در حوزه مطالعاتی مدرسه کلامی- فقهی شیعه در لکهنو و چالشهای پیش رو»

                                                                                                 
نگارش آثار علمی و پژوهشی نقش به سزایی در معرفی ریشه¬ها و اندیشه¬ها و میراث عالمان و اندیشمندان شیعه به علاقه مندان دارد.
به همین منظور و با هدف تولید آثار علمی و پژوهشی در خصوص معرفی مدرسه کلامی - فقهی شیعه در لکهنو و همچنین غنی سازی دست آوردهای پژوهشی مرتبط با کنگره بین المللی علامه میر حامد حسین رحمه الله ، دبیرخانه این کنگره با همکاری نمایندگی مقام معظم رهبری در هند، اقدام به برگزاری نشستی علمی با جمعی از محققین و پژوهشگران هندی مقیم ایران نمود.
در این نشست که در روز پنج شنبه 29 آبانماه 1399 و از ساعت 10 تا 12 صبح ، در محل مجتمع امین جامعه المصطفی برگزار شد علاوه بر استفاده از بیانات سخنرانان محترم بخشی از موضوعات و عناوین قابل پژوهش در حوزه مطالعاتی مدرسه کلامی – فقهی شیعه در لکهنو با محوریت شناسایی و معرفی اندیشمندان به نام ، آثار علمی برجسته و شرایط  سیاسی و اجتماعی این دوره از تاریخ تشیع به حاضران ارائه گردید.
 

                                                                                                  

حجت الاسلام مهدوی پور: میراث کهن علمی شیعه در شبه قاره در انتظار پژوهشگرانی از جنس خود
اولین سخنران این نشست جناب حجت الاسلام والمسلمین مهدوی پور نماینده محترم مقام معظم رهبری در هند بود که پس از خیر مقدم به حاضران در مورد چرایی تشکیل این نشست سخن گفت. ایشان یکی از افتخارات شیعیان شبه قاره را حضور عالمان به نام ، در سه قرن گذشته در این منطقه دانستند که با مجاهدت  و از خود گذشتگی آثار علمی فراوان و فوق العاده ارزشمند را به جای گذاشتند که حوزه های امروز شیعه نیز به احیا و بهره برداری از آنها نیازمند است . ایشان بر این نکته تاکید نمود که در زمینه احیا و نشر این آثار، علمای هندوستان باید پیشگام باشند و از آن جمله مجمع محققین هندی است که سالیانی است شکل گرفته و لازم است از ظرفیتهای خود استفاده کرده و در این مسیر وارد شود. ایشان این مهم را فلسفه تشکیل جلسه دانسته و جدیت حاضران نسبت به این مسأله را خواستار شدند تا علاوه بر برنامه ریزی جهت تولید مقاله و پایان نامه در این زمینه ،کاری مستمر  و بلند مدت نیز برای احیای حداکثری آثار این دوره از تاریخ شیعه صورت پذیرد.
در ادامه این نشست حجت الاسلام والمسلمین مهدی اسفندیاری، دبیر علمی کنگره ، به ارائه گزارشی تفصیلی از فرایند احیای آثار در مجموعه دبیرخانه کنگره و همچنین مقالات و پایان نامه های تدوین شده در این موضوع با همکاری دبیرخانه و مجموعه مشارکین محترم  پرداختند.
 

