چهارشنبه, 05 اسفند 1394 ساعت 07:00

حدیث با روایت چه فرقی دارد؟ تعداد كلّ احادیث امامان علیهم السلام بدون تكرار چند تا است؟

 

 

سوال نخست به دو بخش تقسیم می شود:

الف) حدیث با روایت چه فرقی دارد؟

ب) تعداد احادیث امامان(علیهم السلام) بدون تكرار چند تا است؟

بخش اوّل: در آغاز سخن لازم است به معنای لغوی و اصطلاحی هر دو واژه بپردازیم.

 

1- معنای لغوی حدیث:

برخی ازلغویان گفته اند:‌ حدیث مرادف(هم معنای) كلام است ودلیل نام گذاری به این نام را تجدّد و حدوث تدریجی آن دانسته اند. بعضی دیگر گفته اند: حدیث همان خبر است؛ ‌آن چه كه به گفتار یا نوشتار نقل شود؛ مطلق سخن.

 

2- معنای اصطلاحی حدیث:

آنچه كه از قول یا فعل یا تقریر معصوم حكایت كند، حدیث می نامند، و بر آن خبر و سنّت و روایت نیز اطلاق شده است.

برخی گفته اند: آن چه كه از كلمات پیامبر(صلی الله علیه و آله) روایت شود، حدیث نام دارد.

گواه این مطالب بیانی است كه "فرید وجدی" در این زمینه آورده است:

هنگامی كه پیامبر(صلی الله علیه و آله) دار فانی را وداع گفت، اصحاب حضرت به فكر جمع آوری قرآن و فرامین پیامبر افتادند و این ممكن نمی شد مگر به گرد آوری هرچه كه اصحاب از پیامبر شنیده بودند. منشأ پیدایش روایت حدیث نیز از همین جا است؛ هر كس هر چه را از پیامبر(ص) شنیده بود، به دیگران منتقل می كرد. چون عصر صحابه پایان یافت و زمان تابعین فرا رسید، آنان نیز احادیثی را كه از صحابه شنیده بودند،‌ در مجالس بر مردم می خواندند و در حفظ و روایت احادیث و اسناد آن ها عنایت ویژه ای داشتند.حفظ و روایت حدیث از ابن عبّاس شروع شده است. او هر چه را كه می شنید، حفظ می كرد.

 

3- معنای لغوی روایت:

4- اصل روایت از "روی البعیر الماء إی حمله؛ شتر آب را حمل كرد"گرفته شده ، بنابراین بعیر (شتر) راویه است و "هاء" آخر "راویه" برای مبالغه است؛ سپس از روی تناسب بر هر چهار پای آب كش اطلاق شده است، به همین جهت روز هشتم ذی‌الحجه را روز "ترویه" گفته اند، چون حاجیان در این روز برای روزهای آتی خود كه باید در منی باشند و آب در آن كم است، آب بر می دارند.

 

4ـ معنای اصطلاحی روایت:

برخی از ارباب لغت پس از بیان معنای لغوی "روایت" چنین آورده اند:

اصل روایت همین است (حاملان آب)، ولی به مناسبت تشبیه شده است به هر كس كه حامل علم یا خبری برای دیگران باشد.

برخی دیگر گرفته اند:‌ بدین جهت (مناسبت حمل آب) است . ناقل حدیث را راوی گفته اند، چونحامل پیام پیامبر یا امام(علیه السلام) است.

طریحی در تعریف اصطلاحی روایت گفته است:

خبری كه از طریق نقل به صورت نقل یك راوی از راوی پیش از خود و همین طور تا به پیامبر(صلی الله علیه و آله) یا امام(علیه السلام) برسد، روایت نامیده شده است.

از تمامی مطالب ارائه شده، نتایج زیر به دست می آید:

1- حدیث در لغت یك معنای عام دارد و هر گونه سخن و كلامی را شامل می شود.

2- حدیث در اصطلاح چیزی است كه بیانگر قول یا فعل یا تقریر معصوم باشد.

3- گاهی به حدیث،‌ روایت نیز اطلاق می شود.

4- راوی در اصل لغت به معنای "حامل آب" است و به مناسبت به "حامل علم یا خبر" "راوی" گفته اند.

5- روایت در اصطلاح، نقل خبر از راویان متعدّد به صورت نقل یك راوی از راوی پیش از خود است تا به معصوم (علیه السلام) برسد.

بنابراین می توان گفت:

ا) حدیث و روایت از نظر لغوی با هم تفاوت كلّی دارند، ولی در اصطلاح علمی تفاوت چندانی ندارند. همان گونه كه گفتیم گاهی به حدیث روایت گفته می شود.

ب) از تعریف اصطلاحی روایت استفاده می شود كه گاهی به نقل حدیث،‌ روایت نیز اطلاق می شود.

ج) نقل حدیث یا روایت اختصاصی به گفتار معصوم ندارد و فعل و تقریر معصوم را نیز شامل است.

در خصوص بخش دوم سؤال شما مبنی بر آمار احادیث امامان(علیهم السلام) بدون تكرار، باید گفت: با توجه به گستردگی كتب روایی و بی سند بودن برخی از احادیث و یا مرفوعه بودن بعضی دیگر، پاسخ گویی به این گونه پرسش ها از قلمرو فعالیت این مركز خارج است. می توانید با مراكز دیگر مانند دارالحدیث كه در این راستا فعالیت دارند،‌ مكاتبه نمایید.