دوشنبه, 17 ارديبهشت 1397 ساعت 11:16

در تفاسير اهل سنت چه آياتي بر وجود مقدس امام زمان بیان شده است؟

در تفاسير اهل سنت چه آياتي بر وجود مقدس امام زمان ـ عجل الله تعالي فرجه الشريف ـ و قيام آن حضرت تفسير شده است؟

پاسخ:

پيروان اديان سه گانه ي آسماني (مسلمانان،‌ مسيحيان، يهوديان) باور دارند آينده ي نهايي مسير زندگي خاكي، پيروزي ايمان بر كفر، حاكميت حق و علم و عدالت، وراثت زمين به صالحان، پايان خرافات و گمراهي و ستم و هرگونه انحراف است. آنان همچنين اتفاق نظر دارند شخصي كه خداوند عهد و پيمانش را به دست او تحقق مي بخشد، از فرزندان حضرت ابراهيم – عليه السلام - بوده است، و شريعتي كه بر اساس آن حكومت مي كند دين پيامبري است كه خداوند در آخر زمان، وي را مبعوث مي كند....»(1)

آياتي از قرآن كريم دربارة حضرت مهدي ـ عجل الله تعالي فرجه شريف ـ است و روايات فراواني نيز عهده دار تفسير آن آياتند و اكنون برخي از آن آيات كه از منظر مفسران اهل سنت به حضرت مهدي ـ عجل الله تعالي فرجه شريف ـ اختصاص دارند را بررسي مي كنيم.

1. هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدي وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَي الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ(2)

«او كسي است كه رسولش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همه آيين ها غالب گرداند، هر چند مشركان را خوش نيايد»

در تفسير قرطبي آمده است:«پيروزي اسلام بر ديگر اديان، هنگام قيام مهدي ـ عجل الله تعالي فرجه شريف ـ است در آن زمان، مردمان يا بايد مسلمان شوند و يا جزيه دهند. و اين كه گفته شده است مهدي همان عيسي است نادرست است زيرا اخبار صحيح به گونه اي متواتر وارد شده كه مهدي از خاندان پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ است .....»(3)

و در كتاب البيان در تفسير اين آيه آمده است:«كسي كه خدا او را بر همة اديان چيره مي گرداند، مهدي از فرزندان فاطمه است.(4) و تفسير كشف الاسرار كه از تفاسير معتبر اهل سنت است در شرح اين آيه مي گويد:«رسول در اين آيه حضرت محمد ـ صلّي الله عليه و آله ـ است و هدي و هدايت قرآن و ايمان است و دين حق، اسلام است و خدا اين دين را بر ديگر اديان برتري مي دهد، چنان كه ديني نماند مگر اين كه اسلام بر آن غالب آيد. و اين اتفاق بعد از اين رخ خواهد داد و هنوز محقق نشده است.»(5)

2. بَقِيَّةُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ(6) (اگر با ايمان باشيد«بقية الله» براي شما خير است.) در نور الابصار آمده است: «چون (مهدي) ظهور كند، كعبه را پايگاه خويش قرار مي دهد و 313 نفر از يارانش به او مي پيوندند، ‌آنگاه در نخستين سخن اين آيه را تلاوت مي كند «بقية الله بهتر است براي شما اگر ايمان بياوريد»، پس مي گويد: «منم بقية الله و خليفة خدا و حجت او بر شما.»(7)

3. و من أظلم ممن منع مسجد الله أن يذكر فيها اسمه و سعي في خرابها اولئك ما كان لهم أن يدخلوها الا خائفين لهم في الدنيا خزي و لهم في الاخره عذاب عظيم» (كيست ستمكار تر از آن كس كه از بردن نام خدا در مساجد او جلوگيري كرد و سعي در ويراني آنها نمود؟ شايسته نيست آنان، جز با ترس و وحشت وارد اين (كانونهاي عبادت) شوند. بهرهء آنها در دنيا فقط رسوايي و خواري است و در آخرت عذاب عظيم (الهي) ).

سيوطي درباره عذاب دنيوي اين افراد مي نويسد: «خواري و ذلّت (آنان) در دنيا زماني فرا مي رسد كه مهدي به پا خيزد و قسطنطنيه را فتح كند و آنان را بكشد.»(8)و در تفسير طبري و تفسير كشف الاسرار(9) نيز به همين مطلب كه سيوطي نوشته است تصريح شده است.

4. يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ(10) (اي كساني كه ايمان آورده ايد، صبر كنيد و مقاومت ورزيد و مرابطه كنيد و از خدا بترسيد، باشد كه رستگار شويد.)

حافظ قندوزي ازامام محمد باقر ـ عليه السّلام ـ دربارة اين آيه روايت كرده است كه فرمود: شكيبا باشيد بر اداي فرائض و واجبات، و در برابر آزار دشمنان استقامت ورزيد و با امام تان مهدي مرابطه نمائيد.(11)

5. ... يسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها(12) (از تو دربارة ساعت مي پرسند كه زمان وقوع آن كي است) حافظ قندوزي از مفضل بن عمر از امام جعفر صادق ـ عليه السّلام ـ ، روايت كرده است كه فرمود: «(منظور از) ساعت قيام قائم است.»(13)

6. اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها(14) (بدانيد كه خدا زمين را پس از مرگش احياء مي كند) حافظ قندوزي مي نويسد:«خداوند آنرا توسط«قائم» زنده مي سازد، پس در آن ايجاد عدالت كند و زمين را توسط عدل، پس از مردنش به واسطه ظلم، زنده سازد.»(15)

7. فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ(16) (پس ايمان آريد به خدا و رسول و نوري كه فرود آورديم، و خداوند بدانچه كنيد آگاه است.)

علاّمه قبيسي مي نويسد حافظ ابوجعفر محمد بن جرير طبري گفت در حجة الوداع پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ فرمود: اي مردم، آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِي أَنْزَلْنا سپس فرمود: نور در من است، سپس در ـ علي است، و بعد در نسل وي باشد تا قائم مهدي.(17)

8. حَتَّي إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ أَضْعَفُ ناصِراً وَ أَقَلُّ عَدَداً(18)‌ (تا وقتي كه ببيند آنچه را وعده داده مي شوند، پس به زودي بدانند كه چه كسي از حيث يار ناتوان تر و از حيث عدد كمتر است.)

حافظ قندوزي از امام سجاد ـ عليه السّلام ـ در تفسير اين آيه نقل مي كند كه«ما يوعدون» (آنچه وعده داده مي شوند) در اين آيه «قائم» مهدي و اصحاب و ياران اويند. و هنگامي كه «قائم» ظهور كند دشمنان او ضعيف تر و عددشان كمتر است.(19)

گفتني است كه از منظر اهل سنت آيات فراوان ديگري دربارة حضرت مهدي وجود دارد(20) كه ذكر همة آنها در اين پاسخنامه نمي گنجد.

 

پاورقی:

1. فصلنامه تخصصي انتظار، سال اوّل، شماره اول، پاييز 1380، صاحب امتياز بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود، ص 171، مقالة سامي بدري.

2. توبه:33.

3. انصاري قرطبي، ابو عبدالله محمد بن احمد، الجامع الاحكام القرآن، تحقيق عبدالرزاق المهدي، چاپ دارالكتاب العربي، 1418ه‍ ، ج8، ص111.

4. سيد مؤمن بن حسن الشبلنجي، نورالابصار، چاپ دارالجيل، ص 343.

5. ميبدي رشيد الدين، امام احمد، (از عالمان قرن پنجم)، كشف الاسرار، ج 4، ص 119 ـ 120.

6. هود:86.

7. مؤمن بن حسن مؤمن الشبلنجي، نورالابصار، چاپ دارالجيل، بيروت، 1409 هـ، ص 349.

8. سيوطي، جلال الدين، الدّر المنثور في التفسير بالمأثور، دارالفكر، چاپ دوم، ج1، ص264.

9. تفسير كسف الاسرار، ج1، ص325.

10. آل عمران:200.

11. حسيني شيرازي، صادق، موعودِ قرآن، ترجمة مؤسسة الامام المهدي، چاپ 1360، ص 22، به نقل از ينابيع المودة، ص 506.

12. اعراف:187.

13. حسيني شيرازي، صادق، موعودِ قرآن، ص 44، به نقل از ينابيع المودة، ص 429.

14. حديد:17.

15. حسيني شيرازي، صادق، موعودِ قرآن، ص 139، به نقل از ينابيع المودة، ص 514.

16. تغابن:8.

17. همان، موعودِ قرآن، ص 146، به نقل از، ماذا في التاريخ، ج 3، ص 147 ـ 145.

18. جن:24.

19. موعود قرآن، به نقل از ينابيع الموده، ص 515.

20. چون قصص:5، انبياء:105، نساء:59 و ......