دوشنبه, 30 مهر 1397 ساعت 14:15
خواندن 49 دفعه

سیر انتقادی در تاریخ وباورهای بهائیت(قسمت سوم)

نویسنده: عبدالحسین خسروپناه
دانشیار پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی
مجله کتاب نقد - پاییز وزمستان ۱۳۸۸ - شماره ۵۲

اعتقاد به مهدویت نوعی وانکار مهدویت ولی عصر (عجّل الله تعالی فرجه الشریف)
امامت در برخی نوشته های بهائیان به صراحت پذیرفته شده وآنها در این باب به حدیث جابر بن عبد الله انصاری تمسک جسته اند(باب، [بی تا]:۴۷؛بهاء، ۱۳۵۲:۱۹۰؛کاشانی، [بی تا]:۲۳).ولی وجود فرزندی به نام مهدی را برای امام حسن عسکری (علیه السلام) نپذیرفته اند و مهدی نوعی را جایگزین آن می کنند که البته ولایت تشریعی هم بر عهده اوست.آنان این مقام را به علی محمد باب وهم پیمانان او نسبت می دهند(نوری، [بی تا]:۲۴۳؛مازندران، ۱۲۳/۱۳۲۸ بدیع:۳، ۲۶۲؛گلپایگانی، [بی تا]:۱۵۶).بهائیت، بدون دلیل، و با وجود دلایل فراوان ومسلّم تاریخی وصراحت بزرگان اهل سنّت مانند فخر رازی وعبد الوهاب شعرانی برتولد حضرت حجت (عجّل الله تعالی فرجه الشریف) به انکار مهدویت شخصی پرداخته اند (رضوانی، ۱۳۸۲:۲، ۲۴۲).این توجیهات وادعای مقام تشریع برای مهدی نوعی، به منظور ایجاد زمینه انحراف اصلی، یعنی تأسیس دین وشریعت جدید است(ر.ک:نوری، [بی تا]:۱۸۷؛گلپایگانی، [بی تا]:۲۳۰-۲۸۹).همچنان که علی محمد به مریدانش توصیه می کرد که در اذان، ذکر و شهادت او را اضافه کنند(سپهر، [بی تا]:۳، ۴۰).در حالی که مطابق روایات شیعه، وقتی امام عصر ظهور می کند، با احکام و سنت و شریعت جدش پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلّم)، جهان را پر از عدل و داد می کند وشریعت جدیدی نمی آورد. وانگهی در روایات آمده است که پس ازظهور حضرت مهدی (علیه السلام)، همه جهان را عدالت فرا می گیرد؛آیا پس از ظهور علی محمد باب، همه جهان را عدالت فرا گرفته است؟(مجلسی، ۱۴۰۴:۵۱، ۷۳؛صافی گلپایگانی، ۱۴۱۹:۳۳۹-۳۵۰).
ادعای مهدویت شخصی
یکی از اعتقادات بهائیت، ادعای مهدویت است که خاستگاه آن برخیمبانی شیخیه است.شیخ احمد احسائی بر این باور بود که امام دوازدهم در دوران غیبت، در عالم دیگری به نام هورقلیایی قرار دارد، ولی می تواند به اقلیم های هفت گانه بیاید که در آن صورت، شکل مثالی ولطیف تری از اهل این اقالیم را پیدا می کند وبه همین دلیل، کسی نمی تواند او را بشناسد(احسائی، [بی تا]:۱۰۰).معتقدان شیخیه بر این باورند که روح امام زمان هم می تواند به بدن های دیگران منتقل شود و با فساد کالبد جسمانی، آن روح، کالبد دیگری را انتخاب می کند(مدرس چهاردهی، ۱۳۴۵:۴۱).این عقیده ناصواب، زمینه را برای مطرح کردن مدعیان مهدویت مانند علی محمد باب فراهم ساخت.علی محمد باب در پنج ماهه نخستین تبلیغ توانست هجده نفر از شاگردان رشتی را که جملگی شیخی مذهب بودند، گرد خود جمع کند و نام حروف«حی» را بر آنها بگمارد(اشراق خاوری، [بی تا]:۶۸).این عقیده در بهائیت نخستین نیز مطرح بود.
اعتقاد به پلورالیسم دینی
یکی دیگر از اعتقادات ناصواب بهائیت، اعتقاد به کثرت گرایی دینی است، همان گونه که عبد البهاء می نویسد:«فاعلم ان الملکوت لیس خاصا بجمعیة خاصه، فانک یمکن ان تکون بهائیا مسلما وبهائیا ما سونیا وبهائیا مسیحیا وبهائیا یهودیا»(عبد البهاء، ۱۳۴۰:۹۹)ملکوت، مختص جمعیت خاصی نیست، شما می توانی بهایی مسلمان یا بهایی ماسونی یا بهایی مسیحی یا بهایی یهودی باشی.او همچنین می گوید:
«ان ترک التعصبات محتوم علی الجمیع وعلیهم جمیعا ان یذهبواالی النکائس ومعابد ومساجد بعهضم بعضا، لانّ ذکر الله یکون فی جمیع هذه المعابد...الذی یجتمع فیه الجمیع علی عبادة الله ماالفرق...فی اجتماعاتهم، اذ لا یعبد احدهم الشیطان فعلی المسلمین ان یذهبوا الی مساجد المسلمین...و فی امریکا دخلت صوامع الیهود المشابهة لکنائس المسیحیین و رأیتهم جمیعا من همکین فی عبادة الله»(اسلمنت، ۱۵۴ بدیع، ۱۳۱).
ادعای کثرت گرایی دینی نه تنها با بدیهیات عقلی در تعارض، ومستلزم اجتماع نقیضین است، بلکه با آیات قرآن و روایات اهل بیت (علیهم السلام) که بر بطلان برخی مدعیات مسیحیان ویهودیان تأکید دارند، نیز ناسازگار است.چگونه ممکن استهم اعتقاد به تناسخ و برگشت روح مرده در بدن موجود دنیوی دیگر درست باشد، و هم اعتقاد به معاد وحیات پس از مرگ در سرایی دیگر صحیح باشد(۱۴).
رویکرد التقاطی به مکاتب غربی
بهائیت از مکاتب جدید غربی مانند فمینیسم ولیبرالیسم وغیره بهره می برد؛برای نمونه: به تبعیت از فمینیسم قرن نوزدهم، به تساوی زن ومرد تأکید می کند(عبد البهاء، ۱۳۴۰:۳، ۱۰۷)؛ولی مگر می توان تفاوت های تکوینی میان زن ومرد را که بسیاری ازروان شناسان وفیزیولوژیست ها بر آن تأکید کرده اند، انکار کرد(مطهری، ۱۳۷۵:۱۹، ۱۷۵ و۱۷۶).وقتی بهائیت، از دین استفاده ابزاری می کند، زنان به طریق اولویت، ابزاراقتصادی و سوء استفاده جنسی و اغراض سیاسی آن قرار می گیرند(۱۵).
تقلید ستیزی
مخالفت با تقلید، یکی دیگر از باورهای بهائیت است که با حدیث«اما من کانمن الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدینه مخالفان لهواه مطیعا لامر مولاه فللعوام ان یقلدوه»(طبرسی، ۱۳۶۷:۲، ۴۵۸؛مجلسی، ۱۴۰۴:۲، ۸۸ و۳۰۰) ونیز با حکم عقل بر لزوم مراجعه غیر متخصص به متخصص(از جمله متخصص دینی)مخالفت صریح دارد؛البته با وجود این، بهائیت، بیان احکام را یکی از وظایف بیت العدل معرفی می کند، که با ادعای نفی تقلید ناسازگار است.
آسیب های کنشی بهائیت
بهائیت، افزون بر مخالفت با اصول دین، در بسیاری احکام شرعی نیز با مسلمانان مخالفت کرده و همه چیز را پاک، و ربا و روابط نامشروع وازدواج با محارم راجایز دانسته است.منبع احکام شرعی بهائیت، کتاب اقدس است.حسینعلی بهاء، تمام نجاسات را پاک شمرده است.بهائیان بدون هیچ دلیل ومدرکی، کسب وکار رادر نه روز حرام دانسته اند؛این روزها عبارت اند از:روز اول ودوم محرم که مولد باب و بهاء است؛سه روز عید رضوان یا مبعث بهاء، روز هفتادم نوروز یا روز وفات میرزا بهاء؛ روز بیست وهشتم شعبان، وفات باب؛و روز پنجم جمادی اولی، سالروز تولد عبد البهاء وبعثت باب(عبد البهاء، ۱۳۴۰:۳، ۱۰۷-۲۲۸). میرزا بهاء ربا را نیز حلال کرده است(اشراق خاوری، ۱۲۸ بدیع:۱۶۱)؛در حالی که به تعبیر امام صادق (علیه السلام) اگر ربا حلال شود، مردم به سراغ فعالیت اقتصادی نمی روند:«لو کانالربا حلالا لترک الناس التجارات وما یحتاجون الیه»(شیخ صدوق، ۱۴۱۳:۳، ۵۶۷).احکام مربوط به زنا، سرقت وارث در بهائیت نیز با شریعت اسلام متفاوت است.بهائیان معتقدند اگر کسی خانه دیگری را از روی عمد بسوزاند، باید او را سوزاند.فاصله بین نامزدی وعقد، بیش از ۹۵ روز حرام است.همچنین نباید بین عقد و زفاف(عروسی)بیش از یک شبانه روز فاصله باشد. فقط ازدواج با زن پدر حرام است وازدواج با بیش از دو زن نیز حرام است و برای طلاق، صبر یک ساله کافی است.بهائیت همانند وهابیت، سفر برای زیارت اهل قبور را جایز نمی داند.


منابع ومآخذ
۱.آیتی، عبد الحسین، ۱۳۴۲، الکواکب الدریه فی مآثر البهائیه، چاپ مصر.
۲.ابن ابی الحدید، معتزلی، عبد الحمید، ۱۴۰۴، شرح نهج البلاغه، کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی، قم.
۳.ابن بابویه قمی، ۱۳۷۸، عیون اخبار الرضا، انتشارات جهان.
۴.ابن میثم بحرانی، [بی تا]، شرح نهج البلاغه، مؤسسه النصر.
۵.ابو عمر یوسف بن عبد الله، ۱۳۱۹، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، دائرة المعارفنظامیه، حیدرآباد.
۶.احسایی، شیخ احمد، ۱۳۵۵، شرح الزیاره الجامعه الکبیره، به کوشش عبد الرضاابراهیمی، کرمان.
۷.احسایی، شیخ احمد، [بی تا]، جوامع الکلم، رساله رشتیه، به اهتمام آقا علی کرمانی، چاپ سنگی، [بی جا].
۸.احسایی، شیخ احمد، ۱۳۶۰، مجموعه الرسائل الحکمیه، کرمان.
۹.احسایی، شیخ احمد، ۱۳۶۴، شرح العرشیه، ج ۱، کرمان.
۱۰.اسلمنت، جون، ۱۹۸۸، ۱۵۴ بدیع، بهاء الله وعص ر جدید، ریو دوژانیرو، دار النشر البهائیه،.
۱۱.اشراق خاوری عبد الحمید، ۱۲۷ بدیع، ایام تسعه، لجنه آثار ملی نشر آثار امری، تهران، چاپ چهارم.
۱۲.اشراق خاوری عبد الحمید، [بی تا]، تلخیص تاریخ نبیل زرندی، [بی جا].
۱۳.اشراق خاوری عبد الحمید، ۱۰۳ بدیع، رحیق مختوم، لجنه ملی نشر آثار امری،.
۱۴.اشراق خاوری عبد الحمید، ۱۱۸ بدیع، قاموس توقیع منیع مبارک، مؤسسه ملیمطبوعات امری،.
۱۵.اشراق خاوری عبد الحمید، گنجینه احکام وحدود، مؤسسه ملی مطبوعات امری، چاپسوم، ۱۲۸ بدیع.
۱۶.اشراق خاوری عبد الحمید، مطالع الانوار، نشر آثار امری، چاپ سوم.
۱۷.اصفهانی، محمد حسین، ۱۳۸۳، حاشیه المکاسب، تهران، پایه دانش.
۱۸.امام حسن عسکری، التفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری، مدرسه اماممهدی، قم.
۱۹.امیرپور، علی، خاتمیت، ۱۳۵۷، سازمان چاپ وانتشارات مرجان، تهران، چاپ چهارم.
۲۰.امین، محسن، ۱۴۰۳، اعیان الشیعه، بیروت:[بی جا].
۲۱.باب، علی محمد، ۱۲۹ بدیع، صحیفه عدلیه، مؤسسه ملی مطبوعات امری،.
۲۲.باب، علی محمد، [بی تا]، بیان نسخه خطی، باب، علی محمد، دلائل سبعه، مؤسسهملی مطبوعات امری.
۲۳.بدون شرح به روایت اسناد ساواک، مرکز بررسی تاریخی وزارتاطلاعات، ۱۳۸۷.
۲۴.بدیع الآثار.
۲۵.بلاغی، محمد جواد، ۱۳۸۱، نصایح الهدی والدین الی من کان مسلما وصار بابیا، منشورات دلیل ما، قم.
۲۶.بلاغی، محمد جواد، ۱۴۰۵، نصیحت به فریب خودرگان باب وبهاء، ترجمه سید علیعلامه فانی اصفهانی، چاپخانه اسلام، قم.
۲۷.بهاء، حسینعلی، ایقان.
۲۸.بیضاوی، ناصر الدین، ۱۹۹۰، تفسیر بیضاوی، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت.
۲۹.تبریزی، زعیم الدوله، ۱۳۳۵، مفتاح الابواب یا تاریخ باب وبهاء، [بی جا]، ترجمهفرید گلپایگانی.
۳۰.تنکابنی، ۱۳۸۶، قصص العلماء، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
۳۱.چهار مقاله در زمینه بهائیت، [بی تا]، انتشارات جامعه مدرسین، قم.
۳۲.خسروپناه عبد الحسین، ۱۳۸۹، جریان شناسی ضد فرهنگ ها، انتشارات حکمتنوین اسلامی، قم.
۳۳.خسروپناه عبد الحسین، ۱۳۷۹، کلام جدید، مرکز فرهنگی وپژوهشهای حوزهعلمیه قم، قم.
۳۴.دایره المعارف تشیع، ۱۳۷۵، دائره المعارف تشیع، نشر شهید محبی، چاپ دوم.
۳۵.دهخدا، ۱۳۴۲، لغت نامه، دانشگاه تهران، تهران.
۳۶.ربانی گلپایگانی، علی، «جایگاه ونقش امام در نظام آفرینش»، انتظار، ۲۹
۳۷.رضائیان فیروزآبادی، مرتضی، ۱۳۸۶، «نقبی به گودال سیاه بهائیت، فرهنگ پویا، ش ۷.
۳۸.رضوانی، علی اصغر، ۱۳۸۲، شیعه شناسی وپاسخ به شبهات، نشر مشعر، تهران.
۳۹.روشنی، روحی، خاتمیت، لجنه ملی نشریات امری ومحفل روحانی بهائیان ایران، تهران، فصل اول.
۴۰.شهبازی، عبد الله، جستارهایی از تاریخ بهایی گری در ایران، منتشر در سایت ایشان.
۴۱.صافی گلپایگانی، لطف الله، ۱۳۸۰، امامت ومهدویت، انتشارات حضرت معصومه، قم.
۴۲.صافی گلپایگانی، ۱۴۱۹، منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر، مؤسسه حضرتمعصومه، قم.
۴۳.صحیفه عدلیه، ۱۲۹ بدیع، مؤسسه ملی مطبوعات امری.
۴۴.صدوق، محمد بن علی بن الحسین، [بی تا]، التوحید، دار المعرفه، بیروت.
۴۵.صدوق، محمد بن علی بن بابویه قمی، ۱۴۱۳، من لا یحضره الفقیه، انتشاراتجامعه مدرسین، قم.
۴۶.طبرسی، احمد بن علی، ۱۳۶۷، الاحتجاج علی اهل اللجاج، ناشر مرتضی، قم.
۴۷.طوسی، محمد بن الحسن، ۱۳۷۶، تهذیب الاحکام، ج ۶، نشر صدوق، تهران.
۴۸.عبد البهاء، عباس، ۱۳۴۰، مکاتیب، مصر.
۴۹.فردوست، حسین، ۱۳۸۰، ظهور وسقوط سلطنت پهلوی، انتشاراتاطلاعات، چاپ چهارم.
۵۰.کلینی، محمد بن یعقوب، ۱۳۲۵، فروع کافی، دار الکتب الاسلامیه، تهران.
۵۱.کلینی، محمد بن یعقوب، ۱۳۶۵، اصول کافی، دار الکتب الاسلامیه، تهران.
۵۲.گلپایگانی، ابو الفضل، [بی تا]، فرائد، ازبکستان، چاپ هندیه، به همت عبد الکریمطهرانی ومیرزا علی محمد شیرازی.
۵۳.م، ت، ۱۳۴۴، محاکمه وبررسی باب وبهاء، انتشارات مصطفوی، چاپ سوم.
۵۴.مازندرانی، اسد اله، ۱۳۲۸، ۱۲۳ بدیع، مصابیح هدایت، لجنه ملی نشریات امری، تهران،.
۵۵.مجلسی، محمد باقر، ۱۴۰۴، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بیروت.
۵۶.محمدی اشتهاردی، محمد، ۱۳۸۳، بابی گری وبهایی گری، انتشارات گلستان ادب، چاپ دوم.
۵۷.مدرس چهاردهی، مرتضی، ۱۳۴۵، شیخی گری، بابی گری از نظر فلسفه وتاریخ واجتماع، کتابفروشی فروغی، تهران.
۵۸.مطهری، مرتضی، ۱۳۷۵، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، چاپ چهارم.
۵۹.مغنیه، محمد جواد، ۱۹۷۲، شرح نهج البلاغه، دار العلم لملایین، بیروت.
۶۰.مفید، محمد بن نعمان، ۱۴۱۳، الاختصاص، المؤتمر العالمی لالفیهالشیخ المفید، قم.
۶۱.مکی، حسین، ۱۳۶۶، زندگی میرزا تقی خان امیر کبیر، انتشارات ایران، تهران.
۶۲.میرزا آقا جان کاشانی، [بی تا]، نقطة الکاف، [بی جا].
۶۳.هدایت، رضا قلی خان، ۱۳۸۵، روضه الصفاء، انتشارات اساطیر.
۶۴.نوری، حسینعلی، ۱۲۸۶، بدیع، خطی.
۶۵.نوری، حسینعلی، ۱۳۱۴، اقدس، چاپ ناصری، بمبئی هند.
۶۶.نوری، حسینعلی، ۱۳۱۴، اقدس، بمبئی، چاپ ناصری.
۶۷.نوری، حسینعلی، ۱۳۵۲، ایقان، چاپ مصر، طبع معرفه فرج الله زکی.
۶۸.نوری، حسینعلی، ۱۹۸۰، الواح بعد از اقدس، لانگنهاین، لجنه ملی نشر آثار امری.
۶۹.نوری، حسینعلی، [بی تا]، اشراقات، خطی.
۷۰.نوری، حسینعلی، [بی تا]، اقتدارات، خطی.
۷۱.نوری، حسینعلی، ۱۲۰ بدیع، مبین، انتشارات مؤسسه ملی مطبوعات امری، تهران.

پى نوشت ها:
 (۱۴) ر.ک:خسروپناه، کلام جدید، گفتار کثرت گرایی دینی.
(۱۵) برای اطلاع بیشتر ر.ک به خسروپناه، جریان شناسی ضد فرهنگ ها، گفتار پنجم:فمینیسم.
(۱۶) «سرکار خانم مهناز رئوفی، بهائی نجات یافته ای است که پس از بازگشت به اسلام، کتب گوناگونی همچون چرامسلمان شدم؟نامه ای برای برادرم، سایه شوم، فریب ومسلخ عشق را در نقد وبررسی این فرقه نگاشته است.

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن