چهارشنبه, 17 خرداد 1396 ساعت 09:55
خواندن 177 دفعه

معرفی کتاب منارالهدی فی النص علی امامة الائمة الاثنی‌عشر

علی‌بن عبدالله‌بن علی بحرانی، از فقها و مراجع تقلید شیعه بحرین است. ایشان در بحرین زاده شد؛ و در زمان حیات پدرش که از فقهای بحرین بود؛ به مطرح در نزدیکی مسقط کوچ کرد.

در اقامت طولانی خود در آن‌جا به ارشاد و راهنمایی اهالی و مطالعه و تصنیف پرداخت و مرجع تقلید آن‌جا گشت. این عالم ربانی در اواخر عمر ناچار به ترک مطرح شد و در بندرلنگه اقامت گزید. بحرانی در ۱۳۱۹ (یا ۱۳۱۸) مسموم و شهید شد.

وی دارای بیش از ده عنوان اثر مکتوب از جمله؛ لسان‌الصدق، الاجوبةالعلیة للمسایل المسقطیة، قامعة اهل‌الباطل، واسطة العقدالثمین، رسالة فی نقض الاختیار فی الإمامة، منارالهدی فی النص علی إمامة الائمة الاثنی‌عشر و... است.

▪ منارالهدی فی النص علی امامة الائمة الاثنی‌عشر

منارالهدی کتابی کلامی به زبان عربی است. بحرانی در این کتاب به امامت از دیدگاه شیعه امامیه می‌پردازد و در نقد آراء معتزله و اشاعره، دیدگاه‌های ابن ابی‌الحدید در شح نهج‌البلاغه و فاضل قوشجی در الجدید فی شرح التجرید را رد می‌کند.

او کتاب منارالهدی را در یک مقدمه و دو فصل در سال ۱۲۹۵ قمری تألیف کرد و در سال ۱۲۹۶ آن‌را بازبینی و منتشر ساخت.

ساختار کتاب پس از سخن کوتاه مؤلف در انگیزه نگارش شامل یک مقدمه و دو فصل است که خود مقدمه مؤلف، شامل دو بحث بررسی معنای امامت از دیدگاه شیعه و بررسی وجوب نصب امام از دیدگاه اشاعره، معتزله و امامیه می‌باشد.

فصل اول: شرایط امام؛ این فصل، به بیان شرایط امام اختصاص یافته و ضمن پنج مسئله به بیان این شرایط مى‌پردازد.

مسئله نخست؛ عصمت امام، ده دلیل عقلی و نقلی بر این مسئله می‌آورد.

مسئله دوم؛ افضلیت امام از مردم زمانه خویش؛ ضمن بیان دلایل، نقل‌های تاریخی را می‌آورد که خود دلیلی است بر این‌که اصحاب سقیفه بر این مسئله استناد کردند اما در عمل بدان پای‌بندی نشان ندادند. مثلاً هنگامی که ابوبکر، عمر و ابوعبیده را برای خلافت پیشنهاد می‌کند، عمر در پاسخ می‌گوید: چگونه می‌توانم بر تو پیشی بگیرم که تو در اسلام بر من پیشی گرفته‌ای و یار رسول خدا‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و دومی در غار بوده‌ای و رسول خدا‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم تو را برای نماز بر ما برگزیده بود.

مسئله سوم، قرابت جانشین رسول خدا به حضرتش.

مسئله چهارم، نص رسول خدا‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم بر امامت امام؛ مؤلف در این‌باره به آیات چندی استناد می‌کند تا نشان دهد که انبیاء، جانشین خود را مشخص ساخته و برگزیده‌اند و حضرت رسول خدا‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم نیز یکی از آن‌هاست.

مسئله پنجم، امامت، جانشینی خدا در زمین است.

در پایان بخش ضمن بیان جایگاه امامت که به‌عنوان وراثت از انبیاست، مطالبی را در این‌باره مطرح می‌کند.

فصل دوم: ذکر نصوص درباره امامت و عصمت امام علی و ائمه اثنی‌عشر‌ علیهم‌السلام .

نخست بیان نصوص امامت على‌ علیه‌السلام از سه طریق است. مؤلف ابتدا مباحث عقلی و نقلی را در این‌باره می‌آورد و سخنان مخالفین را نقل و بررسی می‌کند و در پایان، روایات بسیاری را از رسول خدا‌ صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، در فضایل خاصه حضرت و ویژگی‌های وی نقل می‌کند که همه دلالت بر امامت آن حضرت دارند.

تتمیم و تکمیل: این بخش شامل روایاتی است که دلالت بر امامت امیرمؤمنان‌ علیه‌السلام دارند و ابن ابی‌الحدید آن‌ها را نقل نکرده است؛ اما مؤلف آن‌ها را به نقل از موافقین وی (معتزلی‌ها) آورده است.

پرسش و پاسخ: مؤلف در این بخش کوشیده شبهات و پرسش‌های مخالفین را پاسخ گوید؛

تحقیق مقام و ایراد کلام لبلوغ مرام: این، بخش دیگری است که مؤلف می‌کوشد نتایج تحقیقات خود را در بیان حقیقت به نگارش در آورد.

توضیح مقال لدفع اشکال: این بخش به بیان امامت حضرت مهدی‌ عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف می‌پردازد.

پایان‌بخش کتاب اشعاری از شیخ احمدبن محمدبن سرحان بحرانى (خواهرزاده مؤلف) است.

▪ منابع منارالهدی

کتاب منارالهدی کلامی است و از منابع حدیثی، تفسیری، تاریخی و... بهره برده است؛ برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

تاریخ طبری، مجمع‌البیان طبرسی، شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید، اسعاف‌الراغبین محمد صبان شافعی، نورالابصار طبرانی، طبقات ابن‌سعد، اسباب‌النزول واحدی، کشف والبیان نیشابوری، مناقب بلخی نیشابوری، صحیح ترمذی، جامع العلوم، و... .

▪ چاپ‌های منارالهدی

1 چاپ بمبئى در سال 1320ق؛

2 تحقیق عبدالزهراء الحسینى الخطیب، دارالمنتظر، ۱۴۰۵ق، بیروت. این چاپ شامل مقدمه‌ای از محقق در معرفی نویسنده کتاب و آثار او، و پاورقی‌هایی در توضیح لغات مشکل، مصادر نقل‌قول‌ها و روایات متن کتاب و... است.

▪ منابع: مقدمه عبدالزهراء حسینى خطیب محقق کتاب.

منبع خبر : نشریه خبری حوزه های علمیه.

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن