چکیده : این مقاله به بررسى چهار نکته کوتاه درباره زندگى امام صادق (علیه السلام) مى‌پردازد که در کتاب مکتب در فرآیند تکامل ‏، اثر دکتر حسین مدرّسى مطرح شده‌اند. این چهار نکته به طور خلاصه، ناظر به عدم قیام امام با وجود آمادگى شیعیان، عدم قبول خلافت با وجود ‏پیشنهاد عبّاسیان، نهى از خواندن ایشان با عنوان امام و نهى از تبلیغ و گسترش تشیّع است. در این مقاله، ضمن بررسى صحّت این اقوال، سازگارى ‏این اقوال با عقاید شیعى بررسى مى‌شود.‏ کلیدواژه‌ها : امام صادق(علیه السلام) / امامت / تبیلغ تشیّع / دکتر مدرّسى.‏ مقدمه :  ترجمه کتاب آقاى دکتر…
یکشنبه, 25 تیر 1396 ساعت 10:19
اعتبارسنجی «حديث امان» در روايات اهل سنت* - رسول چگینی[1]   چکیده در «حدیث امان»، رسول خدا صلی‌الله علیه وآله با تشبیه اهل‌بیت علیهم‌السلام به ستاره‌های آسمان، وجود آنان را سبب امنیت امت خوانده‌اند. متن مشهور این حدیث «النجوم امان لاهل السماء و اهل‌بیتی امان لامتی» است. باوجوداینکه این حدیث در روایات اهل سنت از طریق پنج راوی از رسول‌الله صلی‌الله علیه وآله گزارش‌شده، ولی مورد تضعیف برخی نویسندگان قرار گرفته است. بر اعتبار مشهورترین نقل آن، دلایل چندی وجود دارد؛ اما به فرض اگر آن‌ها را نیز نپذیریم، می‌توان گفت کثرت طرق نقل، جبران‌کنندۀ ضعف برخی رجال آن بوده و…
پنج شنبه, 22 تیر 1396 ساعت 11:19
سیدعلیرضا حسینی، [1] محمدتقی شاکر[2]  چکیده بررسی چیستی معیار ارباب رجال در داوری‌های رجالی و به گونۀ ویژه، تحلیل میزان اثرپذیری داده‌های رجالی از باورهای کلامی، امری مغفول و نیازمند کاوش و نگاهی کلان در این حوزه است. بایستگی این پژوهش به نگاه و استنباطی آزاد از وراء داوری‌های صورت گرفته با تحلیل چرایی تعیّن یافتن انگاره‌های مطرح از سوی ارباب رجال و رسیدن به ریشه‌های آن، بازگشت دارد. نگاشتۀ حاضر بر آن است که با نگرش روش‌شناسی، تحول‌آفرین و بر اساس تحلیل داده‌های رجالی و کلامی، جایگاه و میزان تأثیرگذاری اندیشه‌های عقیدتی در سنجش وثاقت یا تضعیف راوی را…
پنج شنبه, 15 تیر 1396 ساعت 11:31
  نقد و بررسی کتاب « قرآن کریم: ترجمه، توضیحات و واژه نامه » اثر بهاءالدین خرمشاهی موضوع این مقاله است. مقدمه لزوم آشنایی هرچه بیشتر مسلمانان نسبت به جایگاه و مقام والا و مفاهیم آیات قرآن بر کسی پوشیده نیست. با توجه به این که این کتاب عظیم الشأن طبق بیان خود در شناخت مفاهیم بلند و معارف متعالیش به مبیّن الهی نیاز دارد[1]، جایگاه مبیّنان آن نیز باید روشن باشد. حضرت سیدالساجدین علیه السلام در صحیفه سجادیه[2] به درگاه خداوند متعال عرضه می دارند: «اللّهمَّ أنزَلتَهُ عَلی نبیّکَ مُجملاً و ألهَمتَهُ عِلم عجائبِهِ مُکمَّلاً و ورًَثتَنا علمَه مفسَّراً».…
دوشنبه, 12 تیر 1396 ساعت 09:22
چکیده : ابن خلدون، مورخ و متفکر مسلمان سده هشتم در شمال آفریقابود که بانوشتن کتاب معروف «مقدمه» شهرت واعتبار جهانی یافت. این مقاله برآن است تا پس از نقل اندیشه ها و نظرات ابن خلدون (فیلسوف معروف شمال آفریقاکه به عقل گرایی وتفکر فلسفی در مسایل تاریخی مشهور است)، در مبحث خلافت وجانشینی پس از پیامبر اسلام به طور عام وبحث جانشینی حضرت علی (علیه السلام) به طور خاص، به بررسی آنها پرداخته وبا استناد به منابع تاریخی معتبر ومستند، به نقد این مطالب بپردازد وجبهه گیریهای وی را در برابر امامت و خلافت حضرت علی (علیه السلام) که…
دوشنبه, 29 خرداد 1396 ساعت 09:00
یادداشتی از دکتر محمد تقی سبحانی از مجموعه مباحثاتى كه در چند گروه مجازی در مورد نقش مردم در امامت سياسى ائمه(علیهم السلام) رخ داد، به جمع‌بندى‌ زیر می‌رسیم. این نوشته یادداشتی مستقل نیست و تنها دربردارنده گزارشی از مجموع مباحثات صورت پذیرفته است: نقش مردم در ولايت سياسى اهل بيت(علیهم السلام) موضوع نقش مردم در ولایت سیاسی اهل بیت(علیهم السلام) در سه محور مورد بحث قرار گرفت: ١. نقش مردم در اصل ولايت: اصل نظريه انتصاب و حق الهى امامت از نظر شيعه اماميه مورد اجماع بوده و اختلاف ميان شيعه و سنى از آغاز تاكنون هم در همين…
پنج شنبه, 25 خرداد 1396 ساعت 14:37
چكیده در این مقاله هر دو نقل جزیره خضرا و منابع و مآخذ این داستان آمده و به دقت به بررسی سندی آن پرداخته شده است؛ هرچند محور بحث، جزیره خضرا در نقل فضل بن یحیی طیبی و علی بن فاضل است. نیز ضعف سند و عدم توثیق طیبی و علی بن فاضل به اثبات رسیده و سپس به اشكالات دلالی و محتوایی پرداخته شده است؛ از جمله اشكال تناقض بین متن ها، به گونه ای كه نقل بحارالانوار با نقل مرحوم شُبّر تفاوت بسیاری دارد، و اشكال تحریف قرآن كه هرگز با معتقدات و باور های ما مطابقت ندارد،…
دوشنبه, 22 خرداد 1396 ساعت 09:59
چکیده : پژوهش حاضر، از طریق بررسی روش‌شناسی نظریه علمای ابرار در کتاب مکتب در فرآیند تکامل، به نقد آن پرداخته است. ابتدا با بررسی دقیق مباحث این کتاب و شیوه ارجاع و استدلالی که مؤلف در اثبات نظر خود به‌کار برده است، تبیینی از روش پژوهش ایشان ارائه و سپس اشکالات روش ایشان بررسی می‌شود. مؤلف این کتاب در روش تحقیق خود دچار برخی اشکالات کلّی است که مختص به علم خاصی نیست؛ ازجمله: عدم ذکر مستند در برخی مباحث مهم، تحلیل غیرروش‌مند، مغالطه در استفاده از منابع، کاربرد معیار غیرمعتبر و عدم تمایز بین اعتقادات امامان و برخی…
چهارشنبه, 17 خرداد 1396 ساعت 12:00
دشمنان اسلام خود را به زحمت انداخته‌اند تا از پیامیر اکرم(صلی الله علیه و آله) چهره‌ای خشن و خونریز بکشند و ثابت کنند که پیشرفت سریع اسلام در شرق به نیروی سلاح و زور و شمشیر بوده. و گرویدن ملل مغلوب به اسلام، تنها به زور و قدرت و با شمشیر بوده است. این تهمت معروفی است که اغلب نویسندگان غرب در طول چند قرن روی آن تبلیغ کرده‌اند و در نظر عموم مردم به صورت حقیقت و یک امر واقعی و بدیهی جلوه ‌داده‌اند. از این‌رو، در این نوشتار برآنیم تا به چند نمونه از این تهمت‌ها و اتهامات…
شنبه, 06 خرداد 1396 ساعت 10:16
چکیده : زهری راوی شاخص جوامع حدیثی اهل سنت و دارای روایاتی در جوامع حدیثی شیعه است که ضمن ارتباط با امامان (سجاد و صادقین(علیهم السلام)) 45سال را در مناصب مختلف در دربار مروانیان گذراند و به پشتوانه این ارتباط بهره‌مند زیست و در جریان ساماندهی و نگارش اخبار نقش برجسته‌ای ایفا کرد. این کارنامه سبب داوری‌های متعارضی در باره‌اش شد. در حالی که شیخ طوسی و برخی دیگر او را «عدو» خوانده‌اند محقق بهبهانی و بعضی دیگر وی را شیعه به شمار آورده و حتی رازدار امام سجاد(علیه السلام) دانسته‌اند. رجالیان معاصر، آیة الله خویی و علامه تستری او…
چهارشنبه, 03 خرداد 1396 ساعت 03:48
مقدمه آموزه بدا یکی از ویژگی های تفکر شیعی است که از حاق نصوص دینی برداشت می شود. در تاریخ اندیشه بشر، یکی از دشوارترین مسائل تاریخی به ویژه تاریخ مذهبی، درک و توجیه اراده خداوند نسبت به انسان و پاسخ به پرسش هایی از این دست بوده است: آیا اراده و مشیت خداوند تغییرپذیر است یا این اراده در صورت تعلق به چیزی، تغییرناپذیر است؟ آیا ابنای بشر در سرنوشت خویش تأثیرگذارند؟ آیا انسان به واسطه برخی امور جبری در دنیا تنها تسلیم شدن را پیش روی خود می بیند؟ ازاین رو، در مکتب شیعه این مسئله مورد اهتمام…
شنبه, 16 ارديبهشت 1396 ساعت 08:00
نقدی از دکتر حسن انصاری بر مقاله امامت پژوهی محسن کدیور آنچه در این سلسله مقالات مطرح می شود مباحثی است که نویسنده این سطور قصد دارد به شکلی تفصیلی درباره سیر مفهوم امامت و جایگاه امام در تفکر شیعی بر اساس کهنترین منابع موجود از سه چهار قرن نخستین ارائه دهد. تکه هایی از این پژوهش پاره هایی از دیگر آثار نویسنده این سطور را تشکیل می دهد اما بخش عمده آن برای نخستین بار است که بدین وسیله انتشار می یابد. قصد ما آن است که تحول گفتمانی را در تفکر شیعه امامی در خصوص مفهوم امامت و…
سه شنبه, 17 اسفند 1395 ساعت 11:36
نقد و بررسى مقالۀ «برنارد لوئيس» ١ دربارۀ زندگى امام هادى عليه السّلام در دايرة المعارف اسلام از جهات گوناگونى قابل توجه و بررسى است: الف) كليت مقاله و ميزان بيان واقعيت زندگانى امام هادى عليه السّلام؛ ب) آموزه‌هاى جزئى نوشتار، بررسى تاريخى، و بيان موارد قوت و ضعف آن.   بخش اول. بررسى كليت مقاله به نظر مى‌رسد مؤلف در معرفى امام هادى عليه السّلام موفق نبوده و نتوانسته است تحقيق علمى شايسته‌اى ارائه دهد. از آنجا كه منابع استنادى مستشرقان، و در واقع شاكلۀ اصلى تفكر تاريخى آنان را آثار مستشرقان پيشين و منابع اهل سنت تشكيل مى‌دهد،…
دوشنبه, 18 بهمن 1395 ساعت 10:30
درآمد در نیمه دوم قرن سیزدهم هجری در رویارویی با پیشرفت­‌های خیره‌ کننده غرب و تهاجم همه­‌ جانبه استعمار به کشورهای اسلامی[۱]جریان­‌هایی در ایران شکل گرفت که برخی دینی[۲] و برخی غیردینی[۳] بودند. یکی از این جریان‌ها که باهدف اتحاد امت اسلامی و با شعار بازگشت به قرآن و دوران طلایی چهل سال اول اسلام شکل گرفت؛ «جریان قرآنیان شیعه»[۴] است. طرفداران این جریان که قرآن را در بخش اعتقادات کافی و بی­ نیاز از سنت می­‌دانستند[۵] چشم خود را بر روی بخش وسیعی از روایات بستند و سنت را به‌ طورجدی مورد نقد قراردادند. ازآن‌جا که یکی از مهم‌ترین…
دوشنبه, 04 بهمن 1395 ساعت 09:41
چکیده در تبیین و تعلیل خاتمیت، اندیشمندانی که به این مسأله پرداخته‌اند تقریبا بطور عموم، ملاک اصلی و سرّ پیدایش خاتمیت را بلوغ عقلی بشر دانسته‌اند. مقاله حاضر ضمن تبیین و تحلیل رویکرد و تلقی‌های ارائه شده از بلوغ عقلی، این نظریه را مورد نقد و بررسی قرار داده است. حاصل این بررسی آنست که نظریه بلوغ عقلی بشر صرف یک نظرپردازی ذهنی برای سامان بخشی به فلسفه خاتمیت است و هیچ دلیل و بیّنه واقعی و شاهد و قرینه عینی در متن واقعیت خارجی آن را پشتیبانی و تأیید نمی‌نماید. نقد اساسی‌تری که متوجه نظریه بلوغ عقلی است آنست…
چهارشنبه, 08 دی 1395 ساعت 11:57
افراط گرایی اسلامی، عنوانی است که بر گروه های اسلامی که از مبانی تکفیرگرایی و سلفی گری تغذیه فکری شده و رویکرد جهادی را در برخورد با دشمنان خود پی می گیرند، اطلاق شده است. در واقع شاخصه ی اصلی این جریان، استفاده از حربه ی تکفیر در برابر دشمنان و الگوی عملی مبتنی بر جهاد است. توجه به اندیشه و رفتار جریانات سلفی آشکار می سازد که مفهوم جهاد در نزد جریان تکفیری بیش از همه ی مفاهیم دیگر اسلامی، دچار قلب مفهومی شده و مورد استفاده ی ابزاری قرار گرفته است. لذا در این مقاله تلاش داریم تا…
یکشنبه, 05 دی 1395 ساعت 11:53
چکیده دیدگاه‌های دانشمندان شیعی درباره تفسیر « اولی الامر» در آیه 59 سوره نساء، یکسان و مساوق با روایات متواتر ( یا لااقل متظافر) در این زمینه است. آنان اولی الامر را بر عترت معصوم پیامبر خدا (صلی الله علیه وآله) تطبیق کرده اند. مفسران اهل سنت اولی الامر را به دو صورت کلی معنا کرده اند: والیان و دانشمندان، به شرطی که حکمشان منطبق بر احکام خدا باشد؛ و اهل حل و عقد، بدون قید وشرط؛ چون اجماع آنان مصون از خطاست. راویان اهل سنت در این باره به شش گروه عمده تقسیم می شود که تنها یک گروه…
سه شنبه, 30 آذر 1395 ساعت 09:37
روش شناسی نقد علامه امینی بر احادیث موضوعه نویسنده: غروی نائینی،نهله، بهادری،آتنا چکیده : علامه اميني(رحمة الله علیه) از علماي گرانقدر و کوشاي عالم تشيع در قرن ۱۴هجري قمري است که زحمات ايشان در تفحص پيرامون واقعه «غدير» بي‌نظير است. در خلال کتاب الغدير في الکتاب و السنة و الادب مطالب شايان ذکري در دفاع از «حديث شيعه» و دفع تهمت «رواج احاديث ساختگي در ميان کتب آنها» وجود دارد. بخشي که با انگيزه پاسخ به طعنه برخي از علماي عامّه به محدّثان شيعه مبني بر کثرت وجود مجعولات در آثار آنان، نگاشته شد. علامه ابتدا در روش نقضي، اسامي…
یکشنبه, 28 آذر 1395 ساعت 08:19
نویسنده: احمد سعدی و ابوالفضل قاسمی چکیده: بسیاری از دانشمندان اهل سنت به شأن نزول آیه ولایت در خصوص حضرت علی (علیه السلام) تصریح کرده‌اند. ابن تیمیه نخستین کسی است که با صراحت این شأن نزول را منکر شده، ادعای اجماع بر کذب بودن آن را مطرح کرده است. این مقاله به بررسی نظر ابن تیمیه در ادعای اجماع بر کذب بودن این شأن نزول پرداخته است. برای این منظور کتاب‌های تفسیری علمای اهل سنت تا زمان حیات ابن تیمیه بررسی، و روایات صحابه در این شأن نزول از منابع اهل سنت جمع آوری شده است؛ یک مورد هم بررسی…
شنبه, 20 آذر 1395 ساعت 10:42
در ایام عزای سیدالشهدا علیه‌السلام (محرم 1435) نوشته‌ای با عنوان «تحریف پیام حسین علیه‌السلام» توزیع شد که باورها و عملکردهای شیعه در عزاداری‌ها را مورد خدشه قرار داد؛ در این جا، متن اصلی آن نوشته آمده و نقطه‌نظراتی به عنوان نقد در ذیل آن درج گردیده است. جهت تفكیك نقدها از پاورقی متن اصلی، پاورقی‌های متن اصلی به داخل پرانتز در متن اصلی منتقل شده است. نقد نوشته‌شده، «متن محور» تهیه‌ گردیده و «محتوا محور» نیست؛ لذا هر نكته از نقد، همراه با بخش مربوط به آن در متن اصلی، به تنهایی می‌تواند مفید فائده باشد و مطالعة كل متن…
یکشنبه, 14 آذر 1395 ساعت 11:00