دوشنبه, 12 شهریور 1397 ساعت 12:00

پاسخ به ادعاهای ابن تیمیه درباره آیه مباهله

سوال:

ابن تيميه در مورد آیه مباهله میگوید: «مقصود از انفسنا شخص پيامبر است يعني هنگام مباهله بايد خود و فرزندان و زنان خود را بياوريد».و ميگوید: «اين كه پيامبر اين چهار نفر را همراه خود آورد مقصود اجابت دعا نبود زيرا دعاي پيامبر به تنهايي كافي بود» ومیگوید: «كلمه انفسنا اختصاص به علي ندارد چون به صيغه جمع آمده».(منهاج السنه7 ،522). جواب اين ادعای بدون دليل را به چه شکل میتوان بیان نمود؟

جواب:

اولا: نسبت به قول او: «مقصود از انفسنا شخص پيامبر است يعني هنگام مباهله بايد خود و فرزندان و زنان خود را بياوريد».پاسخ اين است كه: اين توجيه اجتهاد در مقابل نص است چون مطابق احادیث صحيح پيامبر براي مباهله حسنين(عليهما السلام) را كه مصداق ابناءنا بودند; حضرت زهرا(عليهاالسلام) كه مصداق نساءنا بودند و علي(عليه السلام) را كه مصداق انفسنا بودند آورد. اگر مقصود از انفسنا خود پيامبر بود چرا علي را همراه آورد. با اين فرض لازم مي شود دعوت كننده و دعوت شده يكي باشند و اين باطل است چون انسان هيچ گاه خودش را دعوت نمي كند.

در صورت درست بودن اين احتمال لازم مي شود كلمه انفسنا و انفسكم در آيه زيادي باشد زيرا شخص پيامبر داخل در جمله (تعالوا نَدعُ) است و اگر كسي بگويد انسان گاهي خود را نيز دعوت مي كند در جواب مي گوييم :انسان هيچ گاه خودش را دعوت نمي كند بلكه ديگري را مي خواند مگر آنكه مجازاً چنين باشد.

ثانيا: قول او كه ميگوید: «اين كه پيامبر اين چهار نفر را همراه خود آورد مقصود اجابت دعا نبود زيرا دعاي پيامبر به تنهايي كافي بود» به این شکل رد میشود که: اگر چنين بود چرا خداوند از پيامبر خواست از نصارا بخواهد كه اين افراد را نيز بياورند. اگر وجود آنها در مباهله دخيل نبود چه نيازي به اين دعوت بود به خصوص كه در آخر آيه آمده: «سپس همگي با هم مباهله كنيم».

سخن ابن تيميه اجتهاد در مقابل نص است چون مطابق برخي روايات پيامبر (صلي الله عليه وآله) به آنان فرمود: «هر گاه من دعا كردم شما آمين بگوييد...».( تفسير كشاف، زمخشري، ج1، ص 369; تفسير مراغي، ج3، ص175) و اين خود بر اين دلالت دارد كه آمين آنها در اجابت دعاي پيامبر بي تأثير نبوده است.

ثالثا: قول او : «كلمه انفسنا اختصاص به علي ندارد چون به صيغه جمع آمده». اين گونه پاسخ داده می شود که: لفظ جمع در زبان عربی در مواردی به جای مفرد استعمال می شود از جمله به جهت احترام. در قرآن نيز چنين كاربردي زياد مشاهده مي شود به علاوه تعبير به جمع در اين آيه به جهت بيان اين مطلب است كه سزاوار است دو گروه مباهله كننده خواص اهل بيت خود را بياورند. خواه افراد هر دسته متعدد باشند يا خير.

موفق باشید.