شنبه, 11 آذر 1391 ساعت 11:02
خواندن 309 دفعه

چرا مسلمانان با هم اختلاف دارند مگر آنان از دين واحد تبعيّت نمي كنند؟

پرسش:
چرا مسلمانان با هم اختلاف دارند مگر آنان از دين واحد تبعيّت نمي كنند؟
پاسخ:
بي گمان، يكي از دردناك ترين جريانات و واقعيات انكار ناپذير اسلام، پيدايش اختلافات و تفرقه هاست كه علي رغم منع خدا و پيامبر گرامي اسلام(1) بين جوامع و اقوام مسلمين وجود دارد. اين اختلافات و تفرقه ها، گاهي به شكل نحله هاي سياسي، فرقه هاي مذهبي، واكنش هاي اجتماعي، جنگ ها و خون ريزي هاي داخلي، بروز پيدا كرده است. رسول مكرم اسلام ـ صلي الله عليه و آله ـ و به تبع آن ائمه اطهار ـ عليهم السّلام ـ تلاش مي كردند كه اتحاد و يكپارچگي مسلمانان حفظ شود و هيچ گونه اختلاف و فتنه اي بين مسلمين اتفاق نيفتد، حتي ائمه اطهار، در اين راه، علي رغم نص صريح بر حق امامت ايشان، به خاطر مصلحت و تفرقه نيفتادن بين مسلمانان، از حق مسلم خود چشم پوشي كرده و خانه نشين شدند با اين حال، در بين جوامع و اقوام مسلمين، عوامل، زمينه ها و بسترهايي بودند كه وجود تفرقه و اختلاف را به طور طبيعي فراهم آورد.
متفكران و دانشمندان اسلام در تحليل و بررسي اختلافات، عوامل و زمينه هاي زيادي را براي اختلاف در ميان مسلمانان ذكر كرده اند كه ما به بعضي از آنها اشاره مي كنيم.
1 . تعصبات قبيله اي و گرايش هاي حزبي، چنانچه ساير قبايل قريش هميشه به خاطر رقابت و حسادت قبيله اي با قبيلة بني هاشم به خاطر وجود حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ با آن، دشمني كرده و سعي مي كردند آنها را تضعيف كنند.
2 . عدم فهم دقيق مفاهيم و حقايق ديني از سوي بعضي از مسلمانان، كه اين خودش باز، دلايل و عوامل زيادي دارد از جمله، مسلمان شدن سريع و غافل گيرانه و بدون برنامه اقوام و قبيله هاي عرب و ملل گوناگون با فرهنگ هاي مختلف، در اثر فتوحات و گسترش اسلام. چنانچه رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ در حديثي از گروهي سخن مي گويد: كه قرآن مي خوانند، اما در فهم دين، آنچنان به خطا مي روند كه تير از كمان.(2)
3 . منع تدوين و نقل حديث از سوي خليفه اول، دوم و سوم،(3) كه آثار سوء زيادي داشت از جمله: الف. از بين رفتن بخش عظيمي از احاديث. ب. وضع و جعل احاديث. ج. اختلاف حديث. زيرا هنگامي كه اعتماد بر حافظه باشد، بديهي است كه خصوصيات الفاظ گاه از ذهن غائب گردد. د. تشكيك در سنت. ه. كنار زدن اهل بيت و تبعات سوء ديگري كه در جامعه مسلمين به دنبال داشت.
4 . توطئه دستگاه هاي حكومتي در جهت دامن زدن به اختلافات فكري و مشغول كردن مردم به مسائل غير مهم و بهره برداري سياسي از آن و در حقيقت حكام جور، از سه عامل تطميع، تهديد و تبليغ در جهت دامن زدن به اختلافات و دور كردن مردم از اسلام واقعي و زمينه سازي براي حكومت خود استفاده مي كردند.
5 . وجود منافقان در بين مسلمانان، كه به خاطر منافع متعدد خود، به ظاهر اسلام آوردند، ولي در باطن و خلوت خود بر عليه اسلام و مسلمين توطئه مي كردند.(4)
مواردي كه ذكر شد، متأسفانه بستري شد براي اختلاف مسلمانان بعد از رحلت رسول مكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ و به وجود آمدن فرقه هاي مختلف، ولي بي گمان تنها وظيفه و مسئوليتي كه برگردن مسلمانان در عصر ما هست اين است كه با اتكاء به توحيد و كتاب و سنت و اشتراكات فراواني كه در جهان اسلام مي باشد وحدت و همدلي خود را بيشتر كرده خود و جهان اسلام را در مقابل دشمنان آن تقويت كنند.
پی نوشت:
1. انعام:152 ، آل عمران:103، حجرات:10، انفال:63. جزري، ابن الأثير، جامع الاصول في احاديث الرسول، ج 3، ص 48 به نقل از كتاب سبحاني، جعفر، «مباني حكومت اسلامي».
2. ابن حنبل، المسند، بيروت، دارالجيل، ج 1، صص، 160، 147، 113، 108، 92، 88 و ج2، ص 219 و ج3، صص 29، 32، 15، 5 و ج 4، ص، 422، و ج 5، ص 31. مسلم بن حجاج، صحيح مسلم، بيروت، موسسه عزالدين، ج 1، ص 1064-1063، متقي هندي، كنزالعمال، بيروت، موسسه الرساله، ص 131-126.
3. ابن كثير، تاريخ ابن كثير، بيروت، دار احياء التراث العربي، ج 8، ص 107. كنؤالعمال، ج 5، صص 239 و 4865.
4. بقره:8-16. توبه:101.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن