چكيده : نويسنده در اين گفتار، سه بحث درباره صفات الهى مطرح مىكند و به نقد و بررسى آنها می پردازد: ديدگاه حكمت متعاليه، ديدگاه پيروان مولى رجبعلى تبريزى و قاضى سعيد قمى، ديدگاه متكلّمان. بحث دوم، حجمى نسبتآ مبسوط به خود اختصاص داده، و نويسنده مقاله در خلال آن، چندين روايت را مشروح و توضيح داده است. به علاوه، در ضمن اين مقاله، برخى از گفتههاى عالمان ديگر همچون ملاصدرا، مولى رجبعلى تبريزى، قاضى سعيد قمى، شيخ محمد تقى آملى، شيخ محمدباقر ملكى ميانجى، ميرزا ابوالحسن شعرانى نقد و بررسى شده است.   متن کامل گزارش   منبع :…
پنج شنبه, 09 مرداد 1393 ساعت 11:00
چکیده : دلالت از ماده (دلل) به معنای راهنمایی کردن چیزی به چیز دیگر است؛ مانند دلالت دود بر آتش. دلالت در واژه یعنی: به واسطه تصور واژه‌ای، معنای آن در ذهن شکل گیرد. شکل‌گیری معنای واژه‌ها در ذهن انسان به واسطه‌های گوناگونی انجام می‌گیرد؛ واسطه‌هایی چون: ساختار یک واژه، نقش و جایگاه یک کلمه در ترکیب عبارت، استفاده از فرهنگ لغت، سیاق و حال ادای واژه‌ها و نوع آواهای یک واژه. این مقاله بر آنست که دعای استعاذه را از صحیفه سجادیه بر مبنای آواشناسی تحلیل و ارزیابی کند و نقش و تأثیر آواها را در رساندن پیام به…
یکشنبه, 05 مرداد 1393 ساعت 08:00
چکیده : در دو سده ی اخیر، اسلام و قرآن از موضوعاتی است که به صورت آکادمیک، در کانون توجه خاورشناسان بوده است. از ویژگی های این دوره از خاورشناسی، لزوم ارائه ی نظریات در قالب روش های علمی معتبر و آمادگی برای پذیرش نقد علمی از سوی نظریه های رقیب است. از این رو، قرآن پژوهی خاورشناسان، با تحوّلی چشم گیر نسبت به گذشته همراه بوده است. یکی از محورهایی که قرآن پژوهان غربی درباره ی آن آثاری را پدید آورده اند، میزان اصالت قرآن نسبت به متون مذهبی گذشته است. پیش فرضِ بسیاری از خاورشناسان این است که…
جمعه, 03 مرداد 1393 ساعت 08:00
چکیده : برای برخی از تاریخ نویسان و سیره نویسان مسلم است که امام حسین (علیه السلام) حج خود را به عمره مفرده تبدیل کرده و مکه را به سوی عراق ترک کردند و این نظریه به عنوان نظریه ای مشهور میان آنان متداول شده است. در این جستار، برای بررسی این مسأله، به روایات وارده در جوامع روایی پرداخته شده است؛ از تتبع در نقل های تاریخی و از استناد به روایات صحیح این نتیجه حاصل می آید که امام حسین (علیه السلام) با عمره مفرده وارد مکه شده و با عمره مفرده ماه ذی الحجه از مکه خارج…
سه شنبه, 31 تیر 1393 ساعت 08:00
چکیده : بیعت مردم با امام علی(علیه السلام)، یکی از صحنه‌های کم نظیر تاریخ است که در حیات سیاسی اسلام نقش مهمی داشت. اشتیاق بی‌سابقه‌ی مردم برای بیعت با امام علی(علیه السلام)، از یک‌سو و اعلان نصرت و حمایت اصحاب از سوی دیگر، همه چیز را برای یک بیعت فراگیر و پر شور آماده ساخته بود. لکن برخلاف انتظار، امام علی(علیه السلام) در نخستین عکس‌العمل خود، ضمن ایراد جملاتی، از قبول خلافت امتناع ورزید و آن را نپذیرفت. این سخن که در کلام 92 نهج‌البلاغه گزارش شده است، حرف و حدیث های فراوانی را به دنبال داشت و سؤالات دوست…
شنبه, 28 تیر 1393 ساعت 08:00
مقدمه : [دايرة‏المعارف شجرۀ آل رسول (صلی الله علیه و آله) : شجرۀ طيّبه در انساب سلسله سادات شيخ شبان در ايران و ذريه ى امامزاده ميربهاءالدين محمد (علیه السلام)  و امامزاده سيدميراسحاق زين ‏الدين (علیه السلام) ؛ به كوشش سيدعلى موسوى‏ نژاد سوق؛ ج 7، قم: كومه، 1387.] اثر فوق در هشت باب در 386 صفحه تنظيم شده است. در ابتداى كتاب، تقريظ آقاى سيدمحمد رجايى مدير پژوهشكده انساب سادات كشور درج گرديده است. در بخشى از تقريظ فوق، چنين آمده است: {اين كتاب شجرۀ طيبۀ سادات شيخ شبان در ايران كه از اعقاب دو امامزادۀ والامقام، سيّدبهاءالدين محمد و…
جمعه, 27 تیر 1393 ساعت 11:56
چکیده : یحیی محمد در «مشکلة‌الحدیث» بر اساس دلایلی مانند شیوه اصحاب ائمّه متأخّر(علیهم السلام) در برخورد با مسأله امامت، شکل‌گیری فرقه‌های گوناگون شیعی، حیرت و اختلاف شیعه در امامت امام بعد در هر دوره، عدم عرضه کتاب کافی به نوّاب اربعه و برداشت عدم اعتقاد به علم و عصمت ائمّه(علیهم السلام) با توجه به دیدگاه خاص مکتب قم درباره غلو، به انکار علم و عصمت ائمّه(علیهم السلام) پرداخته است که البته ادعای او خالی از اعتبار است؛ زیرا وضعیت سیاسی و اجتماعی شیعیان در دوران ائمّه متأخّر(علیهم السلام) که به سبب تضییقات ائمّه جور با تقیه شدید ایشان همراه…
شنبه, 21 تیر 1393 ساعت 08:00
پیش درآمد :  كتاب زِندگى نامه پیامبراسلام (صلی الله علیه و آله) A Biography of  Prophet Muhammad    را خانم كارن آرمسترانگ Karen Armstrong در سال 1380 / 2001 نگاشته و از سوى آقاى كیانوش حشمتى و در سال 1382 / 2003 ترجمه و در سال 1383 / 2004 به وسیله انتشارات حكمت و در تیراژ 2000 نسخه به چاپ رسید. این كتاب 377 صفحه دارد و از مقدمه مترجم و نویسنده، ده فصل اصلى و پى نویس ها تشكیل یافته است، اما آرمسترانگ كیست؟ انتشارات حكمت او را این  گونه معرفى مى  كند:  خانم كارن آرمسترانگ از برجسته  ترین…
جمعه, 20 تیر 1393 ساعت 11:53
بدون شک، مسأله {امامت} بزرگترین شاخص و هویت تشیع به شمار می‌رود. اگر امامت با شرایط خاص خود از گردونه اعتقادی و کلامی مکتب تشیع جدا و بریده تلقی شود، دیگر مذهبی به این نام معنی پیدا نمی‌کند. حال به اقتضای این گفتار، شرحی از اهمیت امامت را از نگاه فرهنگ تشیع می‌آوریم که بیانگر مبانی محکم و بنیادی در باب پیشوایی پس از رسول گرامی(صلی الله علیه و آله ) است. همانطور که در کتب کلامی گوناگون متکلمان شیعه آمده، مساله امامت بسان موضوع {نبوت و رسالت} دارای دلایل متقن عقلی است.(1) با این توضیح که خداوند حکیم، هیچ‌گاه…
جمعه, 13 تیر 1393 ساعت 11:06
  چکیده : استفاده نابه جا از آیات قرآنی درباره فضایل ماورایی و خارق العاده امامان (علیهم السلام) ـ و درنتیجه شرک انگاری نسبت به آن بزرگواران ـ یکی از مشکلات اعتقادیست که برخی آن را مبنای نفی بسیاری از فضایل ائمه (علیهم السلام) قرار داده اند. در این مقاله ابتدا ادعای شناسایی قرآنی ـ تاریخی عقاید مشرکان صدر اسلام و اعتقاد ایشان به خداوند به عنوان تنها خالق و قدرت مستقل به نقل از کتاب مکتب در فرآیند تکامل طرح می شود. سپس این ادعا با آیاتی که از آن ها شرک ذاتی و ربوبی مشرکان ثابت می شود نقد می…
سه شنبه, 10 تیر 1393 ساعت 09:00
چکیده : ملاقات امام زین‌العابدین(علیه السلام)با مسلم بن عقبه در قیام حرّه به صورت‌های مختلف نقل شده است. بررسی اخبار این ملاقات می‌تواند ابهام موجود پیرامون یکی از حوادث بحث برانگیز زندگانی سیاسی حضرت زین‌العابدین(علیه السلام)را برطرف سازد و بخشی از سیره سیاسی مکتب تشیّع در دوره تقیّه را تبیین کند. امّا بررسی‌هایی که پیش‌تر در خصوص این اخبار صورت گرفته کافی به نظر نمی‌رسد. به همین دلیل مقاله حاضر دو مسأله را در جریان این ملاقات مورد بررسی قرار داده است؛ یکی مسأله همراهان امام(علیه السلام)در این ملاقات، و دیگر مسأله بیعت آن حضرت(علیه السلام)با مسلم. در مسأله اوّل،…
یکشنبه, 08 تیر 1393 ساعت 08:00
 چکیده : پس از انقلاب اسلامی ایران، تشیّع کانون توجّه شرق شناسان شد و آنان به «تحلیل تاریخی عقاید شیعه» پرداختند. رویکرد یادشده باعث شد که برخی معتقدین به تشیع ـ به پیروی از شرق شناسان ـ مدّعی تحوّل تاریخی تفکّر شیعی حتی در اصلی ترین مبانی اعتقادی آن شده اند. نمونه ای از این نگاه، در کتاب مکتب در فرایند تکامل؛ نظری بر تطوّر مبانی فکری تشیّع در سه قرن نخستین؛ نگاشته سیدحسین مدرّسی طباطبایی انعکاس یافته است. نویسنده در مقالة حاضر، سعی می کند با ارائة گزارشی از تاریخ تطور اندیشه امامیه ـ بدون پرداختن به بحث های…
پنج شنبه, 05 تیر 1393 ساعت 09:00
مقدمه‏  : چندى پیش دكتر سروش طى یك سخنرانى كه با عنوان «رابطه مردم‏سالارى و تشیع‌» در دانشگاه سوربُن پاریس ایراد كرد، مفاهیمى چون امامت و ولایت، و مهدویت و تشیع را مورد حمله قرار داد. گرچه ممكن است برخى طرح این مباحث را نوظهور بدانند و گمان كنند براى اولین بار مطرح مى‏شود، اما با بررسى شبهات مطرح شده، روشن مى‏شود كه آنچه در این سخنرانى بیان شده، تكرار ادعاهاى اهل سنت، مخالفان شیعه و افرادى مانند كسروى و نویسنده كتاب اسرار هزارساله است كه توسط ایشان بازسازى شده است. نوشتار حاضر، در نظر دارد با رعایت اختصار به…
دوشنبه, 02 تیر 1393 ساعت 09:00
بررسی امر رسول خدا به بستن درهایی که به مسجد آن حضرت باز می شد (4) نگرشی دیگر در حدیث اصلی : با توجه به نتیجه ی بررسی هایی که درباره حدیث ساختگی به دست آمد، شکی نیست که امر به بستن درِ خانه های صحابه - جز درِ خانه ی یکی از آن ها- فضیلت و ویژگی محسوب می شود؛ از این رو آن گاه که دشمنان امیر مؤمنان علی (علیه السّلام)؛ همان هایی که منکر فضایل و ویژگی های آن حضرت هستند- افرادی چون مالک بن انس و دیگران- متوجّه شدند که حدیث صحیح از پیامبر خدا (صلی…
شنبه, 31 خرداد 1393 ساعت 09:30
نویسندهٔ کتاب «مکتب در فرایند تکامل» در ادامهٔ مبحث حقوق و مسئولیت‌ها، در کتاب خود یک تحلیل بنیادین از دواران سیاسی امامت امام باقر ( علیه السلام) و امام صادق ( علیه السلام) انجام داده‌اند که ذیلاً به پاره‌ای از آن اشاره می‌کنیم.   در این زمینه ایشان می‌نویسد : «در نخستین سالهای قرن دوم هجری که کار نارضایتی عمومی از بنی امیه بالا گرفته و نظام خلافت اموی رو به ضعف بود بسیاری از مردم امید داشتند که رئیس خاندان پیامبر در آن عصر، امام محمد باقر( علیه السلام)، رهبری نهضت را به دست گرفته و قیام خواهد کرد.…
جمعه, 30 خرداد 1393 ساعت 09:00
مشکل گفتارها و استدلال های آقای کدیور : این است که سخنان پیشوار متقیان را بریده از قراین اخذ کرده آنگاه از آن برداشت غیر صحیح می نماید، در صورتی که اگر بر قراین پوشیده بر کلام نظر کنند و موضع گفتار را تشخیص دهند هرگز چنین استنباطی نمی کند. در محرم ۱۴۲۷ یکی از گویندگان روحانی در حسینیه ارشاد موضوعی را با عنوان بازخوانی امامت در پرتو نهضت حسینی مطرح نموده است.متن سخنرانی در تاریخ یکشنبه ۱۴ اسفند ۱۳۸۴ در شماره ۷۱۳ ، ص ۱۸ ، در روزنامه شرق منتشر شده است.   دانلود نقد   منبع: مجله کلام اسلامی…
چهارشنبه, 28 خرداد 1393 ساعت 10:00
چکیده : مسأله وثاقت احادیث معصومان از جمله دغدغه‌های عالمان امامی از ابتدا تاکنون بوده است. متن‌پژوهی و توجه به نقد محتوایی احادیث یکی از مؤلفه‌های مهم در این باره است. شواهد موجود نشان می‌دهد که نقد متنی احادیث تاریخی دیرینه نزد امامیه داشته و توجه به آن ریشه در رهنمودهای ائمه: داشته و تاریخچه‌ای کهن مانند صدور احادیث داشته است. تحلیل گزارش‌های برجای مانده از متقدمان نشان از نقش پراهمیت نقد محتوایی بر پایه ملاک‌های متعدد معرفتی در ارزیابی صحّت مضمون احادیث، اعتبارسنجی احادیث و کتب حدیثی، ارزیابی صدور احادیث، ارزیابی جهت صدور و داوری رجالی درباره راویان دارد…
یکشنبه, 25 خرداد 1393 ساعت 11:00
چكیده : در این گفتار محمّد ناصرالدّین البانى محدّث معاصر اهل تسنّن، صحّت و اعتبار احادیث وارده در منابع تسنّن را درباره‌ى امام مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف)ثابت مى‌كند و به اشكالات محمّد رشید رضا در این مورد پاسخ مى‌گوید. شرح حال مختصر البانى در ابتداى گفتار، آمده است.   شرح حال مؤلّف : محمّد ناصرالدّین البانى در سال 1914 میلادى (حدود 1334 هجرى قمرى) در شهر {اشكودره} پایتخت آلبانى زاده شد. در مدارس شهر استانبول فعلی‌ـ كه آن‌روز {آستانه} نامیده مى‌شدـ دانش فرا گرفت و به زادگاه خود بازگشت. حكومت لاییك‌ها بر آلبانى، سبب شد كه او به دمشق…
چهارشنبه, 21 خرداد 1393 ساعت 12:15
 مقدمه : نویسندهٔ «کتاب مکتب در فرایند تکامل» در ادامهٔ بحث خود با یک خلأ عظیم از عدم طرح حوادث قرن اول و یا عدم آگاهی و در نظر نگرفتن خط مشی چهار امام اول شیعیان به قرن دوم هجری وارد شده و تشیع را در این دوران بررسی می‌نماید. وی می‌نویسد «دست کم از اواخر قرن اول هجری انتظار و اعتقاد به ظهور یک منجی و رهایی بخش ِ انقلابی از دودمان پیامبر که در آینده ظهور کرده ونظام فاسد و ظلم و ستم را در هم ریخته و حکومت عدل و قسط را پی‌ریزی خواهد نمود در همهٔ…
یکشنبه, 18 خرداد 1393 ساعت 11:00
چکیده : اتان کلبرگ، مستشرق و شیعه‌شناس یهودی، وقوع تحریف در متون مقدس، از جمله قرآن را امری ضروری می‌شمارد. از دیدگاه او برخی آیات خود قرآن نیز این نکته را تأیید می‌کنند. تاریخچه قرآن و زمان کتابت کامل متن آن دلیل دیگر اوست. به نظر وی جهت‌گیری روایات برای اثبات کتابت قرآن در عصر ابوبکر برای فرار از مسأله تحریف قرآن است. کلبرگ با استناد به روایات و ابهام معنایی برخی از واژه گان قرآن درصدد اثبات جمع دیرهنگام و در نتیجه تحریف قرآن برآمده است. او اعتقاد شیعه امامیه به تحریف قرآن را تا عصر آل بویه می‌داند. …
جمعه, 16 خرداد 1393 ساعت 08:00