دوشنبه, 13 مرداد 1399 ساعت 16:07

اگر برای امیرالمومنین کفوی غیر از حضرت زهرا نبود پس چگونه آن حضرت پس از شهادت حضرت زهرا با زنان دیگری ازدواج کردند؟

سؤال
در روایات آمده است که «اگر علی ـ علیه السّلام ـ نبود برای حضرت فاطمه (سلام الله علیها) همتایی پیدا نمی شد» و همچنین در مورد حضرت زهرا (سلام الله علیها) نیز ذکر شده است که «اگر زهرا (سلام الله علیها) نبود همتایی برای علی ـ علیه السّلام ـ پیدا نمی شد» سؤال این است که چرا حضرت علی ـ علیه السّلام ـ بعد از حضرت زهرا (سلام الله علیها) ازدواج دیگری کردند؟ آیا روایت اشکال دارد یا اینکه دلیل دیگری دارد؟

-پاسخ
ازدواج حضرت علی ـ علیه السّلام ـ با حضرت زهرا (سلام الله علیها) ازدواجی بی نظیر است و این بی نظیری از جنبه های مختلف است از جمله:
1. ازدواج آنان به امر خدا بوده و از آسمان نازل شده است[1].
2. هر دو معصوم بوده اند چرا که آنان جزء اهل بیت پیامبرند و آیة تطهیر[2] در شأن ایشان نازل شده و عصمت آن خاندان پاک را به تمام جهانیان اعلام کرده است.
3. طبق روایات حضرت زهرا (سلام الله علیها) سیده زنان (بانوی بانوان) است[3] و علی ـ علیه السّلام ـ نیز سید و آقا در دنیا وآخرت می باشد[4]. و...
و اما در ارتباط با سؤال فوق باید گفت: در روایات مختلف با تعابیر گوناگون بر این مطلب تأکید شده است که اگر علی ـ علیه السّلام ـ نبود همتا و هم شأنی برای حضرت زهرا (سلام الله علیها) یافت نمی شد[5]. به عنوان نمونه : از پیامبر اکرم ـ صلی الله علی علیه و آله ـ روایت شده است: «لولا علیٌ ماکانَ لفاطمةَ کفوٌ ابدا[6]» اگر علی ـ علیه السّلام ـ نبود هرگز همتایی برای فاطمه (سلام الله علیها) وجود نمی داشت. و فراوانی این گونه روایات صحت آن را تقویت می کند.
اما درباره ادعای دوم که در سؤال مطرح شده ـ اگر زهرا (سلام الله علیها) نبود همتایی برای علی ـ علیه السّلام ـ پیدا نمی شد ـ باید گفت هرچند که اصل این سخن حق است وحضرت زهرا (سلام الله علیها) تنها بانویی بود که می توانست همتای علی ـ علیه السّلام ـ باشد، ولی با تتبع نسبتاً وسیعی که صورت گرفت روایتی در این خصوص دیده نشد.
بنابراین آنچه می توان به روایات منسوب کرد این است که اگر علی ـ علیه السّلام ـ نبود همتایی برای حضرت زهرا (سلام الله علیها) وجود نمی داشت و همانطور که ذکر شد این مطلب در روایات متعدد در کتب معتبری چون: کافی، تهذیب الاحکام و... آمده است و نمی توان آن را نادرست دانست.
درباره علت ازدواج حضرت علی ـ علیه السّلام ـ بعد از شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) باید نکاتی را متذکر گردید:
1. حضرت زهرا (سلام الله علیها) از لحاظ کمالات انسانی در بین زنان از بالاترین مرتبه برخوردار بود و هیچ نقصی نداشت به همین جهت بعضی از فقها فرموده اند: «تا زمانی که فاطمه زهرا (سلام الله علیها) در قید حیات بودند ازدواج با زن دیگر بر حضرت علی ـ علیه السّلام ـ حرام بود[7] چنانکه روایتی از ابوبصیر از امام صادق ـ علیه السّلام ـ نقل می کند بر این مطلب دلالت می کند، ایشان می فرمایند: «حرم الله النساء علی علی ـ علیه السّلام ـ مادامت فاطمه (سلام الله علیها) حیة قال: قلت کیف؟ قال: لانها طاهرة لاتحیض[8]» یعنی: خداوند متعال زنان را بر علی ـ علیه السّلام ـ تا زمانی که فاطمه (سلام الله علیها) زنده بود حرام کرده بود. راوی می گوید: گفتم چرا؟ حضرت پاسخ داد: زیرا ایشان پاک بود و حیض نمی شد».
از این روایت می توان استفاده کرد که بعد از شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها)، حضرت علی ـ علیه السّلام ـ می‌توانست ازدواج کند چون حرمت ازدواج با زنان دیگر برای آن حضرت مقید و محدود به زمان زنده بودن حضرت زهرا (سلام الله علیها) بوده است.
2. علاوه بر مطلب فوق بنا بر بعضی روایات خود حضرت زهرا (سلام الله علیها) به علی ـ علیه السّلام ـ وصیت کرد بعد از او با امامة دختر خواهر حضرت زهرا (سلام الله علیها) ازدواج کند تا او از فرزندانش مراقبت کند[9]. یعنی اصل ازدواج علی ـ علیه السّلام ـ بعد از فاطمه (سلام الله علیها) مورد سفارش خود حضرت فاطمه (سلام الله علیها) بوده است.
3. شوهر هر زنی طبق آیه «الرجال قوامون علی النساء...[10]» بر او قیمومیت و ولایت دارد و از آنجایی که حضرت زهرا (سلام الله علیها) دارای مقام عصمت بودند کسی جز علی ـ علیه السّلام ـ که امام زمان حضرت فاطمه نیز بود این لیاقت را نداشت که همسر او باشد و حضرت فاطمه تحت قیمومیت او قرار گیرد و شاید بتوان روایت مورد بحث را علاوه بر سایر اموری که آن دو بزرگوار را همتای هم می کند، ناظر به این مطلب نیز دانست. اما چون مرد زیر قیمومیت و ولایت زن خود قرار نمی گیرد مانعی ندارد که با کسی که از حداقل شرط صحت ازدواج (مسلمان بودن) برخوردار است ازدواج کند چنانکه حضرت پیامبر اکرم ـ صلی علی علیه و آله ـ با بعضی از زنانی که به هیچ وجه قابل مقایسه با ایشان نبودند ازدواج کردند بنابراین علی ـ علیه السّلام ـ نیز می توانستند بعد از حضرت زهرا (سلام الله علیها) با زنان دیگر ازدواج کنند.
نتیجة بحث:
روایاتی که دلالت بر این دارند که اگر علی ـ علیه السّلام ـ نبود برای حضرت فاطمه (سلام الله علیها) همتایی وجود نداشت نمی تواند مانعی برای ازدواج حضرت امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ بعد از شهادت حضرت زهرا (سلام الله علیها) باشد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ شیخ حسین انصاریان، نظام خانواده در اسلام، قم: ام ابیها، ج اول، 1375، ص 153ـ167. (پیرامون موضوع همتایی و هم شأنی در ازدواج).
2ـ آیت الله، ابراهیم امینی، بانوی نمونه اسلام، قم: شفق، 1372، ص 47ـ66 (پیرامون ازدواج حضرت زهرا (سلام الله علیها) با حضرت علی ـ علیه السّلام ـ و مطالعه کل کتاب برای آشنایی بیش تر با حضرت فاطمه (سلام الله علیها) مفید است.
3ـ آیت الله. جعفر سبحانی، فروغ ولایت، بی جا: صحیفه، ج اول، 1368، ص 95ـ100 (پیرامون ازدواج حضرت زهرا (سلام الله علیها) با حضرت علی ـ علیه السّلام ـ ).


پی نوشت ها:
[1] . رک: شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(علیه السّلام)، مشهد، الموتمه العالمی الامام الرضا(علیه السّلام)، چاپ اول، 1413، ج1، ص 436-438، ح174 و ص440، ج176؛ و محمد باقر، مجلسی، بحارالانوار، بیروت، موسسة الوفاء، چاپ دوم، 1403، ج43، ص144ـ145، ح47.
[2] . احزاب/33.
[3] . رک: رحمانی همدانی، احمد، فاطمة الزهرا بهجة قلب المصطفی، تهران، نشر المرضیة، چاپ دوم، 1372، ص66، ح11.
[4]. رک: همان، ح10.
[5]. رک: محمد بن یعقوب، کلینی، کافی، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ سوم، 1388ق، ج1، ص461؛ شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ چهارم، 1365، ج7، ص470، ح90؛ عیون اخبار الرضا(علیه السّلام)، همان، ص440، ح176؛ بحارالانوار، همان، ج40، ص77 و ج43، ص58، 92-93، 107 و 145.
[6] . بحارالانوار، همان، ج43، ص58.
[7] . البحرانی، الحدائق الناضرة، قم، جامعة المدرسین، 1363، ج23، ص108.
[8] . تهذیب الاحکام، همان، ص475، ج116.
[9] . رک: بحارالانوار، همان، ج28، ص304 و ج43، ص192 و فاطمه الزهرا (سلام الله علیها)، بهجة قلب المصطفی، همان، ص550.
[10] . نساء/34.