دوشنبه, 25 بهمن 1395 ساعت 09:00

آیا سند این حدیث كه هر كس به اندازه بال مگسی بر امام حسین علیه السلام اشك بریزد خدا گناهان او را می بخشد، صحیح است؟

پرسش:

در حدیثی از حضرت امام صادق علیه السلام منقول است كه "هر كس به اندازه بال مگسی بر امام حسین علیه السلام اشك بریزد خدا گناهان گذشته و آینده او را می بخشد" ، حال سند این حدیث صحیح می باشد؟ پس خداوند می فرماید من ازحق الناس نمی گذرم پس چه طوری این دو باهم جمع می شود؟

 

پاسخ:

در احادیث معصومین ـ علیهم السلام ـ كه در كتب روایی جمع آوری شده اند به عزاداری و اشك ریختن برای سرور و سالار شهیدان ابا عبدالله الحسین ـ علیه السلام ـ اهمیت بسیار بالایی داده شده است و ثواب بسیار زیادی را بر آن مترتب داشته اند، البته باید دقت شود كه یكی از مصادیق عزاداری اشك ریختن است، منظور از عزاداری هر عملی است كه یاد و خاطره حضرت را زنده نگه دارد، حال روضه خواندن باشد، سینه زنی باشد، سخنرانی و... .

شیخ صدوق به سند معتبر از ریان بن شبیب نقل می كند كه امام رضا ـ علیه السلام ـ فرمودند: «ای پسر شبیب اگر گریه می كنی برای چیزی، پس برای حسین بن علی ـ علیه السلام ـ گریه كن كه او را مانند گوسفند ذبح كردند، ای پسر شبیب اگر گریه كنی بر حسین ـ علیه السلام ـ تا آب دیده بر روی تو جاری شود حق تعالی جمیع گناهان صغیره و كبیره تو را بیامرزد، خواه اندك باشد، خواه بسیار، ای پسر شبیب اگر می خواهی كه در غرفه های عالیه بهشت مساكن شوی و با رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و ائمه طاهرین ـ علیهم السلام ـ همنشین شوی پس لعنت كن قاتلان حسین ـ علیه السلام را.(1)

امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمودند: «هر كه شعری بخواند در مرثیه حسین ـ علیه السلام ـ و خود بگرید و یك كس دیگر را نیز بگریاند بهشت بر او واجب گردد».(2)

لذا این قبیل روایات در منابع روایی بسیار به چشم می خورد، این را نباید فراموش كرد كه منظور اهل بیت ـ علیهم السلام ـ خصوص اشك ریختن نبوده بلكه منظور زنده نگه داشتن یاد و خاطره حسین ـ علیه السلام ـ بوده است. ولی چرا به این امر اینقدر اهمیت داده شده است، شهید بزرگوار مرتضی مطهری در این باره می فرماید: «حسین بن علی ـ علیه السلام ـ به مردم درس غیرت داد، درس تحمل و بردباری داده، درس تحمل شداید و سختی ها داد، اینها برای مردم مسلمان درس های بسیار بزرگی بود، پس اینكه می گویند حسین بن علی ـ علیه السلام ـ چه كرد و چطور اسلام را زنده كرد، جوابش همین است كه حسین بن علی ـ علیه السلام ـ روح تازه ای در اسلام دمید، خون ها را به جوش آورد. غیرت ها را تحریك كرد، عشق و ایده به مردم داد، حس استغنا در مردم به وجود آورد، درس صبر و تحمل و بردباری و مقاومت و ایستادگی در مقابل شدائد به مردم داد، ترس را ریخت. همان مردمی كه تا آن مقدار می ترسیدند تبدیل به یك عده شجاع و دلاور شدند حسین بن علی یك سوژه بزرگ اجتماعی است. بعد از او هر كس قیام می كرد با شعار یالثارات الحسین ـ علیه السلام ـ قیام می كرد، امروز هم یك سوژه بزرگ اجتماعی است، سوژه امر به معروف و نهی از منكر، سوژه ای برای اقامه نماز، برای زنده كردن اسلام برای اینكه احساسات و عواطف عالیه اسلامی در ما احیا شود. او شخصیت اسلامی مسلمین را زنده كرد، بعد از قیام حضرت بسیاری از مسلمین توبه كردند، دسته دسته قیام می كردند، از همین مردم كوفه پنج هزار نفر به عنوان توابین قیام كردند و قاتلین صحرای كربلا را قصاص می كردند زنده كردن مسلمین یعنی دادن عشق و ایده به آنها. حسین بن علی ـ علیه السلام ـ با قیام خود این كار را كرد».(3)

لذا زنده نگه داشتن نام و یاد حضرت، زنده نگه داشتن درس ها و ایده هاست، این است معنای جمله زیبای پیامبر اكرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ كه فرمودند: «همانا حسین كشتی نجات و چراغ فروزنده هدایت است».(4)

بهترین راه زنده نگه داشتن هم همین گریه كردن ها و عزاداری هاست. ما در هر زمان نیازمند امام حسین ـ علیه السلام ـ هستیم، نیازمند الگوگیری و پیروی راه او هستیم، تا اگر شرایط مشابه زمان حضرت به وجود آمد به راحتی بتوانیم قیام كنیم و از جان و مال خود بگذریم، چنانكه در زمان هشت سال دفاع مقدس مشاهده كردیم كه جوانان ایران اسلام با اهداء خون خود باعث حفظ نظام و حفظ ارزش های اسلامی شدند. شهید مطهری در این باره نیز می فرماید: «آن چیزهایی كه بشر همیشه به زبان می آورد و در عمل كمتر دیده می شود در وجود حسین بن علی دیده می شود، چطور روح بشر می تواند این مقدار شكست ناپذیر باشد، سبحان الله بشر به كجا می رسد، اوج بشر چقدر شكست ناپذیر می شود كه بدنش قطعه قطعه می شود، جوانانش جلوی چشمش قلم می شوند، در منتهی درجه تشنگی قرار می گیرد كه حتی آسمان را تیره و تار می بیند، خاندانش را می بیند كه اسیر می شوند، هر چه دارد از دست داده، ولی یك چیز برای او باقی است و آن روحش است كه هرگز شكست نمی خورد (حتی یك ذره عقب نشینی نمی كند) شما یك چنین صحنه ای از فضائل انسانی را در غیر كربلا سراغ دارید، آن وقت بگویید به جای كربلا از آن حادثه یاد كنید. لذا چنین حادثه ای را باید زنده نگه داشت».(5)

 

یك نكته مهمشهید مطهری می گوید: «تحریف بزرگی در مسئله عاشورا شده است، بعضی ها گفته اند حسین بن علی ـ علیه السلام ـ شهید شد كه گناهان شیعه ریخته شود این شبیه اعتقاد مسیحیت است، كه معتقدند حضرت مسیح كفاره گناهان آنها بوده است، این مطلب با روح اسلام سازگاری ندارد، با سخن حسین نمی سازد، ابا عبدالله برای مبارزه با گناه قیام كرد، نه اینكه سنگری باشد برای گنهكاران، ما گفتیم حسین ـ علیه السلام ـ یك شركت بیمه گناه تأسیس كرده، گفته است شما از نظر گناه بیمه هستید، در عوض چه می گیرم؟ شما برای من اشك بریزید، من گناهان شما را جبران می كنم حال هر كس می خواهید باشید. ابن زیاد، عمر سعد، والله این افتراء و دروغ بستن بر حسین ـ علیه السلام ـ است».(6) ایشان در ادامه روایات اهل بیت در این زمینه را توضیح می دهند و (گریه مردم) برای تسلی دل اهل بیت و حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ كه نیست، بلكه هدفشان این است كه پرتویی از روح حسین بن علی ـ علیه السلام ـ بر روح ما بتابد، اگر اشكی برای او می ریزیم باید در مسیر هماهنگی روح ما باشد، روح ما پرواز كوچكی با روح حسین انجام دهد، ذره ای از همت او، غیرت او، حریت او، ایمان او، تقوای او، شجاعت او و... در ما بتابد، این چنین اشكی اگر از چشمان جاری شود، آن اشك هر چه دلتان می خواهد قیمت دارد، اگر گفته اند به اندازه یك بال مگس هم اگر باشد یك دنیا ارزش دارد، باور كنید، اشكی است كه برای هماهنگی كردن و پیروی از حسین ـ علیه السلام ـ باشد».(7)

آری این اشك است كه این طور در روایات ارزش دارد و به آن توصیه شده است، اشكی كه ما را عوض كند و مطیع امام شویم، نه اینكه ما هر روز از امام دورتر شده و با اشك بخواهیم گناهانمان ریخته شود.

در نتیجه هدف از این گریه ها و عزاداری ها زنده نگه داشتن یاد و خاطره حضرت است كه به سبب آن به سمت كمال حركت كنیم و با نور حضرت هدایت شویم و به سوی معبود خود حركت كنیم.

و نكته پایانی این كه روایاتی كه مشتمل بر ثواب و پاداش گریه بر امام حسین (علیه السلام) هستند، ظاهرا ناظر به حقوق الناس نمی باشند بلكه شامل سائر گناهان می گردد چون در باره حقوق الناس روایات دیگر داریم كه قابل بخشش نیست مگر این كه صاحب حق راضی شود، اگرچه خداوند متعال می تواند صاحب حق را به رحمت بی پایان خود راضی نماید و از این طریق شخص مدیون را كه از شیعیان امام حسین (علیه السلام) و گریه كننده بر آن حضرت بوده مورد عفو و یخشش قرار دهد ، این مطلبی است كه در برخی ادعیه به آن اشاره شده است .

مثلا در دعای روز دو شنبه چنین می خوانیم : « اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْتَغْفِرُكَ لِكُلِّ نَذْرٍ نَذَرْتُهُ وَ كُلِّ وَعْدٍ وَعَدْتُهُ وَ كُلِّ عَهْدٍ عَاهَدْتُهُ ثُمَّ لَمْ أَفِ بِهِ وَ أَسْأَلُكَ فِی مَظَالِمِ عِبَادِكَ عِنْدِی فَأَیمَا عَبْدٍ مِنْ عَبِیدِكَ أَوْ أَمَةٍ مِنْ إِمَائِكَ كَانَتْ لَهُ قِبَلِی مَظْلِمَةٌ ظَلَمْتُهَا إِیاهُ فِی نَفْسِهِ أَوْ فِی عِرْضِهِ أَوْ فِی مَالِهِ أَوْ فِی أَهْلِهِ وَ وَلَدِهِ أَوْ غِیبَةٌ اغْتَبْتُهُ بِهَا أَوْ تَحَامُلٌ عَلَیهِ بِمَیلٍ أَوْ هَوًی أَوْ أَنَفَةٍ أَوْ حَمِیةٍ أَوْ رِیاءٍ أَوْ عَصَبِیةٍ غَائِبا كَانَ أَوْ شَاهِدا وَ حَیا كَانَ أَوْ مَیتا فَقَصُرَتْ یدِی وَ ضَاقَ وُسْعِی عَنْ رَدِّهَا إِلَیهِ وَ التَّحَلُّلِ مِنْهُ، فَأَسْأَلُكَ یا مَنْ یمْلِكُ الْحَاجَاتِ وَ هِی مُسْتَجِیبَةٌ لِمَشِیتِهِ وَ مُسْرِعَةٌ إِلَی إِرَادَتِهِ أَنْ تُصَلِّی عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تُرْضِیهُ عَنِّی بِمَا [بِمَ] شِئْتَ وَ تَهَبَ لِی مِنْ عِنْدِكَ رَحْمَةً إِنَّهُ لا تَنْقُصُكَ الْمَغْفِرَةُ وَ لا تَضُرُّكَ الْمَوْهِبَةُ یا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ. از تو آمرزش می طلبم برای هر نذری كه كردم و هر وعدهای كه دادم و هر پیمانی كه بستم سپس به آن وفا نكردم و ادای حقوق بندگانت را كه بر عهده دارم از تو درخواست میكنم، پس هر بندهای از بندگانت و هر كنیزی از كنیزانت كه او را نزد من حقی پایمال شده باشد كه در آن به جان یا آبرو یا مال، یا خانوادهاش یا فرزندش ستم روا داشتهام یا غیبتی از او كردهام یا بر اثر میل خود یا خواهش دل یا تكبّر یا غضب یا خودنمایی یا تعصّب بر او یاری نهادهام، این بنده یا كنیزت غایب باشد یا حاضر، زنده باشد یا مرده، و دستم كوتاه شده و وسعم نمیرسد از پرداخت آن حق یا طلب حلالیت از او، از تو میخواهم ای كسی كه رفع نیازها در اختیار اوست، و آن حاجات در مقابل مشیت او اجابت پذیر و به جانب ارادهاش شتابانند كه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و آن بنده را كه بر او ستمی كردم هرگونه كه خواهی از من راضی گردانی و از جانب خود مرا رحمت عطا نمایی، چه آمرزیدن از تو نكاهد و بخشیدن به تو زیان نرساند، ای مهربانترین مهربانان»(8)

 

پی نوشت ها:

1. قمی، شیخ عباس ، منتهی الامال، ج1، ص 197، انتشارات نسیم حیات.

2. شیخ عباس قمی، منتهی الآمال، انتشارات نسیم حیات، چاپ آرمان، 1382ش، ج1، ص397.

3. مطهری، مرتضی، حماسه حسینی، همان، ص49.

4. مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، موسسه الوفاء، بیروت، لبنان، ج91، ص184، 1404ق.

5. مطهری، همان، ص108.

6. همان، ص103.

7. همان، ص107.

8. قمی، شیخ عباس ، مفاتیح الجنان ، فصل سوم: دعاهای ایام هفته .