یکشنبه, 12 شهریور 1396 ساعت 10:06
خواندن 105 دفعه

ویژگى ها و امتیازات غدیر

در غدیر آن چه را كه رسول خدا صلى اللّه علیه وآله از ابتداى بعثتش به صورت پراكنده درباره حضرت على علیه السلام فرموده بود جمع كرده و یك جا بیان نمود.افزون بر آن، غدیر ویژگى هایى را درخود جاى داد كه پیش از آن در تبلیغ هاى دیگر پیامبر نبود. و بدین سان از اهمیت فوق العاده اى برخوردار گردید كه اهتمام و عنایتى خاص را در تمام جوانب مى طلبید.

ـ از جمله این ویژگى ها صراحت كلام پیامبر اكرم صلى اللّه علیه وآله و روشنى مقصود ایشان بود، تا آن جا كه حضرت به كلام تنها اكتفا نفرموده و عملاً نیز مقصود خود را معرفى نمودند.

ـ ایشان در همان حال كه سخن خود را مى فرمودند، دست على علیه السلام را كه در جانب راستش ایستاده بود گرفته و بالا بردند و با این عمل نیز شخص مورد نظر خود را به همگان نشان دادند.

ـ از دیگر خصوصیات این تبلیغ نزدیك بودن زمان آن به وفات پیامبر اكرم صلى اللّه علیه وآله و اطلاع خود حضرت از این امر بود.

آن بزرگوار در ضمن خطبه اش فرمود: یوشك أن ادعى فاجیب...; من به زودى به سوى پروردگارم دعوت مى شوم كه آن را خواهم پذیرفت... .پوشیده نیست كه این گونه سخن در چنین موقعیتى، تأثیر عمیقى بر حاضران گذاشته و حجت را بر همگان تمام و هر عذر و بهانه اى را از آنان مى ستاند.

ـ هم چنین از دیگر امتیازات ماجراى غدیر، وقوع آن در میان جمعیت بى نظیرى از مسلمانان بود. پیامبر صلى اللّه علیه وآله از مدتى قبل این حج را آخرین حجشان اعلام فرموده بودند; در نتیجه گروه هاى بسیارى از مسلمانان به مدینه آمده تا براى آخرین بار همراه پیامبرشان به حج مشرف شوند و عده زیادى نیز در هنگام مناسك به ایشان پیوستند تا از فیض همراهى با رسول خدا صلى اللّه علیه وآله بهره برند و در نهایت جمعیتى را رقم زدند كه جز خداى متعال شمارشان را نمى دانست.

پیامبر خدا صلى اللّه علیه وآله به همراه این خیل عظیم مناسك حج را به پایان رسانده و راه بازگشت پیش گرفتند و چون به منطقه غدیر خم كه محل جدایى راه هاى اهل مدینه از مصریان و عراقیان بود رسیدند، توقف نموده و به انتظار نشستند تا آنان كه عقب مانده بودند برسند. هم چنین امر فرمودند تا آنان كه جلو رفته اند نیز بازگردند. پیامبر خدا صلى اللّه علیه وآله پس از اقامه نماز برخاستند و خطبه مفصلى خواندند و بدین سان سخن خود را به گوش تمامى آنان رساندند.

ـ از دیگر ویژگى هاى تبلیغ غدیر، نزول كلام خداوند متعال است كه پیش از خطبه آن حضرت این آیه نازل شد(1)
(یا أَیهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَاللّهُ یعْصِمُكَ مِنَ النّاسِ);(2)

اى پیامبر! آن چه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده است به مردم برسان و اگر چنین نكنى، رسالت او را انجام نداده اى و خداوند تو را از خطرات مردم حفظ مى كند.

بعد از خطبه آن بزرگوار این آیه نازل شد (3)

(الْیوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دینَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیكُمْ نِعْمَتی وَرَضیتُ لَكُمُ اْلإِسْلامَ دینًا);(4)

امروز دین شما را برایتان كامل كردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را آیین شما پذیرفتم.
ـ هم چنین از دیگر نكات ممتاز این تبلیغ تبریك و تهنیت گفتن آن جماعت بر امیرالمؤمنین علیه السلام است.
البته از نخستین كسانى كه براى این امر، قدم پیش گذاشتند ابوبكر و عمر بودند!... در حالى كه مى گفتند:

بخ بخ لك یابن أبی طالب، أصبحت وأمسیت مولای ومولى كلّ مؤمن ومؤمنة;(5)

خوشا به حال تو اى پسر ابوطالب كه مولاى ما و مولاى هر مرد و زن مؤمن شدى.

ـ و نیز از نكات خاص این تبلیغ پیامبر صلى اللّه علیه وآله شعرى بود كه حسّان بن ثابت با اجازه خواستن از آن حضرت سرود. وى پس از اتمام سخنان پیامبر خدا صلى اللّه علیه وآله گفت: اى رسول خدا! به من اجازه فرمایید از سخنان شما درباره على علیه السلام چند بیتى بسرایم.

حضرت فرمودند:

قل على بركة اللّه;
به لطف و بركت خدا، بگو.
حسّان برخاست و چنین سرود:

ینادیهم یوم الغدیر نبیهم *** بخمّ فأسمع بالرسول منادیا
وقد جاءه جبریل عن أمر ربّه *** بأنّك معصوم فلا تك وانیا
وبلّغهم ما أنزل اللّه ربّهم *** إلیك ولا تخش هناك الأعادیا
فقام به إذ ذاك رافع كفّه *** بكفّ علی معلن الصوت عالیا
فقال: فمن مولاكم وولیكم *** فقالوا ولم یبدوا هناك تعامیا
إلهك مولانا وأنت ولینا *** ولن تجدن فینا لك الیوم عاصیا
فقال له: قم یا علی فإنّنی *** رضیتك من بعدی إماماً وهادیا
فمن كنت مولاه فهذا ولیه *** فكونوا له أنصار صدق موالیا
هناك دعا اللّهمّ والِ ولیه *** وكن للّذی عادى علیاً معادیا
فیاربّ انصر ناصریه لنصرهم *** إمام هدى كالبدر یجلوا الدیاجیا;(6)

پیامبرشان در روز غدیر در كنار غدیر خم به آنان خطاب نمود. پس تو نیز بر سخن پبامبر گوش فرا ده.
جبرئیل نیز از جانب پروردگارش به نزد او آمده و پیغام آورده بود كه تو از گزند دیگران در امان هستى.
پس آن چه را خدا; پروردگار آن ها بر تو نازل نموده به اینان ابلاغ كن و از دشمنى ها نهراس.
پس او نیز برخاست و در حالى كه دست على را بالا برده بود با صدایى رسا اعلام كرد و گفت:
مولا و ولىّ شما كیست؟ آنان در حالى كه هیچ كدامشان نمى توانستند به كورى تظاهر كنند، گفتند:
خداى تو مولاى ما و تو نیز ولىّ ما هستى و امروز هیچ كدام از ما را از این امر روى گردان نمى یابى.
و پیامبرشان فرمود: اى على! برخیز كه من خشنودم كه تو امام و هدایت گر پس از من هستى.
پس هر كه من مولاى او هستم این على مولاى اوست. اى مردم موالى و یاران راستین او باشید.
سپس پیامبرشان دست به دعا برداشت و گفت: خدایا! بر هر كس ولایتش را پذیرفت تو ولى باش و با آن كه به او دشمنى نمود دشمن باش.

پروردگارا! یاورش را بر یاریش یار باش. یار همان امام هدایت گرى كه به سان ماه شب چهارده تاریكى ها را مى زداید. پر واضح است كه سراینده این شعر از نامداران اصحاب پیامبر بوده و این ابیات را در حضور آنان و با اجازه آن حضرت سروده است و در پایان نیز پیامبر آن را تأیید نموده و نیكو شمردند.

 

 

پی نوشت ها :

1 . نزول این آیه را در غدیر: طبرى، ابن ابى حاتم، ابن مردویه، ثعلبى، ابونعیم اصفهانى، واحدى، ابوسعید سجستانى، حسكانى، ابن عساكر، فخر رازى، نیشابورى، عینى، جلال الدین سیوطى، و دیگران نقل كرده اند; ر.ك: نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار.

2 . سوره مائده: آیه 67.

3 . نزول این آیه را در غدیر: طبرى، ابن مردویه، ابونعیم اصفهانى، خطیب بغدادى، ابن مغازلى، خوارزمى، حموینى، ابن عساكر، ابن كثیر، جلال الدین سیوطى، و دیگران نقل كرده اند; ر.ك: نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار.

4 . سوره مائده: آیه 3.

5 . این روایت را ابوبكر بن ابی شیبه، احمد، ابوسعد خرگوشى، ثعلبى، ابوسعد سمعانى، خطیب تبریزى، ابن كثیر، مقریزى، محبّ طبرى نقل كرده اند; ر.ك: نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الأنوار: 7 / 133.

6 . این اشعار را حافظان اهل سنّت از جمله: ابوسعد خرگوشى، ابن مردویه، ابونعیم اصفهانى، ابوسعید سجستانى، موفّق بن احمد مكّى خوارزمى، ابوالفتح نطنزى، سبط ابن جوزى، حافظ گنجى، صدر حمّوئى، جمال زرندى، جلال الدین سیوطى و دیگران نقل كرده اند. براى آگاهى بیشتر در این زمینه: ر.ك نفحات الازهار فی خلاصة عبقات الانوار: 8 و جلد دوم الغدیر.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن