منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده یکی از دشواری‌های پیش  روی میراث حدیثی شیعه، ادعای وضع  و  جعل در نگاشته‌های کهن شیعی است. از جمله دستاویز‌های این ادعا، دو گزارش در رجال‌کشّی است. بر پایۀ این دو گزارش، دوره‌ای کم‌وبیش 70 ساله از تاریخ حدیث شیعه، یعنی از زمان شهادت امام باقر علیه‌السلام در 114 ق. تا زمان به امامت رسیدن امام رضا علیه‌السلام در 183 ق. با اتهام بزرگ وضع و جعل روایات به دست مغیرة بن سعید و ابوالخطاب و پیروان این دو، رویارو شده است؛ پدیده‌ای ویران گر که سرانجام توسط یونس بن عبدالرحمن، متوقف شده و میراث حدیثی شیعه به دست…
چهارشنبه, 09 دی 1394 ساعت 16:46
منتشرشده در نقد و بررسی
برادر بزرگوار ما حجةالاسلام و المسلمین محمد سروش محلاتی در یک نگاه نقد گونه گویا به این نتیجه رسیده اند که از آنچه در باره حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه السلام) آمده، بیش ا ز وثاقت به دست نمی آید. بنگرید:به هر حال از تعبیرات اساطین فن، هر چند استقامت عقیده، و وثاقت گفتار حضرت عبدالعظیم استفاده می شود، ولی موقعیت خاصّ آن بزرگوار را نمی توان به دست آورد. و باز بنگرید:یا تفحصّ در روایات وی و با تأمّل در آنچه اصحاب رجال و تراجم درباره او آورده اند، پاسخ مثبتی برای هیچ یک از این سؤالات نمی-توان یافت. شایسته…
دوشنبه, 07 دی 1394 ساعت 10:00
منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده مشروعیت خلافت ابوبکر را عده ای بی اساس دانسته ، عده ی آن را زاییده رأی مردم می دانند. واقلیتی دیگر ،  به شواهدی از قرآن و سنت استناد کرده اند. در اثر حاضر، اندیشه نص گرایی مورد بررسی قرار گیر فته  و بدین منظور پس از توضیحات اندک در معناشناسی و پیشینه، مسئله دو آیه و سه مورد از روایات نسبت داده شده به پیامبر به عنوان شاهد نگاشته شده و پیرامون هر یک از آنها، ابتدا نحوه استدلال مدعیان نگاشته شده و سپس نقد مخالفان تبیین و نادرستی ادعای دلالت ادله مذکور بر منصوصه بودن خلافت ابوبکر…
دوشنبه, 06 مهر 1394 ساعت 09:40
منتشرشده در نقد و بررسی
پیش گفتار  امیر مؤمنان علیه السلام مى فرماید:  «از آن لحظه که پیامبر خداصلى الله علیه وآله رحلت کرد همواره مظلوم بوده ام (1) .  ابن شهرآشوب روایت مى کند که حضرت بر منبر نرفت، جز آن که در پایان کلامش، پیش از پایین آمدن از منبر این جمله را مى فرمود:  مازلت مظلوما مذ قبض رسول الله صلى الله علیه وآله حتى یومنا هذا. (2)  روزى یک نفر اعرابى در بین سخنان حضرت علیه السلام فریاد زد:  «وا مظلمتاه ».  حضرت على علیه السلام او را به حضور طلبید، هنگامى که نزدیک شد، به او فرمود:  به تو یک…
چهارشنبه, 14 مرداد 1394 ساعت 09:00
منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده اندیشۀ مهدویت به معنای قیام یکی از فرزندان رسول خدا(صلی الله علیه و آله)  به نام حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه)  در آخر الزمان، میان شیعه و اهل سنت مشترک است. گرچه این دو گروه در تفسیر واژۀ مهدی که مقصود مهدی نوعی است یا مهدی شخصی اختلاف نظر دارند؟ براساس این اندیشه، در تاریخ اسلام عدّه ای با ادعای مهدویت جامعۀ اسلامی را تا مدّتی مشغول ساخته و سبب انحرافاتی شده اند و به عده ای نسبت داده اند که آنان دربارۀ بعضی ادعای مهدویت داشته اند. از جمله شهید مطهری بر این باور است که مختار ثقفی…
سه شنبه, 09 تیر 1394 ساعت 13:45
منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده: کتاب «نحو تفعیل قواعد نقد متن الحدیث؛ دراسة  تطبیقیة علی بعض احادیث الصحیحین» اثر اسماعیل کردی از نویسندگان سوری است که در شمار تجدیدنظر طلبان اعتدالی بوده و در کتاب مذکور، به دنبال کاربردی کردن قواعد نقد متن بر احادیث صحیحین است.  این کتاب را باید در شمار نگارش های نقادانه ای دانست که مؤلف می کوشد در خلال آن، نقد متن را که در میان متأخران مورد غفلت واقع شده، عملی سازد. نویسنده نوشتار حاضر را با هدف معرفی کتاب مذکور به رشته تحریر درآورده است. وی در راستای این هدف، ابتدا موضوع ظهور جریان های حدیثی معاصر…
چهارشنبه, 03 تیر 1394 ساعت 09:00
منتشرشده در نقد و بررسی
    چکیده مونتگمری وات (2006 م) خاورشناس برجسته اسکاتلندی در مقاله ای با عنوان «شیعه در دوره بنی امیه» با نگاهی جامعه شناختی به بررسی وضعیت شیعیان در این دوره پرداخته است. وی با اشاره به اشتراکات سیاسی و اختلافات اعتقادی شیعیان و خوارج، ریشه اختلاف ها و مغایرت  میان شیعیان (که هسته اصلی آنان از قبایل جنوبی یمن بودند) با خوارج (که از قبایل شمالی بودند) را خاستگاه قومی افراد حاضر در قیام ها و تحرکات می داند. هم چنین وات با اشاره به موفقیت نظامی قیام مختار، دستاورد مهم این قیام را جلب حمایت موالی و ظهور…
شنبه, 16 خرداد 1394 ساعت 12:00
منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده از جمله شبهاتی که از سوی اهل‌سنت دربارۀ موضوع مهدویت صورت گرفته، زندگی امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف سرداب منزل امام حسن عسکری7 است. پرسش شبهه‌آمیز برخی معاندان این است که چگونه امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بدون آب و غذا به زندگی خود در این سرداب ادامه می‌دهد؟ حال آن‌که هیچ‌گاه شیعیان سرداب غیبت را مکان زندگی و نیز محل شروع ظهور و خروج حضرت حجت ندانسته‌اند و در آثار خود به نقد و بررسی این اتهامان پرداخته‌اند. از جمله کسانی که به این شبهه و اتهام دامن زده، ابن‌حجر هیثمى مکى (909 -…
سه شنبه, 12 خرداد 1394 ساعت 10:03
منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده : اعتقاد به جانشین معصوم در مذهب شیعه و خطاناپذیری پاپ در مذهب کاتولیک از اصول بنیادین اعتقادی هر دو مذهب است؛ به گونه ای که منکران آن خارج از مذهب قلمداد می گردند. برخلاف این اشتراک، این موضوع در دو مذهب از نظر ماهیت موضوع، جایگاه، وظایف، شرایط امام، نقش امام/ پاپ، ادله اثباتی آن در کتاب الله، سنت و عقل، اعتبار ادله و هم چنین طریقه نصب آنها با یکدیگر متفاوت است. مقاله حاضر درصدد آن است که با تبیین ساختار موضوع و موارد الحاقی به آن، به بررسی و نقد و سپس مقایسه آن دو بپردازد…
پنج شنبه, 31 ارديبهشت 1394 ساعت 09:00
منتشرشده در نقد و بررسی
چکیده: بی شک واقعۀ غدیر یکی از مهم ترین رویدادهای تاریخ اسلام به شمار می رود؛ چراکه در آن، یکی از مهم ترین مسائل جامعۀ اسلامی، یعنی خلافت و جانشینی پیامبر(ص)، مشخص می شود. دربارۀ غدیر و اتفاقات این واقعه بسیار سخن گفته اند. این حادثه را بسیاری از مورخان در کتاب های تاریخی خود ثبت کرده اند؛ همچنین، در احادیث نقل شده از ائمه (ع) اشاراتی به این واقعه شده است. بسیاری از شاعران نیز این واقعه را درقالب شعر ثبت کرده اند که درمیان آنها، شاعران مسیحی هم وجود دارد. در این مقاله، این مسئله با تحلیل دو…
جمعه, 22 اسفند 1393 ساعت 11:00