                                                                                                  
حجت الاسلام مختاری: بازشناسی، معرفی، بازسازی و تکمیل و نوپردازی چهار وظیف مهم اندیشمندان شیعه در برابر میراث علمی
همچنین حجت الاسلام والمسلمین مختاری ، رئیس موسسه کتابشناسی شیعه به بیان ضرورت احیای تراث گذشتگان پرداختند. ایشان علوم مختلفی را که اکنون در حوزه های گوناگون دنبال می شود را در حقیقت دنباله رو و در ادامه تولیدات علمی گذشتگان دانسته و پیشرفت علمی را بدون در نظر گرفته زحمات گذشتگان نا ممکن دانستند.
ایشان وظیفه اندیشمندان حاضر را در رابطه با میراث علمی گذشتگان در محورهای زیر معرفی نمود:
1. شناسی میراث علمی گذشتگان
2. معرفی شایسته و مطلوب این آثار به دیگران به طرق مختلف
3. تصحیح و تحقیق دقیق این آثار
4. ارائه افکار نو و دقیق و چه بسا بررسی انتقادی افکار گذشتگان
ایشان عدم وجود فهرست کامل و جامع از اسناد و اثار علمی شبه قاره، به ویژه آثار اردو زبان را یکی از نقایص تحقیقات موجود دانست که وظیفه آن در درجه اول با فضلا و طلاب هندی است که خود میراث بر این آثار بوده و با فرهنگ و زبان حاکم بر این آثار بیش از همه آشنا هستند.

                                                                                               

حجت الاسلام اسفندیاری: دبیرخانه کنگره بین المللی بزرگداشت علامه میرحامد حسین رحمه الله، آماده همکاری و هم افزایی با پژوهشگران علاقه مند  است
پس از ایشان حجت الاسلام اسفندیاری به معرفی موضوعات و عناوین پژوهشی مرتبط با کنگره پرداختند. این موضوعات در محورهای مختلفی همچون، پیشینه شکلگیری مدرسه لکهنو ، معرفی خاندانها و شخصیتهای علمی ، معرفی آثار علمی ، معرفی روشهای تحقیق و موضوعات تحقیق شده در این مدرسه و همچنین شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر این دوره از تاریخ تشیع تنظیم شده است.
ایشان بر این نکته تاکید نمود که آنچه در اینجا ارائه می شود تنها بخشی کوچک از موضوعات است که به فراخور حال مخاطب و بیشتر جهت آشنایی علاقه مندان با حوزه های مختلف پژوهشی در این زمینه ارائه شده است.
فایل  نمونه موضوعات

 

