اشاره :مقاله حاضر دو اثر علمی دانشگاهی در غرب را که درباره مهدویت نوشته شده مرور کرده و نقادی می کند. این دو اثر را یکی از اساتید ارشد مسلمان شیعه بنام دکتر عبدالعزیز عبدالحسین ساشدینا تحقیق کرده است. اثر اول که برخاسته از پایان نامه دوره دکتری اوست، مطالعه ای جامع درباره عقیده مهدویت به عنوان منجی اسلام است که راهنمایی ارزشمند برای طلاب علوم دینی و اسلامی و دانشجویان تاریخ و سیاست به شمارمی آید و این اعتقاد کلیدی و تکامل آئین آن را در منافع اصیل امامیه بررسی می نماید.اثر دوم بررسی جایگاه رهبری عادل در تشیع…
شنبه, 08 تیر 1392 ساعت 10:14
  چکیده :اعتقاد به مهدویت و مسأله ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به مثابه یکی از مسائل ریشه دار و با پیشینه ای کهن، میان اصول پذیرفته شده اسلامی به حساب می آید. می توان اذعان کرد این موضوع، از مواردیاست که اتفاق نظر همه دانشمندان اسلامی را همراه داشته است، و روایات فراوانی به صورت متواتر در باره آن، وارد شده است؛ با این وجود، تعداد اندکی که شاید شمار آن از تعداد انگشتان دست تجاوز نمی کند، به تردید و انکار این مسأله مهم پرداخته اند که احمد امین و محمد رشید رضا از آن…
یکشنبه, 02 تیر 1392 ساعت 10:31
میراحمد کسروی شخصیتی پر از ضد و نقیض‌‌های گونه‌گون است؛ روحانی‌ای که به دین‌ستیزی شهرت یافت و حتی برخی او را به داعیه‌‌داری پیامبری و بهایی‌‌گری متهم ساختند. عده‌‌ای دیگر نیز او را در مقام یک پژوهشگر و حتی بالاتر از آن قرار دادند و وی را ستودند. ورای این نظرهای متنوع، کسروی آثار متعددی را از خود بر جای گذارده است که می‌‌تواند معیار خوبی برای آزمون شخصیت و تاریخ‌‌نگاری‌‌اش پیش روی مخاطب قرار دهد. بر همین اساس، این نوشتار مروری بر افکار و رویکرد تاریخی کسروی دارد.نگاهی به زندگی کسروی : زندگی کسروی را می‌‌توان در 3 مرحله…
یکشنبه, 29 ارديبهشت 1392 ساعت 12:32
فصلنامه ی ندای اسلام(سال هشتم و نهم - شماره 32 و 33 زمستان 86 و بهار 87) مقاله ای با عنوان «بررسی جریان حکمیت از منظری دیگر» به چاپ رسانید ، که نویسنده ی آن به بازبینی مسئله حکمیت در جنگ صفین، به ویژه نقش دو حَکم تعیین شده، یعنی « ابو موسی اشعری» و « عمرو بن عاص» پرداخته است .نویسنده در این مقاله ادعا می‌کند «بسیاری از نویسندگان و مورخان در مورد حقیقت این جریان دچار سردرگمی شده و با اعتماد بر روایات ضعیف و غیرقابل اعتبار، چهره‌ای ناخوشایند از این دو، به تصویر كشیده‌اند، یعنی ابوموسی اشعری…
شنبه, 28 ارديبهشت 1392 ساعت 00:00
چكيدهبر خلاف آنچه بسیاری تصور می کنند، رویکرد یکسان و فراگیری در میان عالمان اهل سنت، نسبت به جایگاه علمی و حتی رجالی امامان معصوم علیهم السلام وجود ندارد، اگرچه رویکرد غالب آنان تصویر فوق را تایید می نماید. از این میان جایگاه علمی امام هادی علیه السلام است که نخست از سوی فخر رازی در قرن ششم، مورد انتقاد قرار گرفت و ابن تیمیه حرانی آن را در قرن هشتم، پیگیری نمود. نوشتار حاضر به بررسی رویکرد انتقادی این دو پرداخته و در شفاف سازی عناصر استدلالی آن کوشیده و در پایان به گونه ای مختصر، به نقد آن…
سه شنبه, 24 ارديبهشت 1392 ساعت 00:00
، یکی ازآموزه های مهم اسلام است که از دیرزمان ، مورد اهتمام و بحث و تحقیق مذاهب و متفکران اسلامی بوده است ، درمیان ، شیعه امامیه برای ، اهداف ، رسالت ها و شاخص هایی را تعریف کرده است که به سبب آن ها ، در تفکر شیعی از جایگاه و اهمیت ویژه ای بر خوردار شده است و اگر دیگر مذاهب اسلامی ، را از واجبات فقهی می دانند ، شیعه آن را از اصول اعتقادی می شمارد. اجرای احکام و حدود اسلامی ، برقراری امنیت و گسترش عدالت و دفاع از کیان اسلام و مسلمین ،…
یکشنبه, 15 ارديبهشت 1392 ساعت 09:39
چکیده کثرت نقل های فریقین حاکی از آن است ­که در زمان نزول آیه ولایت، امیرالمؤمنین علیه السلام در رکوع نماز، انگشتر خود را به سائلی بخشیده ­اند. این امر، علاوه بر آن­که مصداق اولیه و قطعی از گروه سوم اولیا ـ پس از خدا و رسول صلی الله علیه وآله وسلم ـ را مشخص می­ کند، ترجمة «ولی» به «سرپرست و صاحب اختیار» را بیش از پیش تثبیت می­ نماید؛ لذا چنان­چه انطباق آیه با شأن نزول مخدوش گردد، برای شبهه­ گران پرسود می­ نماید. از این رو برخی تلاش کرده ­اند با ارائة معنای «خضوع» برای «رکوع»، بدین…
چهارشنبه, 11 ارديبهشت 1392 ساعت 12:35
تاريخ دانش شرق شناسى عموماً با تحريفها، كتمان حقايق و نوعى بى انصافى همراه بوده است. اما در اين ميان گاهى برخى چهره هاى شاخص شرق شناسى، در مواجهه با منطق مستحكم برخى انديشه هاى شرقى، شيفتة آنها شده، به آن گرايش و ميل باطنى و ايمان قلبى يافته اند. مرحوم پرفسور "هانرى كربن " : ايران شناس مشهور فرانسوى از جمله اروپائيانى است كه در دوران زندگى علمى خود، در پى گذر از انديشه هاى وجود شناختى انديشورانى همچون "هايدگر" و "ادموند هوسرل "، با حكمت شرقى شيعى آشنايى شده و به دنبال مطالعات چندين ساله، به وجود مبارك امام…
شنبه, 07 ارديبهشت 1392 ساعت 10:25
چکیدهشریعت سنگلجی از مشهورترین مروّجین اندیشه اصلاح دینی در ایران معاصر (عصر رضاشاه پهلوی) است. این نوشتار با نگاهی گذرا به زندگانی فکری شریعت سنگلجی، دیدگاه های او را درباره آموزه های توحیدی و امامتی شیعه مورد مداقه قرار می دهد. در راستای این هدف، نویسنده پس از بیان زندگانی و شیوه های تبلیغی شریعت سنگلجی، آموزه های اصلاح دینی و اصول تعالیم او از جمله مبارزه با خرافات را مطرح می کند. نگاه حکومت پهلوی به آموزه های شریعت وی و خاستگاه فکر اصلاح دینی او از طریق معرفی اساتیدش و عقایدشان از جمله شیخ حسن سنگلجی و سید…
سه شنبه, 03 ارديبهشت 1392 ساعت 07:04
در گذشته بحث‌هايي داشتيم پيرامون متهم ساختن شيعه بر بدعت که معتقد بر نصب اميرالمؤمنين (عليه السلام) بر خلافت هستند. شبهاتي که امروز، وهابيت مطرح مي‌کند، چيز تازه‌اي نيست. اگر شما کتاب‌هايي که از دير زمان، عليه شيعه نوشته شده، مانند کتاب العثمانية جاحظ ـ متوفاي 255 هجري ـ را ببينيد، همين شبهات در آنجا هست. مرکز اين شبهات در کتاب المغني في الإمامة قاضي عبد الجبار معتزلي ـ متوفاي 415 هجري ـ آمده است و بعد از او هم ابن‌تيميه همان حرف‌هاي قاضي عبد الجبار را برداشته است و رنگ و رو داده و مقداري هم فحش و ناسزا…
سه شنبه, 08 اسفند 1391 ساعت 13:24
موضوع پايان تاريخ که از آموزه‌هاي اديان و مذاهب مختلف آن از جمله تشيع اثني عشري است، در دوران معاصر نيز مورد توجه ويژه انديشمندان مغرب زمين قرار گرفته است. فوکوياما از نظريه‌پردازاني است که انديشه-هاي او در اين زمينه آوازه يافته است. در اين مقاله پايه‌هاي نظري مهدويت در سپهر انديشه‌اي تشيع اثني عشري با نظرية پايان تاريخ فوکوياما در محورهاي زير مقايسه شده است: قانونمندي تاريخ، تکامل تاريخ، کرامت انسان و سرانجام چيستي و ويژگي‌هاي غايت تاريخ، اين مقاله به اين نتيجه دست يافته است که مهمترين تفاوت مبنايي اين دو نظريه، در نگاه به انسان و ابعاد…
چهارشنبه, 23 اسفند 1391 ساعت 12:08
شیخ مفید معتقد است که غیر از تواتر اخبار شیعه مبنی بر امامت امام علی(علیه السلام) اهل اسلام اجماع کرده‌اند که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) علی بن‌ابی‌طالب (علیه السلام) را در روز غدیرخم موقع بازگشت از حجة الوداع منصوب کرد. شیخ مفید نقطة عطفی در تاریخ کلام امامیه است که اندیشه‌هایش تأثیری سرنوشت‌ساز بر متکلمان بعدی داشته است. این مقاله، نخست به زندگی‌نامه علمی و جایگاه اجتماعی و سیاسی شیخ مفید در عصر خودش می‌پردازد. بدین منظور، علاوه بر اشاره به فضای علمی و فرهنگی عصر شیخ مفید، وضعیت سیاسی آن عصر نیز مورد توجه قرار گرفته…
سه شنبه, 24 بهمن 1391 ساعت 10:31
  هميلتن گيپ (Hamilton Gibb) در كتاب اسلام: بررسى تاريخى (Islam: a historical survey) آورده: "تقريباً تعداد نظرياتى كه درباره محمّد(صلی الله علیه و آله) به وجود آمده است با عده نويسندگان زندگى نامه او برابرى مى‏كند، فى‏المثل زمانى مخالفان اسلام وى را مردى مصروع، زمانى يك سوسياليست شورشگر (agitator) و گاهى يك فرد مورمون (mormon: پايه‏گذار يكى از فرقه‏هاى مهم مسيحيت) توصيف كرده‏اند. به طور كلى همه اين آراء ذهنى افراطى را قاطبه محققان رد مى‏كنند با اين همه تقريباً محال است كه از نفوذ پاره‏اى از عوامل ذهنى و نفسانى در هر نوشته‏اى كه موضوع آن شرح حال…
پنج شنبه, 28 دی 1391 ساعت 13:32
این مقاله تلاش می کند به هجمه های دونالدسن نسبت به صلح امام با معاویه پاسخ داده و این تصمیم را از سوی امام هدف مند نشان دهد. همچنین به برخی شبهات درباره ازدواج و طلاق های منسوب به امام، پاسخ روش مند می دهد. تاریخ شاهد، وقایع و رخدادهای مناقشه‌برانگیزی در دوران حیات و امامت امام حسن†بود. این رخدادها از دیدگاه‌های گوناگون به اشکال متفاوتی تفسیر شده است. دیدگاه مستشرقان درباره وقایع زندگی امام حسن†از آن جمله است. دونالدسن مستشرق انگلیسی در بخشی از کتاب خود با عنوان «مذهب تشیع» به تحلیل زندگی امام حسن†پرداخته است. وی در این…
پنج شنبه, 21 دی 1391 ساعت 13:08
«اسلام، وحی و نبوت » (3)چکیدهآنچه پیش رو دارید ادامه بحثی است که در شماره نهم و یازدهم مجله مطرح شده است . قسمت اول این مقاله، در صدد نقد و بررسی مقاله دکتر سروش تحت عنوان «اسلام ، وحی و نبوت » (2) بود که نویسنده یک تئوری تحت عنوان «تئوری انطباق وحی و شریعت با محیط » را ارائه نمود و مدعی شده است که آموزه ها و احکام اسلام تنها متناسب با محیط و جامعه صدر اسلام است و عصری و موقتی بودن آنها از لوازم مهم این تئوری است .در شماره نهم، هم تئوری وهم لوازم…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 21:10
روايت «هو ولي كل مؤمن بعدي» يكي از رواياتي است كه امامت امير مؤمنان(عليه السلام)را ثابت مي كند و با سند هاي صحيح در كتاب هاي اهل سنت نقل شده است ، اما از آنجايي که توسط عده اي انتقاداتي به آن وارد شده ما در اين مقاله درصدد پاسخگويي به اين شبهات و انتقادات برآمديم از جمله : ابن تيميه در باره اين روايت مي گويد : قوله « هو ولي كل مؤمن بعدي » كذب على رسول الله(صلى الله عليه و سلم) . اين حديث از پيامبر خدا (صلی الله علیه وآله وسلّم) كه فرمود : « علي…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 21:01
گزارشی از نشست «معرفی ونقد نگاهی نو به جریان عاشورا» این نشست، از سلسله نشست های علمی عاشوراپژوهی به منظور معرفی و نقد آثار پژوهشی و منابع مکتوب عاشورایی، با حضور جمعی از مؤلفان و عاشوراپژوهان با موضوع «معرفی ونقد نگاهی نو به جریان عاشورا» به همت دبیرخانه دین پژوهان کشور برگزار گردید. در ابتدای این نشست، حجت الاسلام مهدی پیشوایی، مورخ، عاشوراپژوه و مدیر گروه تاریخ مؤسسه آموزشی امام خمینی (ره) ضمن بیان نقش و اهمیت سازنده نقد و بررسی آثار علمی پژوهشی، خواستار برگزاری جلسات نقد کتاب، قبل از مرحله چاپ و انتشار آن ها و سپس به…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 20:53
خلاصه ای از قسمت اول : نخستین نقد : استنتاجات متعدد كلامی از آنجا که این كتاب ، تاریخ تفكر است نه تفكر و می دانیم که تاریخ یک علم از خود آن علم جداست ، به عنوان مثال تاریخ کلام از کلام جداست ، پس استنتاجات متعدد کلامی ایشان از جهت روش شناسی صحیح نیست . بین كلام وتاریخ كلام دو فرق اصلی ویك نقطه اشتراك وجود دارد: نقطه اشتراك : در موضوع آن است كه هر دو بر گزاره های كلامی كار می كنند. اما تفاوت اول اینكه : كلام به دنبال اثبات راستی یا ناراستی یك گزاره…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 20:50
چکيدهامامت امير المؤمنين، علي عليه السلام بر پايه نصوص بسياري از کتاب و سنت استوار است؛ آياتي چون آيه ولايت (مائده(5):55)، آيه اکمال دين (مائده(5):3)، آيه تبليغ (مائده(5): 67)، آيه مباهله (آل عمران(3):61)، آيه اولي الامر (نساء(4):59) و رواياتي مانند حديث غدير، حديث منزلت، حديث الدار، حديث ثقلين، حديث نور، حديث مشابهت با پيامبران، حديث مدينة العلم و آيات و روايات بسيار ديگري که در کتاب هاي کلام و عقايد شيعه بيان شده است. در اين ميان، عده اي از اهل حديث و گروهي به نام «بکريه»[1] آيات و رواياتي را به عنوان نصوص خلافت ابوبکر مطرح کرده اند و…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 20:25
روشن است که نقد یک اثر، به معنای چشم بستن بر زحمات منجر به تولید آن، و یا امتیازاتش نیست. هم چنین اهمیت یک اثر هنری مانند مجموعه «مختارنامه» از جهات متعدد نیز، دلیلی بر خودداری یا تسامح در نقد آن نخواهد بود، به ویژه از نقطه نظر مسائل عقیدتی، که طبعاً از اهم اهداف این کار بوده است. در آخرین قسمت پخش  شده این مجموعه، گفتگوهایی میان جناب مسلم بن عقیل سلام الله علیه و ابن زیاد بازگو شد که بخشی از آن، ضمن فقدان استناد تاریخی، خلاف دلایل و قرائن فراوان بود. این که در ساخت چنین مجموعه…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 19:56