سه شنبه, 07 آبان 1392 ساعت 12:51
خواندن 2611 دفعه

انتشار فصلنامه امامت پژوهی شماره 8 ، زمستان 1391

فصلنامه امامت پژوهی شماره 8 ، سال دوم ، زمستان1391 انتشار یافت .
در این شماره که با مطالب متنوعی پیرامون مباحث امامت انتشار یافته که به معرفی اجمالی مطالب فصلنامه می پردازیم .


مقالات :
جایگاه امامت در آیه اعتصام با تکیه بر مبنای حبل الله - محمد خادمی :
از مباحث بسیار مهم و ریشه ای که تأثیرکلیدی و اساسی در فرهنگ شیعه امامیه دارد، معرفت به جایگاه اهل بیت عصمت و طهارت به عنوان رکن اساسی در شناسایی حقیقت دین است. در حقیقت فهم دین با تمام شاخه ها و زیر مجموعه هایی که داراست در گرو تمسک به قرآن و اهل بیت می باشد که سعادت ابدی و همچنین عدم تفرقه میان مسلمانان، از نتایج و پیامدهای آن است. آنچه نگارنده در این نوشتار دنبال می کند شناخت جایگاه امامت اهل بیت با رویکرد آیه شریفه اعتصام است که در جامعه علمی کمتر مورد بحث قرار گرفته است. بررسی این آیه با تکیه بر معناشناسی واژه حبل الله، محور این نوشتار بوده است؛ لکن برای فهمیدن این واژه و تحقق کامل آن به عنوان رکن کلیدی در آیه ناگزیریم که واژگان دیگر آیه را نیز بررسی کنیم. نگارنده، پس از بررسی واژه حبل الله از نگاه قرآن و روایات، به معناشناسی کلمات اعتصام و تفرق پرداخته، و نقش اهل بیت را به عنوان قیّم بودن نسبت به قرآن تبیین نموده است. سپس در بخش نهایی، اقوال عامّه را تحت عنوان شبهات آیۀ شریفه بررسی می کند.

بررسی محوریت مادیگرایی در فتوحات سه خلیفه نخستین با تکیه بر منقولات بلاذری - محمد حسین امامی جو ، حسین رضوی :
مقاله حاضر عهده دار بررسی و تحلیل انگیزه و اهداف خلفای سه گانه از جنگ ها و فتوحات با تأکید بر دو منبع تاریخی فتوح البلدان و انساب الأشراف، تألیف احمد بن یحیی بلاذری است. این مقاله نشان می دهد انگیزه و هدف فتوحات دعوت به اسلام نبود، بلکه در مرحله اوّل دریافت صدقه از کسانی بود که از حاکمیت آنان سرباز زدند و در مرحله بعد دریافت جزیه و خراج و گسترش قلمرو حکومت مسلمانان بوده است.
جُستاری در آسيب شناسی چالش های آغاز امامت (امام کاظم علیه السلام) - سید محمد کاظم طباطبایی ، علی رضا بهرامی :
آغاز امامت امام کاظم علیه السلام همزمان با فراگیری چالش جانشینی در اذهان شیعیان امام صادق علیه السلام بود. مطالعه روایات معصومین نشان می دهد طراحی ویژه اهل بیت علیهم السلام به گونه ای صورت گرفته که در زمان بروز چالش، اصول شناخت امام در اختیار مردم باشد. نص، علم و ودائع امامت از جمله ابزارهای رفع حیرت است. باور عمومی جامعه بر خود معرفیِ امام، استوار است، در حالی که تعالیم اهل بیت به همراه خواص اصحاب، تأثیر گذاران اصلی صحنه به شمار می روند. این مقاله جُستاری در آسیب شناسی این چالش است.
قرآن ناطق و قرآن صامت - محمود ایوب ، ترجمه : سید محمد هادی گرامی ، محمد قندهاری :
نویسنده در بخش اوّل مقاله، جایگاه امامان را در نزد شیعه به عنوان تنها مفسران حقیقی قرآن شناسانده و سپس به دیدگاه های امامیه دربارۀ قرآن اشاره كرده و تفاسیر امامیه را معرفی كرده است. در بحث از اصول تفسیری در نزد امامیه به مسأله تحریف قرآن اشاره كرده و پس از بیان نظر چند تن از علما، نظر شیعه را عدم تحریف قرآن دانسته است. در انتهای بحث، محمود ایوب به عنوان نمونه، آیه 67 سوره مائده را كه به ماجرای غدیر خم می پردازد از منظرِ مفسّران شیعی مورد بررسی قرار داده است.
معرفی نویسنده مقاله : محمود ایوب، اندیشمند لبنانی الأصل و از معدود اساتید شیعیِ کرسی های اسلام پژوهی در غرب است. وی پس از تحصیل تا مقطع لیسانس در رشتۀ تاریخ فلسفه غرب در دانشگاه آمریكایی بیروت به آمریکا رفت و در دانشگاه پنسیلوانیا در رشتۀ اندیشۀ دینی ادامه تحصیل داد. وی در سال 1975 با نوشتن پایان نامه ای دربارۀ عاشورای حسینی مدرک دکتری خود را از دانشگاه هاروارد اخذ كرد. ایوب مدّتی به تحقیق در مركز مطالعات دینی دانشگاه تورنتو كانادا اشتغال داشت و مجموعه‏ای ده جلدی با عنوان قرآن و مفسران آماده نشر كرد. او از سال 1988 به دانشگاه تمپل در فیلادلفیا رفت و به عنوان پروفسور در معارف اسلامی و مقایسه ادیان به تحقیق و تدریس پرداخت. ایوب مقالات فراوانی درباره تعاملات مسلمانان و مسیحیان نگاشته است. از دیگر آثار پژوهشی وی می توان به «به سوی مسیحیت‏شناسی اسلامی» اشاره کرد.
اعيان ائمه علیهم السلام؛ جستاری در راه‌های اثبات امامت اشخاص ائمه علیهم السلام در روايات شيعه - نعیمه پورمحمدی :
چه ادله، قرائن و نشانه هایی در روایات وجود دارند که امامت اشخاص امامان شیعه علیهم السلام را به اثبات می رسانند؟ این مقاله برای پاسخ به این سؤال به جمع آوری و عرضه راه های اثبات امامت اعیان ائمه علیهم السلام در کتب حدیثی شیعه می پردازد. این راه ها در تقسیم بندی کلی در چهار بخش نص، علم غیب، اعجاز و نشانه ها قابل بیان هستند. اثبات امامت علی علیه السلام تخصیصاً از قلمروی مقالۀ حاضر خارج است. چرا که روایات در خصوص ایشان علاوه بر راه های فوق در بحث های تفسیری و قرآنی تمرکز دارد. راه نص دارای تقسیمات نصوص کلی یا جزیی، خفی یا جلی، غیر توقیفی یا توقیفی، و عام یا خاص است. راه علم غیب و اعجاز در حد ظرفیت مقاله مواردی را گزارش خواهد کرد و راه نشانه ها به اماره هایی می پردازد که در نقش قرینه، و نه ادله، ظاهر می شوند.
دلیلی نوین بر امامت دوازده امام شیعه - مسعود امامی :
در این نوشتار بر اساس مبنای قرینه گرایی و با ضمیمه سه قرینه به یکدیگر به ارائۀ دلیلی نوین بر امامت دوازده امام شیعه پرداخته شده است. نویسنده نخست به تبیین شیوۀ قرینه گرایی در معرفت شناسی پرداخته، سپس قرائن سه گانه را ذکر کرده است. قرینه اوّل بشارت به تولد دوازده سرور از نسل اسماعیل در تورات است؛ قرینه دوم بشارت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم به ظهور دوازده جانشین پس از خود در میان امت است که در معتبرترین منابع اهل سنت آمده است؛ قرینه سوم که واقعیتی خارق العاده و بی نظیر در تاریخ حیات بشر می باشد و تاکنون به آن استناد نشده است، ظهور دوازده انسان بزرگ در یک نسل پیوسته است که مخالفان آنها به عظمت ایشان در علم و اخلاق و عبادت اذعان کرده اند. وجود قرینه سوم موجب می شود که مصداق واقعی و منحصر به فرد دو بشارت نخست، آشکار شود.


