عقیل هاشمی یکی از مجریان وهابی است، که مدتی پیش ادعا کرد: «احادیثی که در آن از مهدی سخن گفته، «مهدی» به معنای شخص هدایت شده است، و اصلاً منظور از «مهدی» شخص معینی که شیعه ادعا می‌کند، نیست». در این نوشتار به نقد این سخن مضحک می‌پردازیم. این مجری به علت عدم تسلط به احادیث، خیال کرده است که تمام احادیث درباره امام زمان با لفظ «مهدی» آمده است، در حالی‌که احادیث متعدد دیگری، خصوصیات ظاهری و  قیام آن حضرت را بیان می‌کند و اسمی از «مهدی» ذکر نشده است. در صحیح مسلم آمده است که: «همواره طايفه‌اى از…
سه شنبه, 07 آذر 1396 ساعت 14:51
چکیده باور به حضرت مهدی(عج) و منجی آخرالزمان برای مسلمانان از شاخص‌ترین وجوه اعتقادی به شمار می‌آید. اشتراک در این عقیده بین همۀ فرَق اسلامی امری بارز و مشهود است. از این‌رو متهم کردن شخصیت یا فرقه‌ای به اعتقاد نداشتن به این اصل اصیل اسلامی، پذیرفتنی نیست، مگر این‌که چنین فردی را یا ناآگاه قلمداد کنیم یا غرض‌ورزی و جهت‌گیری را در قضاوتش دخیل بدانیم. مثلاً این‌که شخصی همچون اقبال لاهوری با آن شور مذهبی و حساسیت دینی با اتهام انکار مهدویت رانده شود، امری ثقیل و ناپذیرفتنی به نظر می‌رسد. در این نوشتار، ضمن بازگو کردن اعتراضی که به…
سه شنبه, 07 آذر 1396 ساعت 14:50
اشاره: بررسی تاریخی شکل گیری و تکوین مذهب شیعه در سالیان اخیر به دلیل مختلفی توجه بیشتری را در میان محققان داخلی و خارجی به خود معطوف کرده و حاصل این تلاشها نگارش آثار متعددی بوده است که البته کمتر نقد و بررسی آنها مورد توجه قرار گرفته است. به تازگی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی کتابی به نام خاستگاه تشیع و پیدایش فرقه های شیعی در عصر امامان به قلم آقای علی آقانوری منتشر کرده است. استفاده گسترده از منابع و تحقیقات انجام شده در سالیان اخیر و تبویب نظامند کتاب،‌ این اثر را در میان آثار تالیف شده…
سه شنبه, 07 آذر 1396 ساعت 14:49
یکی از رویدادهای نادر و عجیب تاریخ اسلام در عربستان سعودی، ماجرای هجمه و تصرف بیت‌الله الحرام توسط شخصی به نام جهیمان العتیبی و همراهانش در نوامبر ۱۹۷۹/اول محرم ۱۴۰۰ بود. مقاله حاضر در سه بخش مجزا به بررسی این حادثه می پردازد. در بخش اول و اصلی آن، به تاریخ حیات جهیمان تا ماجرای مکه، در بخش دوم به اساس و سرچشمه‌های این حرکت و در بخش سوم، به مشروعیت و اهمیت عقیدتی اندیشه جهیمان العتیبی و تأثیر او بر حرکت‌های بنیادگرایانه دیگر، پس از او در عربستان سعودی پرداخته‌ می شود. دریافت فایل
سه شنبه, 07 آذر 1396 ساعت 14:39
مقاله ای از محسن افضل‌آبادی امام حسن مجتبی (ع) یکی از مصادیق آیه تطهیر و اهلبیت پیامبر اکرم نزد تمام مسلمانان به شمار می‌آید. آن حضرت در طول زندگی با مشکلاتی روبرو شدند که یکی از آن‌ها معاویه بود که در برابر حضرت قرار داشت. پس از شهادت حضرت علی (ع) معاویه که امام حسن (ع) را مانعی عمده بر سر راه نقشه‌های خود می‌دید، برای هموار کردن خلافت فرزندش، درصدد از بین بردن حضرت برآمد تا این‌که ایشان را به شهادت رساند. جریان شهادت امام مجتبی (ع) با سمی که معاویه آماده کرده بود، از قضایایی است که اندیشمندان…
پنج شنبه, 25 آبان 1396 ساعت 15:21
چکیده: برای برخی از تاریخ نویسان و سیره نویسان مسلم است که امام حسین (علیه السلام) حج خود را به عمره مفرده تبدیل کرده و مکه را به سوی عراق ترک کردند و این نظریه به عنوان نظریه ای مشهور میان آنان متداول شده است. در این جستار، برای بررسی این مساله، به روایات وارده در جوامع روایی پرداخته شده است؛ از تتبع در نقل های تاریخی و از استناد به روایات صحیح این نتیجه حاصل می آید که امام حسین (علیه السلام) با عمره مفرده وارد مکه شده و با عمره مفرده ماه ذی الحجه از مکه خارج گردیده…
یکشنبه, 26 شهریور 1396 ساعت 09:30
نقد دیدگاه های اهل سنت درباره حدیث غدیر : در این نوشته در پى آنیم كه تمامى توجیهات و عذرهاى اهل سنت در نپذیرفتن حدیث غدیر به عنوان یكى از نصوص امامت و خلافت بلافصل على(علیه السلام) را بررسى كنیم و منصفانه به قضاوت بنشینیم كه آیا این حدیث چنانكه شیعه مدعى است دلیل خلافت على(علیه السلام) است یا نه؟ در ابتداى بحث شایسته است این نكته را یادآور شویم كه اگر دانشمندان همه فِرق با پذیرفتن اصل اساسى وحدت، درباره مسائل اصلى یا فرعى، اعتقادى یا فقهى به بحث علمى بپردازند، نه تنها دلها از یكدیگر گریزان نمى شود،…
جمعه, 17 شهریور 1396 ساعت 12:00
نقدی بر تحریف دلالت حدیث غدیر، توسط برخی عالمان تسنن و اقتباس وهابیان سعودی و برخی تأثیرگرفتگان داخلی از آنان چکیده[1] موضوع مقالة حاضر، بررسی و تحلیل یکی از دسیسه های مخالفان برای تحریف پیام غدیر است. بر این اساس، نویسنده ابتدا ماجرای غدیر خم و رابطة آن با اصل امامت را از دیدگاه وهابیت سعودی بررسی می کند و سپس با بررسی منابعی برای این مطلب، تحریفات صورت گرفته در آن را بر می شمارد. وی در ادامه با بیان اظهارات حیدر علی قلمداران در کتاب شاهراه اتحاد ـ به عنوان نمونه ای از تحریف غدیر در جامعه ـ…
یکشنبه, 12 شهریور 1396 ساعت 12:44
چکیده : این نوشتار به بررسی بخشی از «کتاب مکتب در فرایند تکامل» می پردازد. موضوع این بخش کتاب، تحلیلی تاریخی دربارۀ «باور شیعیان نسبت به ضرورت قیام مسلحانه توسط امامان علیه السلام» و زوایایی از «عقیده به مهدویت در جامعه تشیع» است و نهایتاً تأثیر این امور، در تطور «امام شناسی شیعیان» نتیجه گرفته ـ یا به طور غیر مستقیم القاـ شده است. در این بررسی، به مواردی همچون عدم تطبیق دلیل و مدعی در کتاب می پردازیم و با بازخوانی مدارک ذکر شده در پاورقی بخشی از کتاب (صفحات 33 تا 43، بخش مربوط به دوران امامت حضرت…
یکشنبه, 05 شهریور 1396 ساعت 11:00
چکیده بر خلاف آنچه که بسیاری، تصور می کنند، رویکرد یکسان و فراگیری در میان عالمان اهل سنت، به جایگاه علمی و حتی رجالی امامان معصوم علیهم السلام وجود ندارد، اگرچه رویکرد غالب در میان آنان، تصویر فوق را تأیید می نماید. در این میان جایگاه علمی امام جواد، امام هادي وامام عسكري علیهم السلام است که نخست از سوی فخر رازی در قرن ششم، مورد انتقاد قرار گرفت و ابن تیمیه حرانی آن را در قرن هشتم، پیگیری نمود. آثار محدودی همچون عبقات الأنوار، اشاره ای به این رویکرد انتقادی نموده اند، اما به هر دلیل پرداخت درخوری بدان…
دوشنبه, 30 مرداد 1396 ساعت 10:16