                                                                                               
حجت الاسلام سبحانی: مدرسه لکهنو،نمود عینی قدرت تمدن سازی اندیشه شیعه، رنجور از غفلت میراثبران خود
در ادامه این نشست حجت الاسلام والمسلمین دکتر سبحانی رییس محترم کنگره بین المللی علامه میرحامد حسین به بیان نکاتی پرداختند.
ایشان ضمن ادای شکر به درگاه خداوند متعال به جهت توفیق برگزاری این جلسات ، از جناب حجت الاسلام والمسلمین مهدوی پور نیز بابت حضور و پیگیری فعال و خالصانه این موضوع تقدیر نموده و تلاشهای عالمانه ایشان را در پیشرفت امور  پر خیر و برکت دانست.
حجت الاسلام والمسلمین سبحانی تحقیقات مورد نیاز در این زمینه را بسیار گستره و وسیع برشمرده و اشاره نمود که شاید در پنج سال پیش کسی با این حد از گستردگی مطالعات آشنا نبود و تاریخ شیعه در این دوره و منطقه بسیار محدود ارزیابی  می شد و حال آنکه رفته رفته و در گذر زمان ابعاد و زوایایی از میراث علمی این مدرسه برای محققین روشن گردید که گستردگی مطالعات را طلب می نمود. ایشان این مسأله را به فعالیت یک باستان شناس تشبیه کردند که آنچه در ظاهر می بیند فضایی محدود است اما وقتی وارد اکتشافات می شود با شهری گسترده در زیر تلی از خاک مواجه می شود. محققین کنگره نیز در ابتدا با آثاری ارزشمند همچون عبقات شروع کردند اما هرچه به پیش رفتند با حجمی گسترده تر از آثار مواجه شدند که هر کدام در جایگاه خود بسیار پربها و قابل استفاده هستند. با این وجود هنوز هم محقیقن در فهم و کشف زوایای مختلف این آثار همچون عبقات الانوار علامه میرحامد حسین رحمه الله و عماد الاسلام علامه غفران مآب رحمه الله ناتوان هستند و این مهم مطالعات فراوان دیگر را می طلبد.
رئیس محترم کنگره علامه میرحامد حسین حضور و مشارکت فعال فضلا و اندیشمندان شبه قاره را در این عرصه از ضرورتهای این مرحله از فعالیتها دانست. ایشان فضلای هند را که آشنا به زبان و فرهنگ این آثار هستند، مخاطب اول این عرصه از فعالیتهای علمی برشمرده و در این زمینه بر سه نکته تاکید نمود.
ابتدا اینکه این میراث متعلق به این مجموعه از فضلاست و ایشان هستند که متولیان بازشناسی، حفظ و معرفی این آثار هستند.
دیگر اینکه هویت گذشته و امروز و آینده شیعیان هندوستان در گرو احیا و زنده نگه داشتن این میراث ارزشمند است؛ چرا که شواهد نشان می دهد، شیعه در این دوره از تاریخ خود در این منطقه دارای جلوه های برجسته تمدنی بوده . حاکمان شیعه در این دوره به گسترش علوم در جامعه همت گمارده اند و در کنار عالمان شیعه ایستاده و ایشان را در گسترش فرهنگ تشیع مدد رسانده اند و همچنین عالمان شیعه دست یاری به ایشان داده و در تقویت جامعه شیعه کوشیده اند. در این زمان بوده که نظام ولایت فقیه در این منطقه برقرار شده است  و حاکم شیعه از عالم عصر خود خواسته است که نظام حکومتداری را بر اساس احکام و دستورات دین تبیین نماید و کتاب «احکام عدالت علویه» محصول این تعامل و مشارکت است.
ایشان تاکید کردند که همان گونه که عالمان آن دوره تمدنی اندیشیده و اکنون ما را نیز در نظر گرفتند ما نیز باید تمدنی اندیشیده و وظیفه و دِین خود را در باره این مهم ادا نموده و با افتخار عَلَم اسلام و تشیع را در دست گرفته و برای اعتلای  آن مجاهدت نماییم.
نکته سوم نیز که توسط ایشان مورد تاکید قرار گرفت سودمندی این فعالیتهای علمی برای خود فضلای هندوستان است که اگر بخواهند به وظیفه تفقه در دین و فلسفه فعالیتهای حوزه علمیه جامه عمل بپوشانند نیازمند به این مدرسه و الگوها و وروشهای علمی آن هستند.
ایشان در پایان ، حضور جناب حجت الاسلام والمسلمین  مهدوی پور و فعالیتهای گسترده ایشان را یکی از نعمتهای الهی و فرصتی استثنایی برای فضلای شبه قاره و هند برشمردند که به وظیفه خویش در این زمینه عمل نمایند و همچنین موفقیت در این زمینه را نیازمند به آموزش و دریافت مهارتهای مورد نیاز در این خصوص دانست و آمادگی دبیرخانه و مجموعه مشارکین را در ارائه خدمات مورد نیاز در این زمینه اعلام نمود.
در پایان حجت الاسلام و المسلمین مهدوی پور جمعبندی مباحث را در محورهای زیر بیان نمود:
1. تشکیل گروهی در فضای مجازی که افراد حاضر در مجمع محققین و دیگر اندیشمندان هندی علاقه مند در ایران و هند را گرد هم آورده و موارد مورد نیاز از این طریق در اختیار ایشان قرار داده شود.
2. کسانی که برای شناسایی و معرفی آثار ناشناخته و کتابخانه های شخصی و مورد غفلت قرار گرفته امکانی در اختیار دارند اعلام آمادگی نمایند.
3. با مشورتهای صورت گرفته با جامعه المصطفی زمینه برای پژوهش در قالب پایان نامه در این موضوعات فراهم شده و علاقه مندان می توانند در این زمینه اعلام آمادگی نمایند تا مسائل مربوطه به جد پیگیری شود.
4. کتابهای اردو بسیار مهم است و کسانی که می توانند باید برای شناسایی این آثار همکاری نمایند.
این جلسه که با رعایت کامل موازین بهداشتی برگزار شده بود در ساعت 12 و با پذیرایی از حاضران به پایان رسید.

منبع: دبیرخانه کنگره بین المللی علامه میرحامد حسین رحمه الله