نقد اندیشه :
نقدی بر فرضیه تطور امامت شیعی ؛ بررسی استنادهای کتاب «مکتب در فرآیند تکامل» بخش مربوط به دوران امامت حضرت امام صادق علیه السلام - جواد علاء المحدثین :
این نوشتار به بررسی بخشی از کتاب مکتب در فرایند تکامل می پردازد که در آن، به تحلیل تاریخیِ «باور شیعیان نسبت به ضرورت قیام مسلحانه توسط امامان علیهم السلام» و ابعادی از «عقیده به مهدویت» پرداخته شده است. در مباحث این بخش از کتاب، نهایتاً امور یاد شده، در تطور «امام شناسی شیعیان» تأثیرگذار دانسته (یا این گونه به مخاطب القا) می شود. در نقد حاضر، به مواردی همچون عدم تطبیق دلیل و مدعی در کتاب، و بازخوانی مدارک ذکر شده در بخشی از پاورقی ها (بخش مربوط به دوران امامت حضرت امام صادق علیه السلام، صفحات 35 تا 37 کتاب)، عدم تطابق آنها با مدعای مطرح در متن کتاب نشان داده خواهد شد.

 

کتاب شناخت :
الخصائص العلویه علی سائر البریه – عبد الحسین طالعی :
کتاب الخصائص العلویة علی سائر البریة، نوشته ابوالفتح محمد بن احمد بن علی نطنزی ـ از دانشوران سدة ششم هجری ـ در زمرة آثاری است که اصل آنها به دست نیامده و مفقود شده؛ اما منقولاتی از آن در کتاب های پس از او زیاد بوده است. بر اساس همین منقولات، شیخ علی آل کوثر ، به بازسازی و انتشار این کتاب پرداخته است. در این تلاش علمی، 147 حدیث در 57 باب گرد آمده است. متن کتاب، همراه با فهارس فنی مرتبط، دویست صفحه دارد و در سال 1433 قمری/ 1390 شمسی توسط مجمع احیاء الثقافة الإسلامیه در قم چاپ شده است.
مجموعه مقالات علم امام - محمد حسن نادم :
این نوشتار به معرفی کتاب مجموعه مقالات علم امام می پردازد. علم امام یکی از بارزترین صفات امامت است که از دیرباز در امام شناسی مورد توجه عالمان و متفکران اسلامی بوده است. از همین رو، دانشمندان شیعی در این باره رساله ها و کتاب هایی نگاشته اند. در این مجموعه 19 رساله و مقاله از دانشمندان شیعه با رویکردهای متفاوت در باب علم امام گرد آمده است.


نکته ها و یاداشتهای در حریم امامت :

امیر المؤمنین علیه السلام در کتابهای درسی مقاطع مختلف تحصیلی امارات متحده عربی

گوشه‏اى از انحرافات عقیدتى چند تن از معروف‏ترین رجال علمى اهل سنّت

رساله‌ای در مناقب امیر المؤمنین از گنجینه خطوط محمد بیکا

نِکاتی دربارۀ دعای قنوت شبانۀ امیرالمومنین علیه السلام

مروری بر کتاب «حدیث الثقلین»

معرفی سه کتاب چاپ مصر در پانزده سال اخیر، دربارۀ اهل بیت علیهم السلام :

کتاب اول : ادعیة الرسول ـ صلی الله علیه وسلم ـ و أهل البیت ـ رضی الله عنهم، فی کشف الشدائد و طلب الرزق و تخریج الهموم ودفع البدر واداو الدین وقضاء الحاجة، اسماء صبری محمد.

کتاب دوم : الشرف المؤید ةل محمد صلی الله علیه وسلم، یوسف بن اسماعیل النبهانی، قدّم لها وضبطها واعتنی بها: السید حسن منصور شعبان.

کتاب سوم : مشارق الانوار فی مناقب آل البیت الأخیار. رمضان احمد عبد ربّه عصفور.

نکاتی در مورد مائة کلمة جاحظ

 

دانلود متن کامل فصلنامه

pdf

 

نویسنده : حمید رضا کاهانی