اشاره:  نوشتار پیش رو شامل مدخل امام جواد علیه السلام نوشته ویلفرد مادلونگ و نقد آن مقاله نوشته سید محمد حسین میر عبد اللّهى است. لازم به ذكر است اگر چه بعضی نقدها بر نوشته مادلونگ متوجه می شود اما به نظر، نقد آقای میرعبداللهی نیز خود دارای اشكالات فراوانی است كه بررسی آن به مجالی دیگر حواله سپرده می شود. تمامی این نوشتار در مجموعه  (تصویر امامان شیعه در دائره المعارف اسلام) كه زیر نظر محمود تقی زاده داوری ترجمه ونقد شده است موجود است. این مجموعه توسط انتشارات موسسه شیعه شناسی قم در سال 1385 برای اولین بار…
دوشنبه, 30 مرداد 1396 ساعت 09:16
چکیده: طرح مسئله «وضع» در لغت و اصطلاح بررسی و نقد احادیث موضوعه 1- احادیث مربوط به کفر پدر و مادر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) نقد روایات 2- حدیث شقّ صدر نقد حدیث 3- افسانه هايي درباره ي آغاز وحي بررسی و نقد 4- افسانهي آيات شيطاني(غرانيق) نقد افسانه ي غرانيق 5- پيامبري که بي گناهان را مورد لعنت و نفرين قرار مي دهد. نقد و بررسي 6- پيامبري که با امور دنيا آشنا نيست نقد و بررسي 7- پيامبري که قرآن را فراموش مي کند نقد وبررسی 8- پيامبري که نمازش قضا مي شود نقد حديث…
چهارشنبه, 25 مرداد 1396 ساعت 18:11
ابن تیمیه در ردّ علامه حلّی رحمه الله درصدد بر آمده تا هر چه را که او در شأن و قدر و منزلت امامان از اهل بیت پیامبرعلیهم السلام ذکر کرده، پاسخ بگوید، که از آن جمله احادیثی است که در شأن و منزلت امام رضاعلیه السلام است. ابن تیمیه در رد علامه حلی‌ رحمه الله درصدد بر آمده تا هر چه را كه او در شأن و قدر و منزلت امامان از اهل بیت پیامبرعلیهم السلام ذكر كرده، پاسخ بگوید، كه از آن جمله احادیثی است كه در شأن و منزلت امام رضاعلیه السلام است. اینك به بررسی و…
چهارشنبه, 11 مرداد 1396 ساعت 11:00
چکیده : این مقاله به بررسى چهار نکته کوتاه درباره زندگى امام صادق (علیه السلام) مى‌پردازد که در کتاب مکتب در فرآیند تکامل ‏، اثر دکتر حسین مدرّسى مطرح شده‌اند. این چهار نکته به طور خلاصه، ناظر به عدم قیام امام با وجود آمادگى شیعیان، عدم قبول خلافت با وجود ‏پیشنهاد عبّاسیان، نهى از خواندن ایشان با عنوان امام و نهى از تبلیغ و گسترش تشیّع است. در این مقاله، ضمن بررسى صحّت این اقوال، سازگارى ‏این اقوال با عقاید شیعى بررسى مى‌شود.‏ کلیدواژه‌ها : امام صادق(علیه السلام) / امامت / تبیلغ تشیّع / دکتر مدرّسى.‏ مقدمه :  ترجمه کتاب آقاى دکتر…
یکشنبه, 25 تیر 1396 ساعت 10:19
اعتبارسنجی «حديث امان» در روايات اهل سنت* - رسول چگینی[1]   چکیده در «حدیث امان»، رسول خدا صلی‌الله علیه وآله با تشبیه اهل‌بیت علیهم‌السلام به ستاره‌های آسمان، وجود آنان را سبب امنیت امت خوانده‌اند. متن مشهور این حدیث «النجوم امان لاهل السماء و اهل‌بیتی امان لامتی» است. باوجوداینکه این حدیث در روایات اهل سنت از طریق پنج راوی از رسول‌الله صلی‌الله علیه وآله گزارش‌شده، ولی مورد تضعیف برخی نویسندگان قرار گرفته است. بر اعتبار مشهورترین نقل آن، دلایل چندی وجود دارد؛ اما به فرض اگر آن‌ها را نیز نپذیریم، می‌توان گفت کثرت طرق نقل، جبران‌کنندۀ ضعف برخی رجال آن بوده و…
پنج شنبه, 22 تیر 1396 ساعت 11:19
سیدعلیرضا حسینی، [1] محمدتقی شاکر[2]  چکیده بررسی چیستی معیار ارباب رجال در داوری‌های رجالی و به گونۀ ویژه، تحلیل میزان اثرپذیری داده‌های رجالی از باورهای کلامی، امری مغفول و نیازمند کاوش و نگاهی کلان در این حوزه است. بایستگی این پژوهش به نگاه و استنباطی آزاد از وراء داوری‌های صورت گرفته با تحلیل چرایی تعیّن یافتن انگاره‌های مطرح از سوی ارباب رجال و رسیدن به ریشه‌های آن، بازگشت دارد. نگاشتۀ حاضر بر آن است که با نگرش روش‌شناسی، تحول‌آفرین و بر اساس تحلیل داده‌های رجالی و کلامی، جایگاه و میزان تأثیرگذاری اندیشه‌های عقیدتی در سنجش وثاقت یا تضعیف راوی را…
پنج شنبه, 15 تیر 1396 ساعت 11:31
  نقد و بررسی کتاب « قرآن کریم: ترجمه، توضیحات و واژه نامه » اثر بهاءالدین خرمشاهی موضوع این مقاله است. مقدمه لزوم آشنایی هرچه بیشتر مسلمانان نسبت به جایگاه و مقام والا و مفاهیم آیات قرآن بر کسی پوشیده نیست. با توجه به این که این کتاب عظیم الشأن طبق بیان خود در شناخت مفاهیم بلند و معارف متعالیش به مبیّن الهی نیاز دارد[1]، جایگاه مبیّنان آن نیز باید روشن باشد. حضرت سیدالساجدین علیه السلام در صحیفه سجادیه[2] به درگاه خداوند متعال عرضه می دارند: «اللّهمَّ أنزَلتَهُ عَلی نبیّکَ مُجملاً و ألهَمتَهُ عِلم عجائبِهِ مُکمَّلاً و ورًَثتَنا علمَه مفسَّراً».…
دوشنبه, 12 تیر 1396 ساعت 09:22
چکیده : ابن خلدون، مورخ و متفکر مسلمان سده هشتم در شمال آفریقابود که بانوشتن کتاب معروف «مقدمه» شهرت واعتبار جهانی یافت. این مقاله برآن است تا پس از نقل اندیشه ها و نظرات ابن خلدون (فیلسوف معروف شمال آفریقاکه به عقل گرایی وتفکر فلسفی در مسایل تاریخی مشهور است)، در مبحث خلافت وجانشینی پس از پیامبر اسلام به طور عام وبحث جانشینی حضرت علی (علیه السلام) به طور خاص، به بررسی آنها پرداخته وبا استناد به منابع تاریخی معتبر ومستند، به نقد این مطالب بپردازد وجبهه گیریهای وی را در برابر امامت و خلافت حضرت علی (علیه السلام) که…
دوشنبه, 29 خرداد 1396 ساعت 09:00
یادداشتی از دکتر محمد تقی سبحانی از مجموعه مباحثاتى كه در چند گروه مجازی در مورد نقش مردم در امامت سياسى ائمه(علیهم السلام) رخ داد، به جمع‌بندى‌ زیر می‌رسیم. این نوشته یادداشتی مستقل نیست و تنها دربردارنده گزارشی از مجموع مباحثات صورت پذیرفته است: نقش مردم در ولايت سياسى اهل بيت(علیهم السلام) موضوع نقش مردم در ولایت سیاسی اهل بیت(علیهم السلام) در سه محور مورد بحث قرار گرفت: ١. نقش مردم در اصل ولايت: اصل نظريه انتصاب و حق الهى امامت از نظر شيعه اماميه مورد اجماع بوده و اختلاف ميان شيعه و سنى از آغاز تاكنون هم در همين…
پنج شنبه, 25 خرداد 1396 ساعت 14:37
چكیده در این مقاله هر دو نقل جزیره خضرا و منابع و مآخذ این داستان آمده و به دقت به بررسی سندی آن پرداخته شده است؛ هرچند محور بحث، جزیره خضرا در نقل فضل بن یحیی طیبی و علی بن فاضل است. نیز ضعف سند و عدم توثیق طیبی و علی بن فاضل به اثبات رسیده و سپس به اشكالات دلالی و محتوایی پرداخته شده است؛ از جمله اشكال تناقض بین متن ها، به گونه ای كه نقل بحارالانوار با نقل مرحوم شُبّر تفاوت بسیاری دارد، و اشكال تحریف قرآن كه هرگز با معتقدات و باور های ما مطابقت ندارد،…
دوشنبه, 22 خرداد 1396 ساعت 09:59