نگارش کتابنامه, علاوه بر تتبع وسیع, به تبحّر در فنّ تراجم, تاریخ و رجال و نسخه شناسى نیاز دارد و اگر مؤلف کتابنامه در یکى از این فنون, اطلاعاتش ناقص باشد کتاب او دچار اشتباهات و اغلاط فاحش خواهد شد و این بلایى بود که به سر کتابنامه فوق آمده است. پس از انتشار نخستین چاپ کتاب (فاطمه در آئینه کتاب), این جانب نقدى بر آن نگاشت. (ر.ک: آینه پژوهش, شماره37) و موارد نادرستى از برخى مطالب آن را نمایان ساخت که در پایان آن آمده است: (ضمن آرزوى توفیق براى مؤلف محترم, امید است در چاپهاى بعدى تمام این…
یکشنبه, 04 آبان 1393 ساعت 10:00
چكيده : شناخت دين بدون رجوع به احاديث اهل بيت(علیهم السلام) امكانپذير نيست و احاديث را بايد از منابع آنها يافت. كتاب كافى، از معتبرترين كتب حديثى شيعه است كه از قرن چهارم تاكنون در اختيار دانش پژوهان شيعى است. با وجود ارزش واهميت فراوان كه اين كتاب دارد، بى نياز از نقد وبررسى اسناد احاديث نيست .اين مقاله، براساس دروس آيت الله سيد موسى شبيرى زنجانى - از فقها و مراجع تقليد معاصر شيعه - تدوين شده، ودر آن سخنان محدّث بزرگ شيعى، ميرزا حسين نورى در «خاتمه مستدرك الوسائل» پيرامون كتاب كافى، نقد وبررسى شده است.    …
پنج شنبه, 01 آبان 1393 ساعت 10:00
چکیده :   از جمله رویکردهایی که آموزه ها و مفاهیم دینی با آن ها سنجیده می شود دو رویکرد کلامی و فلسفی است که هر کدام با چند روش و نگرش و با پیش فرض ها و مبانی خاص به مسائل و مفاهیم دینی می نگرند. مقاله پیش رو با توجه به حجم خود، موضوع علم غیب پیامبر و امام راـ که از آموزه های ویژه شیعه به شمار می رود ـ با عنایت به اندیشه چهره های شاخص هریک از مکاتب فلسفی و کلامی مشهور بررسی کرده و به اختصار برآیند نظر هریک را در غیب دانی پیامبر و…
چهارشنبه, 30 مهر 1393 ساعت 10:00
 سخنی پیرامون مقاله «امامت در قرآن و سنت» در شماره 39 همین مجله (تابستان 72) مقاله ای تحت عنوان «امامت در قرآن و سنت » درج گردیده است. این نوشتار درباره آن مقاله است. ضمن تمجید و تقدیر از مقاله مزبور، که چون غالبا از مدارک خود اهل تسنن برگرفته شده، در جای خود مقاله ای ممتع و معتبر است، می خواهیم به بهانه آن مقاله در دو مورد بحثی ارائه دهیم: مورد اول - نویسنده در آن مقاله (صفحه 39) از فخر رازی نقل می کند که حضرت علی علیه السلام طبق آیه مباهله به منزله جان پیامبرصلی الله…
چهارشنبه, 30 مهر 1393 ساعت 10:00
خلاصه : این پژوهش دو نمونه‌ای را بررسی خواهد کرد که اثبات می‌کند سنّت تفسیری معتزلی در سنت‌های عمدۀ تفسیری امامیه و اهل سنّت جذب و بلعیده شده است. معتزلیان همچون دیگر فرقه‌ها و جریان‌های اسلامی توجّه فراوانی به مطالعۀ قرآن داشتند و بسیاری از ایشان کتاب‌هایی در تفسیر قرآن تألیف کردند. متأسفانه بیشتر تفاسیر تألیفیِ معتزلیان باقی نمانده است و برای مدت زمان طولانی، جامعۀ علمی به جز اندکی، بر این عقیده بودند که تنها تفسیر معتزلی برجای مانده الکشّاف زمخشری (م 538ق) است. دیگر تفسیر مهم معتزلی که باقی‌مانده التهذیب فی تفسیر القرآن از حاکم جِشُمی (م 494ق)…
سه شنبه, 29 مهر 1393 ساعت 12:00
چكيده : يكى از مباحث اعتقادى مسلمانان ـ كه به دليل اهميت فراوان، محلّ بحث و گفتگوى زيادى بوده و هست ـ بحث شفاعت است. مرحوم آية الله ملكى ميانجى در تفسير مناهج البيان، مانند ديگر مفسّران، در باب شفاعت، مباحثى آورده، كه در اين گفتار، به آن مباحث اشاره می شود.براى تكميل فائده، عناوين بحث تفصيلى آية الله ملكى در كتاب ديگر او (بدايع الكلام فى تفسير آيات الاحكام) نيز ارائه شده است.     دانلود متن کامل   منبع : فصلنامه سفینه - شماره 1
شنبه, 26 مهر 1393 ساعت 11:00
کتاب«نهج الحیاة، یا فرهنگ سخنان فاطمه(سلام الله علیها)» : در سال 1372 توسط جناب حجةالاسلام محمّد دشتى و جمعى از پژوهشگران مؤسسه تحقیقاتى امیرالمؤمنین(علیه السلام) و با حمایت اقتصادى بنیاد فرهنگى امام رضا(علیه السلام)، پس از شش سال تلاش به چاپ رسید و در زمان کوتاهى، چند نوبت تجدید چاپ شد. این جانب در سال 1373 نقدى بر این کتاب نگاشتم و نام آن را«صدها غلط در یک کتاب» نهادم؛ ولى چون در همان ایّام جناب دشتى را در تهران ملاقات کردم و برخى ضعفها را یادآور شدم، از نشر آن نوشته خوددارى نمودم. امروز با گذشت چهار سال، چون…
پنج شنبه, 24 مهر 1393 ساعت 09:00
اگر ماجرای غدیر خم از نظر تاریخی واقعیت دارد، چرا پس از ماجرای سقیفه، شرکت کنندگان در آن محفل و نیز مردم مدینه، سخنی که نشانه یادآوری این ماجرا باشد، بر زبان نیاوردند؟ برای پاسخ به این پرسش که یکی از چالش های جدّی فرا روی شیعه است، به امور زیر توجه کنید: الف. شیعه با بهره گیری از منابع معتبر خود و اهل سنت، به اثبات اصل ماجرای غدیر می پردازد؛ منابعی که در آنها صدها صحابی و تابعی شناخته شده وجود دارد.(1) ب. شیعه با دلیل های متقن و شواهد مستحکم لغوی، قرآنی، سنتی و تاریخی، واژه ولایت…
چهارشنبه, 23 مهر 1393 ساعت 09:00
چکیده : آرمان شهر زمینی که در آن از دغدغه های زندگی طبیعی اثری نباشد، آرزوی دیرین بشر است که اندیشه بزرگترین فلاسفه دنیا را به خود مشغول ساخته است. بزرگانی چون سقراط و افلاطون به این بحث پرداخته و ارسطو به این تفکرات نظم منطقی داده است. در اسلام هم اندیشه ورانی چون فارابی و ملاصدرا در صدد تبیین آن برآمده اند. این مجال از میان تمامی آرمان شهرها در پی مقایسه ای گویا از آرمان شهر یونان باستان و مدینه فاضله مهدوی است و تفاوت آن دو را در نگاه دنیوی صرف یا دنیوی- اخروی دانستن مدینه بیان…
سه شنبه, 22 مهر 1393 ساعت 09:00
شیعیان عرب؛ مسلمانان فراموش شده:  عنوان کتابى است که از سوى انتشارات مؤسسه شیعه شناسى منتشر شده و در اختیار شیعه شناسان قرار گرفته است. این اثر ترجمه اى است از کتاب "The Arab Shi©a: The ForgottenMuslims" اثر گراهام فولر و رِند رحیم فرانکه که به سال 1999 میلادى در نیویورک منتشر شده است. گراهام فولر یک تحلیل گر سیاسى است که مدّت هفت سال در خاورمیانه به مثابه یک دیپلمات عمل کرده و پس از آن در مقام نائب رییس شوراى ملّى اطلاعاتى سیا (N.I.C at C.I.A) ایفاى نقش نموده است. وى آثار گوناگونى را در مسایل مختلف مربوط…
یکشنبه, 20 مهر 1393 ساعت 11:00
چکیده: دراین نوشتار قاعده لطف و ثمرات آن بررسی و نقد می­شود. استفاده از این قاعده برای اثبات نبوت و حجیت اجماع و نظایر محل تأمل است و کلیت این قاعده جای بحث دارد. نمی­توان گفت واجب است که خدا لطفی را ـ چه مقرب باشد چه محصل ـ موهت کند، حتی اگر نبودش نقض غرض باشد؛ زیرا گاهی یک غرض با غرض دیگر تزاحم پیدا می­کند. از سویی با فرض تمامیت ادله در مقام ثبوت، در مقام اثبات و تشخیص مصداق لطف واجب، علم ما نمی­تواند معیار باشد. لوازم این قاعده نیز فاسد است. در این نوشتار، ادله گوناگون…
جمعه, 18 مهر 1393 ساعت 09:00
چکیده : اندیشه مهدویت به معنای قیام یکی از فرزندان رسول خدا به نام حضرت مهدی در آخر الزمان، میان شیعه و اهل سنت مشترک است. گرچه این دو گروه در تفسیر واژه مهدی که مقصود مهدی نوعی است یا مهدی شخصی اختلاف نظر دارند؟ براساس این اندیشه، در تاریخ اسلام عده ای با ادعای مهدویت جامعه اسلامی را تا مدتی مشغول ساخته و سبب انحرافاتی شده اند و به عده ای نسبت داده اند که آنان درباره بعضی ادعای مهدویت داشته اند. از جمله شهید مطهری بر این باور است که مختار ثقفی درباره محمد بن حنفیه _ فرزند…
چهارشنبه, 16 مهر 1393 ساعت 12:00
سید محمد رشید رضا حسینی از متفکران، مصلحان و عالمان بزرگ قرن چهاردهم هجری است که در جریان‌های فکری روزگار خود و پس از خود، از طریق آثار بسیار مهمی که رقم زد، نقش گسترده‌ای بر جای نهاد. رشید رضا ریشه در اشراف حجاز دارد که نیای او ابتدا به عراق آن‌گاه شام رفته‌اند. رشید رضا به انتسابش به اهل‌بیت می‌بالید و در نگاشته‌هایش، مکرر عبارت‌های «جدنا الحسین» (= المنار، ج 15/ 78) و جدنا المرتضی (= المنار، ج 13/ 132) را به کار می‌برد. او در سال 1282ق به دنیا آمد و در سال 1354 زندگی را بدرود گفت.…
یکشنبه, 13 مهر 1393 ساعت 09:00
چکیده: باور به ظهور امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هر چند یک اعتقاد اسلامی است، ولی در مذهب تشیع از جایگاه خاصی برخوردار است و می توان گفت دلیل اصلی آن هم این است که ولادت و حیات آن حضرت را قبول دارند. برخی از نویسندگان اهل سنت، بدون توجه به مبانی و دلایلی که شیعه برای خود دارد، سخت این باور را مورد هجوم قرار داده اند؛ از جمله این افراد احمد ابن تیمیه می باشد. وی در کتاب «منهاج السنه النبویه» ایراداتی بر اعتقاد شیعه گرفته است؛ از جمله اینکه امام عسکری (علیه السلام) هیچ فرزندی…
شنبه, 05 مهر 1393 ساعت 10:30
چکیده: غارتگری‌ های سرداران معاویه در قلمرو حکومتی حضرت امیر (علیه السلام) با تهاجم ضحاک بن قیس آغاز شد و با کشتار های بُسر‌ بن ‌ارطاه پایان یافت. با بررسی و تجزیه و تحلیل سخنان و بیانات امیر مؤمنان (علیه السلام) در نامه 36 و مراجعه به منابع متقدم می‌توان دریافت كه این نامه در جواب نامه برادر علی (علیه السلام)، عقیل نوشته شده و در باره غارتگری سردار معاویه، ضحاك بن قیس فهری به قلمرو حكومتی امام در سال 38 هجری است. شواهد و قراین و تحلیل مباحث نامه 36 حاكی از آن است كه مباحث نامه نمی‌تواند به…
جمعه, 04 مهر 1393 ساعت 10:00
در فرخنده سالى که سپرى شد, فضاى ایران آکنده از نسیم مشکبوى نام و یاد على(علیه السلام) بود. در این بازار عطاران, هرکس متاعى ـ اگرچه گاه خُرد و کم بها ـ در طبق نهاد تا در اخلاص ورزى و ارادتِ ناب بر آستان ابوتراب, خود را سهیم کرده باشد. افزون بر تک نگارى هاى فراوان و بسیار متنوع, چند دایرةالمعارف و مجموعه نیز به عرصه اندیشه پاگذاشت و یا در شُرُف ولادت است. در این آثار طبعاً هرکس به سائقه و ذائقه خود به على(علیه السلام) و معارفِ زلالِ برجوشیده از آن چشمه سار, پرداخته و بابِ مدینه علم…
چهارشنبه, 02 مهر 1393 ساعت 09:30
چکیده  : شیعیان و اهل تسنن احادیثی را به تواتر روایت کرده‌اند که بنا بر آنها، پیامبر (صلی الله علیه و آله) جانشینان خود را دوازده نفر خوانده است. یکی از دلایل اثبات تولد و وجود حضرت حجت بن الحسن العسکری (عجّل الله تعالی فرجه الشریف) احادیثی است که شیعه و سنی به تواتر نقل کرده‌اند و در آنها پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) به دوازده نفر بودن جانشینان خود تصریح کرده‌ است. این احادیث به اختصار «احادیث دوازده امام (خلیفه)» نامید می‌شود. البته برخی احادیث اهل تسنّن و اکثر روایات شیعه علاوه بر بیان تعداد جانشینان به…
سه شنبه, 01 مهر 1393 ساعت 11:00
 سه ولى عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف), چاپ اول, 1426ق, 6ج, 440 « 456 « 480 «464« 416 « 372ص, عربى, وزیرى. از جمله اقدامات فرهنگى که پس از انقلاب اسلامى رونق گرفت, مرجع نگارى است. مرجع نگارى زمینه ساز استحکام سخنرانى ها و آثار علمى است. موسوعة الامام العسکرى(علیه السلام ) در زمره آثار مرجع است که به خامه محققان مؤسسه ولى عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به انجام رسیده است. اینجانب که سابقه مطالعه در مورد حیات امام عسکرى (علیه السلام ) داشتم, این کتاب را گسترده ترین و جامع ترین کتاب موجود در مورد حیات امام یازدهم…
جمعه, 28 شهریور 1393 ساعت 09:30
چكيده : رويكرد انحرافى در تفسير قرآن، سابقه طولانى در ميان مفسّران دارد، تا آنجا كه حتّى به صدر اسلام مي‌رسد. اين گونه تفسير، نظام دلالتهاى واژگانى قرآن را به هم مي‌زند و ضلالت را به نام قرآن رواج مي‌دهد.از منظر روششناسى، عواملى براى اين رويكرد برشمرده‌اند، كه به خود قرآن، ويژگی هاى مفسّر يا روش تفسيرى او برمی گردد. مخالفان قرآن، و نيز فرقه هايى همچون غاليان، باطنيه و...، عرفا، روشنفكرنمايان و خاورشناسان، نمونه هايى از رويكرد انحرافى را در آثار خود عرضه كرده‌اند.   متن کامل   منبع : فصلنامه سفینه شماره 1
چهارشنبه, 26 شهریور 1393 ساعت 12:00
چکیده فارسی: درباره عقیده و خاستگاه فكری ابن ابی الحدید، بسیار گفتگو شده است. این اختلاف، به دلیل دیدگاه اعتزال است، چرا كه معتزله گاهی به شیعه و گاه به اهل سنت، گرایش نشان داده اند. معتزله و صوفیه از این جهت با هم شباهت دارند. ابن ابی الحدید، در شرح نهج البلاغه خود، بارها از بزرگان معتزله به خوبی یاد كرده است، مانند: ابوعلی جبائی، ابوالقاسم جبائی، ابوعثمان جاحظ، ابوالهذیل علاف، ابوجعفر اسكافی و دیگران. ابن ابی الحدید، همچنین در اشعار خود، صریحا بیان می كند كه عقیده او، اعتزال است.   چکیده عربی: الحمدللة رب العالمین، و الصلاة…
پنج شنبه, 20 شهریور 1393 ساعت 11:00