شنبه, 17 بهمن 1394 ساعت 07:54
خواندن 851 دفعه

تجلی قرآن در گفتار معصومين علیهم السلام - الياس كلانتری

در روایتی از امام محمّد باقر (علیه السلام) آمده است: هر گاه حدیثی برای شما باز گفتم منبع آن را از قرآن، جویا شوید... . 
سیره معصومین و گفتار آن بزرگواران همگی ملهم از قرآن كریم است و ایشان بارها بدان اشاره كرده اند. آنهایی كه با قرآن آشنایی دارند به خوبی می توانند رابطه گفتار و رفتارآنان را با قرآن بسنجند و نتیجه گیری كنند، البته گاه این استفاده های آن حاملان آن قدر ظریف و لطیف است كه جز خود آنها كسی ذوق آن را ندارد كه این گونه از قرآن استفاده نماید. در شماره هایی از بشارت تجلّی قرآن در سیره معصومین را بررسی كردیم. در این شماره نیز گفتاری از امیرمؤمنان علی (علیه السلام) را آورده و رابطه های پیدا و پنهان آن را با قرآن نشان می دهیم:
 

در خطبه 199 نهج البلاغه می خوانیم:
تَعاهَدُوا اَمر الصَّلاة وَ حافِظوُا عَلَیها وَ استكثَرُوا مِنها وَ تَقَّربُوا بِها... .
«ملتزم شوید به امر نماز و آن را در وقت خود و با مراقبت و اهمیت بجای آورید و به وسیله آن به خداوند عالم نزدیك شوید به جهت این كه خداوند می فرماید: آن بر مؤمنان در وقت های معینی مقرر و واجب شده است.
آیا به جواب اهل جهنم گوش نمی دهید وقتی از آن ها سؤال می شود: چه چیزی شما را به جهنم كشاند؟ می گویند: ما از نمازگزاران نبودیم». نماز گناهان را می ریزد؛ مانند ریختن برگ از درختان و گناهان را از گردن ها باز می كند همان گونه كه مهارها و طناب ها از گردن حیوانات باز می شود.
و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نماز را به چشمه آب گرمی تشبیه فرمود كه بر در خانه هر انسانی قرار دارد و او در هر شبانه روز پنج بار خود را در آن شستشو می دهد. آیا در این صورت هیچ آلودگی در بدن او خواهد ماند. حق نماز را كسانی از مؤمنان شناختند كه زینت متاع انبیا و آنچه وسیله خنكی چشم است از فرزندان و اموال به خود مشغول نكرده است. خداوند سبحان می فرماید: مردانی كه نه تجارت و نه خرید و فروش، آنها را از یاد خدا و به پا داشتن نماز و پرداختن زكات باز نمی دارد.
و رسول خدا (صلی الله علیه و آله) خود را برای نماز به زحمت می انداخت در حالی كه بشارت بهشت به او داده شده بود؛ زیرا خداوند به او فرموده بود: اهل خود را به نماز امر كن و نسبت به آن شكیبا باش.
و آن حضرت همیشه اهل خود را به نماز امر و خود نیز بر آن شكیبایی می كرد.»
 

آیاتی كه به طور صریح و یا به صورت اشاره مورد استفاده حضرت قرار گرفته اند؛ عبارتند از:
1ـ بر امر نماز محافظت كنید و مواظب باشید
اشاره به آیه شریفه: «وَ الَّذینَ هُم عَلی صَلَواتِهِم یحافِظُون»[1]
و آنها كه بر نمازهایشان مواظبت می كنند.
2ـ نماز بر مؤمنان در وقت های معینی واجب شده است:
اشاره دارد به آیه شریفه:«انَّ الصَّلاة كانَت عَلَی المُؤمِنینَ كِتاباً مَوقَوتاً». [2]
همانا نماز وظیفه ثابت و معینی برای مؤمنان است.
3ـ وقتی از اهل جهنم سؤال می شود، چه چیزی موجب شد كه شما به جهنم درآیید؟
این آیه شریفه مورد استناد قرار گرفته است: «ما سَلَكَكُم فی سَقَر قالُوا لَم نَكُ مِنَ المُصلّین». [3]
چه چیز شما را به دوزخ وارد ساخت؟ می گویند: ما از نمازگزاران نبودیم.
4ـ كسانی از مؤمنان حق نماز را شناختند كه زندگی دنیا و زینت های آن از پرداختن به نماز و اهمیت آن مشغولشان نساخته است.

اشاره به این آیه شریفه دارد: «المالُ وَ البَنُونُ زینَةُ الحیوةِ الدُّنیا وَ الباقِیات الصّالحِات خَیر عِند رِبّك وَ خَیر املاً [4] مال و فرزند، زینت زندگی دنیاست و باقیات صالحات ]ارزش های پایدار[ ثوابش نزد پروردگارت بهتر و امیدبخش تر كند.
و این آیه شریفه: «و ما اُوتیتُم مِن شَی فَمَتاعُ الحیوة الدنیا» [5]
آنچه به شما عطا شده متاع زودگذر زندگی دنیاست.
5ـ مردانی كه باز نمی دارد آنان را... .
دقیقاً این آیه مورد استناد قرار گرفته است: «رِجال لا تُلهیهِم تِجارة وَ لا ببع عَن ذِكرِ اللّه وَ اقام الصَّلاة وَ ایتاءِ الزَّكاة»[6]
مردانی كه نه تجارت و نه خرید و فروش آنان را از یاد خدا و برپاداشتن نماز و ادای زكات غافل نمی كند.
6ـ و آیه نیز صریحاً مورد استناد قرار گرفته است:
اَهلَكَ بالصّلاة و الصطبرعلیها.
خانواده خود را به نماز فرمان ده و بر انجام آن شكیبا باش.
ملاحظه می شود كه در یك كلام كوتاه، حضرت به صورت مستقیم و غیر مستقیم چه مقدار از قرآن بهره برده اند؛ البته آیات مورد نظر حضرت امیر (علیه السلام) در این بخش منحصر به موارد مذكور نیست و با دقّت بیشتری در كلام، در یك بحث تفصیلی و مشروح به آیات زیادی از قرآن می توان اشاره كرد، امّا به جهت رعایت اختصار به همین مقدار بسنده می كنیم.
 

پاورقی ها:
1ـ سوره مومنون، آیه 9. 
2ـ سوره نساء، آیه 103. 
3ـ سوره مدثر، آیه 42. 
4ـ سوره كهف، آیه 46. 
5ـ سوره شوری، آیه 36. 
6ـ سوره نور، آیه 37. 
 

منبع: بشارت، شماره 27

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن