یکشنبه, 26 شهریور 1396 ساعت 10:30
خواندن 769 دفعه

ارتباط امام مهدی با امام حسین (علیهما السلام)

از زمان خلقت آدم ابوالبشر تاکنون همواره دو جریان حقّ و باطل به موازات هم پیش رفته و کره خاک هیچ گاه از مصاف این دو جریان خالی نبوده است. پیروان هر یک از حق مداران گذشته، همواره بسترسازان حق گرایان آینده بوده‌اند و حق گرایان آینده تداوم بخشان راه حق پرستان گذشته. وضعیت باطل پیشه گان و دورافتادگان از صراط مستقیم نیز بر همین منوال بوده است.

در این میان ارتباط حجت‌های الهی در تداوم بخشیدن به مسیر صحیح هدایت و سعادت بشر بسیار عمیق تر و محکم تر بوده است؛ چرا که هر نبیّ و ولیّ الهی با در نظر گرفتن شرایط عصری که در آن به سر می برد راه انبیا و اولیای الهی پیش از خود را تداوم می‌بخشد. به عبارت دیگر همه انبیا و اولیای الهی چراغهای نورانی هدایتند؛ منتهی هر کدام متناسب با شرایط زمانی و مکانی خود به نور افشانی می‌پردازند.

در فرهنگ اسلامی ائمه اطهار (علیه السلام) به عنوان جانشینان پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) همگی نور واحدند و هدف مشترکی را دنبال می‌کنند. وجود هر یک از آنان همانند یک مشعل روشن یا عَلَم سرافراز، مسیر صحیح و کامل هدایت را به بندگان خدا نشان می‌دهند و آنان را از گرفتار شدن به ضلالت و گمراهی باز می‌دارند. با این همه ارتباط و پیوستگی بعضی از آنها با همدیگر از ویژگی و خصوصیتی برخوردار است که از بررسی این گونه از پیوندها می‌توان با مراحل گوناگون چگونگی تداوم مبارزه حقّ و باطل و سرنوشت نهایی این مبارزات و همینطور با بخشی از ریزه کاری‌های دقیق سنت‌های الهی و روند تحقق نهایی اهداف حیات‌بخش انبیا و اولیای الهی آشنا شد.

بدون تردید پیوستگی و ارتباط امام حسین (علیه السلام) با آخرین حجت الهی حضرت بقیة اللّه (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بسیار بارز و در خور تعمّق است؛ چرا که با بررسی ابعاد مختلف پیوند این دو حجّت الهی به خوبی چگونگی فراهم شدن بستر حاکمیّت احکام و ارزش‌های الهی در سرتاسر عالم مشخص می‌شود. این نوشته در پی آن است که برخی از پیوستگی‌های حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) با موعود بزرگ جهانی حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را روشن سازد.

الف) امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از تبار امام حسین (علیه السلام)

در مجموعه روایات منقول از پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) و ائمه اطهار (علیهم السلام) بارها تصریح شده است که منجی عالم بشریت حضرت مهدی (علیه السلام) از نسل امام حسین (علیه السلام) است. از جمله روایت شده است که پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) در یکی از روزهای آخر عمر مبارکشان در حالی که دست شان را به شانه امام حسین (علیه السلام) گذاشته بودند خطاب به دختر بزرگوارشان حضرت زهرا (سلام الله علیها) فرمودند:

مهدی این امت از نسل این فرزندم است. دنیا به پایان نخواهد رسید مگر این که مردی از اولاد حسین (علیه السلام) قیام کرده جهان را باعدل و داد پر سازد...[1]

ایشان در جای دیگر در ضمن معرفی ائمه اطهار (علیهم السلام) می‌فرمایند:

امامان بعد از من دوازده نفرند که نُه نفر از آنها از تبار فرزندم حسین (علیه السلام) است که نهمین نفرشان قائم است این دوازده تن اهل بیت و عترت من هستند. گوشت آنها گوشت من و خون آنها از خون من است.[2]

امیر مؤمنان علی بن ابی طالب (علیهالسلام) روزی به حضرت اباعبداللّه (علیه السلام) فرمودند:

نهمین فرزند تو ای حسین، قائم آل محمّد (صلی الله علیه و آله) است او دین خدا را آشکار ساخته و عدالت را در سرتاسر زمین حاکمیّت خواهد بخشید...[3]

در این باره خود امام حسین (علیه السلام) نیز می‌فرمایند:

نهمین فرزند من، قائم به حقّ است خداوند به وسیله او زمین مرده را دوباره زنده خواهد ساخت و دین را حاکمیّت خواهد بخشید. او حق را برخلاف میل مشرکان و دشمنان احقاق خواهد کرد.[4]

ب) تحقق اهداف عاشورا با قیام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

امام حسین (علیه السلام) با هدف زنده ساختن احکام قرآن و سنّت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) و از بین بردن بدعت‌هایی که در نتیجه حاکمیت بنی‌امیّه در دین ایجاد شده بود قیام کردند و در طول مسیر مدینه تا کربلا ضمن اشاره به انگیزه قیامشان فرمودند:

من به منظور ایجاد اصلاح در امّت جدم رسول خدا (صلی الله علیه و آله) قیام کرده‌ام می‌خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به همان سیره و شیوه مرسوم جدّم پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) و پدرم علی بن ابی طالب (علیه السلام) عمل می‌کنم.[5]

آن حضرت در نامه‌ای به بزرگان قبایل بصره تصریح می‌کنند:

من شما را به کتاب خدا و سنّت پیامبرش دعوت می‌کنم. در شرایطی که اکنون ما زندگی می‌کنیم سنت رسول خدا (صلی الله علیه و آله) از بین رفته و به جای آن بدعت و احکام و ارزش‌های غیر اسلامی نشسته است مرا بپذیرید و به یاری من برخیزید. شما را به راه ارشاد و رستگاری هدایت خواهم کرد.[6]

از مجموعه این گونه ازسخنان امام حسین (علیه السلام) اهداف والای نهضت عاشورا به خوبی روشن می‌شود که احیای قرآن، احیای سنت نبوی و سیره علوی، از بین بردن کج رویها، حاکم ساختن حق، حاکمیّت بخشیدن به حق پرستان، از بین بردن سلطه استبدادی حکومت ستمگران، تأمین قسط و عدل در عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی و... از جمله آنهاست.

از طرف دیگر وقتی اهداف قیام منجی عالم بشریت و ویژگی‌های حکومت جهانی آن حضرت را مورد بررسی قرار می‌دهیم همین اهداف و انگیزه‌ها حتی با تعابیر مشابه با تعابیر به کار رفته در مورد نهضت حسینی قابل مشاهده است.

حضرت علی بن ابیطالب (علیه السلام) در توصیف سیره حکومتی امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)  می‌فرمایند:

هنگامی که دیگران هوای نفس را بر هدایت مقدم بدارند او [مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه الشریف)] امیال نفسانی را به هدایت بر می‌گرداند و در شرایطی که دیگران قرآن را با رأی خود تفسیر و تأویل خواهند کرد او آراء و عقاید را به قرآن باز می‌گرداند. او به مردم نشان خواهد داد که چگونه می توان به سیره نیکوی عدالت رفتار کرد و او تعالیم فراموش شده قرآن و سیره نبوی را زنده خواهد ساخت.[7]

امام باقر (علیه السلام) در روایتی می‌فرمایند:

قائم آل محمّد (صلی الله علیه و آله) مردم را به سوی کتاب خدا، سنّت پیامبر (صلی الله علیه و آله) و ولایت علی بن ابی طالب (علیه السلام) و بیزاری از دشمنان آنان دعوت خواهد کرد.[8]

امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:

حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تمام بدعت‌های ایجاد شده در دین را در سرتاسر جهان از بین خواهد برد و در مقابل، تک تک سنت‌های نبوی را به اجرا در خواهد آورد.[9]

آن حضرت در جای دیگر ضمن تصریح به این حقیقت که امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)  بر طبق سیره و روش رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) عمل خواهد کرد؛ درباره اصلاحات انجام شده توسط آن حضرت چنین می‌فرماید:

قائم آل محمّد (صلی الله علیه و آله) به همان شیوه‌ای که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) رفتار می‌کردند رفتار خواهد کرد آنچه از نشانه و ارزشها و شیوه‌های جاهلیت که باقی مانده‌اند از میان برمی‌دارد و پس از ریشه‌کن کردن بدعتها احکام اسلام را از نو حاکمیّت می‌بخشد.[10]

امام صادق (علیه السلام) در زمینه نوع قضاوت و داوری و برخورد آن حضرت با ظلم و ستم نیز می‌فرمایند:

چون قائم ما قیام کنند در بین مردم به عدالت داوری خواهند کرد و در زمان او بساط ستم و بیداد از روی زمین جمع خواهد شد و راهها امن شده... و هر صاحب حقّی به حقّ خود دست خواهد یافت و احکام و ارزشهای حیات بخش دینی در سرتاسر جامعه حاکمیّت پیدا خواهد کرد.[11]

نتیجه آن که علاوه بر مشترک بودن اهداف نهضت عاشورا با قیام امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)  در زمان حکومت جهانی حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بذرها و نهالهای غرس شده در جریان قیام کربلا به بار خواهد نشست و به برکت آن، جهان پر از عدل و داد خواهد شد و تمام اهداف انبیای الهی از آدم تا خاتم تحقق خواهد یافت و بشر طعم واقعی صلح و امنیّت و سعادت را خواهد چشید.

ج) مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) منتقم خون امام حسین (علیه السلام)

یکی از القاب حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)  منتقم است. در توضیح علّت برگزیده شدن این لقب بر آن حضرت مطالب زیادی در سخنان اهل بیت (علیهم السلام) وارد شده است. از جمله در روایتی که از امام محمّدباقر (علیه السلام) نقل شده، وقتی از آن حضرت سؤال می‌کنند که چرا فقط به آخرین حجّت الهی قائم گفته می‌شود؟ آن حضرت در پاسخ می‌فرمایند:

چون در آن ساعتی که دشمنان، جدّم امام حسین (علیه السلام) را به قتل رساندند فرشتگان با ناراحتی در حالی که ناله سرداده بودند عرض کردند پروردگارا! آیا از کسانی که برگزیده و فرزند برگزیده تو را ناجوانمردانه شهید کردند در می‌گذری؟ در جواب آنها خداوند به آنان وحی فرستاد که: ای فرشتگان من! سوگند به عزّت و جلالم از آنان انتقام خواهم گرفت هرچند بعد از مدّت زمان زیادی. آن گاه خداوند متعال نور و شبح فرزندان امام حسین (علیه السلام) را به آنان نشان داد و پس از اشاره به یکی از آنان که در حال قیام بود فرمود: با این قائم از دشمنان حسین (علیه السلام) انتقام خواهم گرفت.[12]

در تفسیر آیه «وَمَنْ قُتِلَ مظلوماً فقد جَعَلْنا لِوَلیّه سلطاناً...؛ هر کس مظلومانه کشته شود ما برای ولی او تسلطی بر ظالم قرار می دهیم»... [13]از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که:

مراد از مظلوم در این آیه، حضرت امام حسین (علیه السلام) است که مظلوم کشته شد و منظور «جَعَلنا لِوَلیِّه سلطانا» امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف)  است. [14]

امام باقر(علیه السلام) نیز تصریح می‌کنند:

ما اولیای دم امام حسین (علیه السلام) هستیم. هنگامی که قائم ما قیام کنند پیگیری خون امام حسین (علیه السلام) را خواهد کرد.[15]

در دعای ندبه نیز به این حقیقت با این تعبیر تصریح شده است:

أینَ الطالِبُ بِدَمِ المَقتولِ بِکَربَلا.

کجاست آن عزیزی که پس از ظهورش خون شهید مظلوم کربلا را از دشمنان باز پس خواهد گرفت...[16]

همچنین روایت شده است که حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) پس از ظهور بین رکن و مقام برای مردم خطبه خواهد خواند و در مهم ترین قسمت خطبه به صورت مکرر با نهایت اندوه و تأثر شهادت مظلومانه امام حسین (علیه السلام) را مورد اشاره قرار خواهد داد از جمله خواهد فرمود:

ای مردم جهان! منم امام قائم. منم شمشیر انتقام الهی که همه ستمگران را به سزای اعمالشان خواهم رساند و حقّ مظلومان را از آنها پس خواهم گرفت. ای اهل عالم! جدّم حسین بن علی (علیه السلام) را تشنه به شهادت رساندند و بدن مبارک او را عریان در روی خاک‌ها رها کردند. دشمنان از روی کینه توزی جدم حسین (علیه السلام) را ناجوانمردانه کشتند...[17]

در حقیقت با این گونه از عبارات نوید انتقام خون به ناحق ریخته امام حسین (علیه السلام) را به جهانیان خبر می‌دهد...

و همچنین به دلالت روایات فراوانی شعار یاران امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) پس از ظهور این جمله بسیار الهام بخش است:

یالثارات الحُسَین (علیه السلام) [18]

ای بازخواست کنندگان خون حسین  (علیه السلام)

این جمله اشاره به این معنا دارد که هنگام انتقام خون پاک امام حسین (علیه السلام) فرارسیده است کسانی که می خواهند از دشمنان آن حضرت انتقام خون به ناحقّ ریخته حجّت الهی را بگیرند مهیا شوند.

د) مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) همیشه به یاد حسین (علیه السلام)

از آنجا که امام حسین (علیه السلام) با تمام وجود همه توانمندی‌ها و سرمایه‌های خود را ایثار کرد تا اسلام را از خطر اساسی برهاند؛ آخرین حجت الهی نیز تصریح دارند که همواره به یاد ایثارگری و فداکاری‌های آن حضرت هستند و شب و روز با یادآوری مصیبت‌هایی که بر ایشان روا داشته شد خون گریه می‌کنند.

در بخشی از زیارت «ناحیه مقدسه» در این باره می‌خوانیم:

...اگر روزگار وقت زندگی مرا از تو [ای حسین (علیه السلام) [به تأخیر انداخت و یاری و نصرت تو در کربلا در روز عاشورا نصیب من نشد، اینک من هر آینه صبح و شام به یاد مصیبتهای تو ندبه می‌کنم و به جای اشک بر تو خون گریه می‌کنم...

بدون تردید این قبیل از تعابیر نهایت محبّت و دلبستگی حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) رابه سیّد الشهداء (علیه السلام) نشان می‌دهد و ضرورت زنده نگه داشتن خاطره اباعبداللّه (علیه السلام) از جمله از طریق عزاداری برای آن حضرت را مورد تأکید قرار داده و عمق فاجعه کربلا و جنایت بنی‌امیه به اسلام و انسانیت را افشا می‌کند.

حتی این به یاد امام حسین (علیه السلام) بودن در عملکرد سایر ائمه اطهار (علیهم السلام) نیز به چشم می‌خورد؛ یعنی آنها نیز در مواقع اشاره به فداکاری‌ها و مظلومیت‌های امام حسین (علیه السلام) به گونه‌ای موضوع امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را مورد تأکید قرار داده‌اند به عنوان مثال در دعای ندبه امام صادق (علیه السلام) یاد سیّد الشهداء (علیه السلام) به همراه امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) گرامی داشته شده است. در حقیقت شکایت شهادت جانگداز حضرت امام حسین (علیه السلام) به ساحت مقدّس حضرت بقیة اللّه (عجل الله تعالی فرجه الشریف) شده است و درخواست می‌شود که به عنایت خداوند متعال هر چه زودتر زمینه ظهور فراهم شود بلکه هر چه زودتر مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ظهور نموده انتقام خون آن حضرت را از دشمنان بگیرند...و حتی به پیروان اهل بیت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) توصیه می‌شود که در شب میلاد امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از زیارت امام حسین (علیه السلام) غافل نشوند.

البتّه این موضوع به همین صورت در مورد امام حسین (علیه السلام) نیز مطرح است؛ یعنی حضرت اباعبداللّه حسین (علیه السلام) نیز همواره به یاد مهدی موعود بوده‌اند. در دعای روز ولادت امام حسین (علیه السلام) از امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) یاد می‌شود و در روز عاشورا و در زیارت عاشورا نام و یاد مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) تسلی بخش قلب سوزان شیفتگان اهل بیت (علیهم السلام) است.

مجموعه این برنامه‌های حساب شده، پیوند عاشورا و امام حسین (علیه السلام) را با قیام جهانی امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هر چه بیشتر روشن می‌سازند.

گذشته از همه آنچه بیان شد، طبق روایات بسیاری که از حضرات معصومین (علیهم السلام) نقل شده است در بسیاری از مسائل جزئی نیز امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) با امام حسین (علیه السلام) پیوستگیها و ارتباطات قابل توجهی دارند که از آن جمله است:

1-  روز ظهور امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) مقارن با روز عاشورا است. از امام باقر (علیه السلام) روایت شده است:

قائم آل محمّد (صلی الله علیه و آله) در روز شنبه که مصادف با روز عاشورا؛ یعنی همان روزی که حضرت اباعبداللّه (علیه السلام) به شهادت رسیدند قیام خواهد کرد. [19]

2- از مجموعه روایات به خوبی روشن می‌شود همانگونه که امام حسین (علیه السلام) نهضت خود را از مکه آغاز کردند؛ یعنی پس از خارج شدن از مدینه به مکه آمدند و از کنار بیت اللّه قیام خود را به مردم خبر دادند و به سمت کوفه حرکت کردند، حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز از کنار بیت اللّه جهانیان را به بیعت با خود فرا خواهد خواند و آن گاه حرکتهای اصلاحی را تداوم خواهد بخشید و در نهایت مقرّ حکومتی خویش را در کوفه قرار خواهد داد.

3-  حتی طنین صدای امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) همان طنین صدای امام حسین (علیه السلام) است. پیام مهدی (علیه السلام) همان پیام حسین (علیه السلام) است که فریاد می‌زند:

ای مردم مگر نمی‌بینید به حقّ عمل نمی‌شود و از باطل خودداری نمی‌گردد... امر به معروف و نهی از منکر کنار گذاشته شده است و احکام الهی و سنن پیامبر (صلی الله علیه و آله) آشکار هتک می‌شود و...

این پیام و هشدار در لحظه ظهور با همان صدا به مردم جهان اعلام خواهد شد که امام حسین (علیه السلام) در روز عاشورا با همان لحن و آهنگ مردم را به تبعیت از حقّ و اعراض از بدیها فرا خواندند:

إنّ صوت القائم یشبه بصوت الحسین(علیه السلام)

صدای [گیرا و دلنواز] قائم شبیه [طنین خوش[ صدای اباعبداللّه (علیه السلام) است.

4- برخی از یاران حسین (علیه السلام) پس از رجعت در رکاب امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به یاری آن حضرت خواهند پرداخت و حتی برخی از فرشتگانی که جزء اصحاب امام حسین (علیه السلام) بوده‌اند در خدمت قائم آل محمّد (صلی الله علیه و آله) خواهند بود و... .

«أللّهمّ نرغب إلیک دولة کریمة تعزّبها الإسلام و أهله و تُذِّلُ بها النفاق و أهله...»

 

پی‌نوشتها:

[1]. بحارالانوار، ج51، ص91.

[2]. کشف الغمة، ج3، ص294.

[3]. منتخب الاثر، ص46

[4]. اعلام الوری، 384

[5]. بحارالانوار، ج45، ص6.

[6]. حیاة الإمام الحسین(ع)، ج2، ص264

[7]. بحارالانوار، ج51، ص130.

[8]. الزام الناصب، ص177.

[9]. ینابیع الموّدة، ج3، ص62.

[10]. بحارالانوار، ج52، ص352.

[11]. همان، ص338.

[12]. دلائل الامامة، ص239.

[13]. سوره اسراء (17) آیه 33.

[14]. البرهان فی تفسیر القرآن، ج4، ص559.

[15]. همان، ص560.

[16]. دعای ندبه.

[17]. الزام الناصب، ج2، ص282.

[18]. النجم الثاقب، ص469.

[19]. بحارالانوار، ج52، ص 285.

 

 

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن