اشاره: شاید بیشترین نقدها و شبهه‌افکنی‌های خاورشناسان درباره امامان شیعه متوجه امام حسن مجتبی(علیه السلام) باشد. رویدادهای پر تنش دوران کوتاه خلافت امام(علیه السلام) که به صلح با معاویه انجامید و نیز حوادث پس از صلح، زمینه‌ساز بروز پرسش‌هایی فراوان در بین خاورشناسان شده است. پاسخ خاورشناسان به این پرسش‌ها در دو دسته کلی قابل تقسیم‌بندی است؛ دسته‌ای زبان به نقد امام(علیه السلام) گشوده‌اند و گروهی نیز با نگاهی واقع‌گرایانه به ارزیابی شرایط اجتماعی آن روزگار و رفتار سیاسی امام پرداخته و موضع سیاسی ایشان را منطقی دانسته‌اند. این مقاله پس از گزارش دیدگاه مثبت و منفی خاورشناسان، با…
پنج شنبه, 13 اسفند 1394 ساعت 12:04
  این مقاله در جواب دوست عزیزی نوشته شده است در قسمت تازه های خبری اشكالی به مناظره استاد قزوینی در شبكه المستقله داشته اند. اصل نظر ایشان در همان قسمت موجود است؛ اما به خاطر طولانی نشدن مطلب، ما جواب آن را در این قسمت می گذاریم. دوست گرامی ! از اطلاع رسانی و ارتباط صمیمانه شما سپاسگذاریم. استاد حسینی قزوینی در این مناظره مستنداتی را از كتاب های اهل تسنن برای اثبات شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها بیان كردند كه بعد از نقل روایت های صحیح السندی از ابن أبی شیبه، ابن جریر طبری، بلاذری و... به…
پنج شنبه, 13 اسفند 1394 ساعت 03:29
چکیده یکی از دشواری‌های پیش  روی میراث حدیثی شیعه، ادعای وضع  و  جعل در نگاشته‌های کهن شیعی است. از جمله دستاویز‌های این ادعا، دو گزارش در رجال‌کشّی است. بر پایۀ این دو گزارش، دوره‌ای کم‌وبیش 70 ساله از تاریخ حدیث شیعه، یعنی از زمان شهادت امام باقر علیه‌السلام در 114 ق. تا زمان به امامت رسیدن امام رضا علیه‌السلام در 183 ق. با اتهام بزرگ وضع و جعل روایات به دست مغیرة بن سعید و ابوالخطاب و پیروان این دو، رویارو شده است؛ پدیده‌ای ویران گر که سرانجام توسط یونس بن عبدالرحمن، متوقف شده و میراث حدیثی شیعه به دست…
چهارشنبه, 09 دی 1394 ساعت 16:46
برادر بزرگوار ما حجةالاسلام و المسلمین محمد سروش محلاتی در یک نگاه نقد گونه گویا به این نتیجه رسیده اند که از آنچه در باره حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه السلام) آمده، بیش ا ز وثاقت به دست نمی آید. بنگرید:به هر حال از تعبیرات اساطین فن، هر چند استقامت عقیده، و وثاقت گفتار حضرت عبدالعظیم استفاده می شود، ولی موقعیت خاصّ آن بزرگوار را نمی توان به دست آورد. و باز بنگرید:یا تفحصّ در روایات وی و با تأمّل در آنچه اصحاب رجال و تراجم درباره او آورده اند، پاسخ مثبتی برای هیچ یک از این سؤالات نمی-توان یافت. شایسته…
دوشنبه, 07 دی 1394 ساعت 10:00
چکیده مشروعیت خلافت ابوبکر را عده ای بی اساس دانسته ، عده ی آن را زاییده رأی مردم می دانند. واقلیتی دیگر ،  به شواهدی از قرآن و سنت استناد کرده اند. در اثر حاضر، اندیشه نص گرایی مورد بررسی قرار گیر فته  و بدین منظور پس از توضیحات اندک در معناشناسی و پیشینه، مسئله دو آیه و سه مورد از روایات نسبت داده شده به پیامبر به عنوان شاهد نگاشته شده و پیرامون هر یک از آنها، ابتدا نحوه استدلال مدعیان نگاشته شده و سپس نقد مخالفان تبیین و نادرستی ادعای دلالت ادله مذکور بر منصوصه بودن خلافت ابوبکر…
دوشنبه, 06 مهر 1394 ساعت 09:40
پیش گفتار  امیر مؤمنان علیه السلام مى فرماید:  «از آن لحظه که پیامبر خداصلى الله علیه وآله رحلت کرد همواره مظلوم بوده ام (1) .  ابن شهرآشوب روایت مى کند که حضرت بر منبر نرفت، جز آن که در پایان کلامش، پیش از پایین آمدن از منبر این جمله را مى فرمود:  مازلت مظلوما مذ قبض رسول الله صلى الله علیه وآله حتى یومنا هذا. (2)  روزى یک نفر اعرابى در بین سخنان حضرت علیه السلام فریاد زد:  «وا مظلمتاه ».  حضرت على علیه السلام او را به حضور طلبید، هنگامى که نزدیک شد، به او فرمود:  به تو یک…
چهارشنبه, 14 مرداد 1394 ساعت 09:00
چکیده اندیشۀ مهدویت به معنای قیام یکی از فرزندان رسول خدا(صلی الله علیه و آله)  به نام حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه)  در آخر الزمان، میان شیعه و اهل سنت مشترک است. گرچه این دو گروه در تفسیر واژۀ مهدی که مقصود مهدی نوعی است یا مهدی شخصی اختلاف نظر دارند؟ براساس این اندیشه، در تاریخ اسلام عدّه ای با ادعای مهدویت جامعۀ اسلامی را تا مدّتی مشغول ساخته و سبب انحرافاتی شده اند و به عده ای نسبت داده اند که آنان دربارۀ بعضی ادعای مهدویت داشته اند. از جمله شهید مطهری بر این باور است که مختار ثقفی…
سه شنبه, 09 تیر 1394 ساعت 13:45
چکیده: کتاب «نحو تفعیل قواعد نقد متن الحدیث؛ دراسة  تطبیقیة علی بعض احادیث الصحیحین» اثر اسماعیل کردی از نویسندگان سوری است که در شمار تجدیدنظر طلبان اعتدالی بوده و در کتاب مذکور، به دنبال کاربردی کردن قواعد نقد متن بر احادیث صحیحین است.  این کتاب را باید در شمار نگارش های نقادانه ای دانست که مؤلف می کوشد در خلال آن، نقد متن را که در میان متأخران مورد غفلت واقع شده، عملی سازد. نویسنده نوشتار حاضر را با هدف معرفی کتاب مذکور به رشته تحریر درآورده است. وی در راستای این هدف، ابتدا موضوع ظهور جریان های حدیثی معاصر…
چهارشنبه, 03 تیر 1394 ساعت 09:00
    چکیده مونتگمری وات (2006 م) خاورشناس برجسته اسکاتلندی در مقاله ای با عنوان «شیعه در دوره بنی امیه» با نگاهی جامعه شناختی به بررسی وضعیت شیعیان در این دوره پرداخته است. وی با اشاره به اشتراکات سیاسی و اختلافات اعتقادی شیعیان و خوارج، ریشه اختلاف ها و مغایرت  میان شیعیان (که هسته اصلی آنان از قبایل جنوبی یمن بودند) با خوارج (که از قبایل شمالی بودند) را خاستگاه قومی افراد حاضر در قیام ها و تحرکات می داند. هم چنین وات با اشاره به موفقیت نظامی قیام مختار، دستاورد مهم این قیام را جلب حمایت موالی و ظهور…
شنبه, 16 خرداد 1394 ساعت 12:00
چکیده از جمله شبهاتی که از سوی اهل‌سنت دربارۀ موضوع مهدویت صورت گرفته، زندگی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف سرداب منزل امام حسن عسکری7 است. پرسش شبهه‌آمیز برخی معاندان این است که چگونه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بدون آب و غذا به زندگی خود در این سرداب ادامه می‌دهد؟ حال آن‌که هیچ‌گاه شیعیان سرداب غیبت را مکان زندگی و نیز محل شروع ظهور و خروج حضرت حجت ندانسته‌اند و در آثار خود به نقد و بررسی این اتهامان پرداخته‌اند. از جمله کسانی که به این شبهه و اتهام دامن زده، ابن‌حجر هیثمى مکى (909 -…
سه شنبه, 12 خرداد 1394 ساعت 10:03
چکیده : اعتقاد به جانشین معصوم در مذهب شیعه و خطاناپذیری پاپ در مذهب کاتولیک از اصول بنیادین اعتقادی هر دو مذهب است؛ به گونه ای که منکران آن خارج از مذهب قلمداد می گردند. برخلاف این اشتراک، این موضوع در دو مذهب از نظر ماهیت موضوع، جایگاه، وظایف، شرایط امام، نقش امام/ پاپ، ادله اثباتی آن در کتاب الله، سنت و عقل، اعتبار ادله و هم چنین طریقه نصب آنها با یکدیگر متفاوت است. مقاله حاضر درصدد آن است که با تبیین ساختار موضوع و موارد الحاقی به آن، به بررسی و نقد و سپس مقایسه آن دو بپردازد…
پنج شنبه, 31 ارديبهشت 1394 ساعت 09:00
چکیده: بی شک واقعۀ غدیر یکی از مهم ترین رویدادهای تاریخ اسلام به شمار می رود؛ چراکه در آن، یکی از مهم ترین مسائل جامعۀ اسلامی، یعنی خلافت و جانشینی پیامبر(ص)، مشخص می شود. دربارۀ غدیر و اتفاقات این واقعه بسیار سخن گفته اند. این حادثه را بسیاری از مورخان در کتاب های تاریخی خود ثبت کرده اند؛ همچنین، در احادیث نقل شده از ائمه (ع) اشاراتی به این واقعه شده است. بسیاری از شاعران نیز این واقعه را درقالب شعر ثبت کرده اند که درمیان آنها، شاعران مسیحی هم وجود دارد. در این مقاله، این مسئله با تحلیل دو…
جمعه, 22 اسفند 1393 ساعت 11:00
مقاله حاضر دو اثر علمی دانشگاهی در غرب را كه درباره مهدویت نوشته شده مرور كرده و نقادی می كند. این دو اثر را یكی از اساتید مسلمان شیعه بنام دكتر عبدالعزیز عبدالحسین ساشدینا تحقیق كرده است. اثر اول كه برخاسته از پایان نامه دوره دكتری اوست، ‌مطالعه‌ای جامع درباره عقیده مهدویت به عنوان منجی اسلا‌م است كه راهنمایی ارزشمند برای طلا‌ب علوم دینی و اسلا‌می و دانشجویان تاریخ و سیاست به شمار می‌آید و این اعتقاد كلیدی و تكامل آئین آن را در منابع اصیل امامیه بررسی می نماید. اثر دوم، به بررسی جایگاه رهبری عادل در تشیع در…
چهارشنبه, 20 اسفند 1393 ساعت 11:00
سید جوانان بهشت : نخستین مظهر و نشانه كوثر كه بر دامان حضرت فاطمه اطهر(س) پدیدار گشت حسن(علیه السلام) نام داشت. آتی از تجلی مقدس‏ترین پدیده‏ای كه از خجسته‏ترین پیوند برین انسانی پدید آمد، همان مرواردی كه از برزخ دو اقیانوس نبوت و امامت به ظهور پیوست، از نیایی الهام گیر و پدری پیشوا، وارثی پدید آمد با وراثتی ابراهیمی، مقصدی محمدی و منتهجی علوی و درخشش زهرایی كه عصای فرعون كوب موسایی را در دست صلح‏آفرین عیسایی داشت و تندیس زنده فضیلت‏های قرآنی بود و ابدیت اسلامی را در عمری از مجاهدت و شكیبایی تضمین كرد و بقاع امن…
یکشنبه, 17 اسفند 1393 ساعت 09:00
چکیده : نقدی بر مقاله «محسن بن علی» موضوع این اثر می‌باشد. این مقاله كه در مجله طلوع نور به چاپ رسیده تلاش داشت تا تولد این فرزند و شهادت وی را بعد از پیامبر مشكوك جلوه دهد. نویسنده در ابتدا، سه قرینه برای ولادت ایشان در زمان پیامبر (صلی الله علیه وآله) از اهل سنت ذكر نموده كه نویسنده نیز به ضعف آن‌ها معترف است و سپس برای قول دوم كه سقط شدن وی بعد از پیامبر(صلی الله علیه وآله) به وسیله مهاجمان بوده است در نهایت، مساله را مشكوك می‌نمایاند. این مقاله در نقد آن سعی دارد ضمن…
پنج شنبه, 14 اسفند 1393 ساعت 09:00
چکیده: ابوسلمه که از داعیان صاحبنفوذ عباسیان در عراق و خراسان بود، با آگاهی از دستگیری و قتل ابراهیم امام و فرار برادرانش، در نامه‏ای به علویان بهویژه امام صادق، خود را خواستار واگذاری رهبری انقلاب به آنان وانمود، اما با توجه به فعل و قول امام؛ یعنی سوزاندن این نامه و شیعه ندانستن ابوسلمه، گمان میرود که او در پی توطئهای بر ضد علویان بوده باشد. امویان به دنبال یافتن رهبر شورش عراق و خراسان بودند و او میخواست که توجه آنان را به سوی علویان جلب کند و عباسیان را از تعقیب شدن نجات دهد. او همچنین میخواست…
سه شنبه, 12 اسفند 1393 ساعت 09:00
چکیده : جستاری كه در زیر می آید، بخشی از كتاب تورستن هایلن است درباره قیام كربلا كه در اصل پایان نامه دكتری ایشان بوده كه در سال 2007 در دانشگاه اپسالای سوئد از آن دفاع كرده است. عنوان اصلی كتاب حسین(علیه السلام) در مقام ناجی (Hussein as a Mediator) نام دارد با حدود 220 صفحه حجم كه در واقع نگاهی است به روایت محمد جریر طبری از قیام عاشورا از دیدگاه ساختارگرایی بهویژه دیدگاه لوی استروس. نویسنده اهداف خود را از نگارش این كتاب به شرح زیر می داند: «در این جستار، من روایت محمد جریر طبری، مورخ، متأله مسلمان را…
یکشنبه, 10 اسفند 1393 ساعت 09:00
چکیده:  کتاب الاباب الحادی عشر از کتب کلامی مرحوم علامه حلی (متوفای 726 ه.ق) است . این کتاب موجز و مختصر شامل یک دوره مسائل اعتقادی شیعه امامیه است . که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است . یکی از شروح معروف آن شرح مرحوم مقداد بن عبدالله سیوری،معروف به فاظل مقداد (متوفای 826 ه.ق) است، و موسوم به «النافع یوم الحضر فی شرح الباب الحادی عشر» می باشد. این شرح، سالهای متمادی از کتب درسی در کلام و عقاید شیعه امامیه در حوزه های علمیه بوده، و در چند دهه اخیر در دانشگاههای داخل و بعضاً در خارج…
پنج شنبه, 07 اسفند 1393 ساعت 09:00
در سال هاى اخیر، تلاش هاى گسترده و ارزنده اى در زمینه عاشورا پژوهى صورت گرفته و پژوهش هاى متعددى سامان یافته و چاپ و منتشر شده است. نگاه به این آثار، زحمات و کوشش هاى ارزنده پدید آورندگان آن ها را به خوبى نمایان مى سازد. هر یک از این پژوهشگران از زاویه خاصى به مسئله نگریسته و تنها برخى از ابعاد قضیه را بررسى کرده اند. یکى از جدیدترین پژوهش ها در این زمینه، پژوهشى به نام جریان شناسى فکرى معارضان قیام کربلا است که توسط محقق ارجمند جناب حجة الاسلام آقاى محمدرضا هدایت پناه صورت گرفته است.…
سه شنبه, 05 اسفند 1393 ساعت 09:00
باِحْتِمال در سَدۀ أَخیرِ تاریخِ فرهنگِ ما ، مِعْراجُ السَّعادَه یِ مُلّا أَحمدِ نَراقی ( 1185 ـ 1245 هـ . ق) ـ رِضوانُ اللهِ تَعَالَی عَلَیه ـ ، شایعْ ترین و مُتَداوَلْ ترین کتابِ أَخلاقیِ دینی بوده است ، و نامِ ملّا أَحمدِ نراقی ـ هرچند که وی پدیدآورندۀ آثارِ گوناگونِ پُرشماری است ـ از برایِ تودۀ مردمانِ کتابْخوان و کتابْ دیده ، بیش از هرچیزِ دیگر ، تَداعیگرِ  مِعراجُ السَّعادَه است . این که چرا مِعراجُ السَّعادَه در میانِ کتابهایِ پُرشمارِ دینی بدین پایه از رَواج و مقبولیَّتِ عُمومی دست یافته و بارها و بارها ـ از روزگارِ چاپِ…
شنبه, 02 اسفند 1393 ساعت 11:00