چکیده:  کتاب الاباب الحادی عشر از کتب کلامی مرحوم علامه حلی (متوفای 726 ه.ق) است . این کتاب موجز و مختصر شامل یک دوره مسائل اعتقادی شیعه امامیه است . که بر آن شروح متعددی نگاشته شده است . یکی از شروح معروف آن شرح مرحوم مقداد بن عبدالله سیوری،معروف به فاظل مقداد (متوفای 826 ه.ق) است، و موسوم به «النافع یوم الحضر فی شرح الباب الحادی عشر» می باشد. این شرح، سالهای متمادی از کتب درسی در کلام و عقاید شیعه امامیه در حوزه های علمیه بوده، و در چند دهه اخیر در دانشگاههای داخل و بعضاً در خارج…
پنج شنبه, 07 اسفند 1393 ساعت 09:00
در سال هاى اخیر، تلاش هاى گسترده و ارزنده اى در زمینه عاشورا پژوهى صورت گرفته و پژوهش هاى متعددى سامان یافته و چاپ و منتشر شده است. نگاه به این آثار، زحمات و کوشش هاى ارزنده پدید آورندگان آن ها را به خوبى نمایان مى سازد. هر یک از این پژوهشگران از زاویه خاصى به مسئله نگریسته و تنها برخى از ابعاد قضیه را بررسى کرده اند. یکى از جدیدترین پژوهش ها در این زمینه، پژوهشى به نام جریان شناسى فکرى معارضان قیام کربلا است که توسط محقق ارجمند جناب حجة الاسلام آقاى محمدرضا هدایت پناه صورت گرفته است.…
سه شنبه, 05 اسفند 1393 ساعت 09:00
باِحْتِمال در سَدۀ أَخیرِ تاریخِ فرهنگِ ما ، مِعْراجُ السَّعادَه یِ مُلّا أَحمدِ نَراقی ( 1185 ـ 1245 هـ . ق) ـ رِضوانُ اللهِ تَعَالَی عَلَیه ـ ، شایعْ ترین و مُتَداوَلْ ترین کتابِ أَخلاقیِ دینی بوده است ، و نامِ ملّا أَحمدِ نراقی ـ هرچند که وی پدیدآورندۀ آثارِ گوناگونِ پُرشماری است ـ از برایِ تودۀ مردمانِ کتابْخوان و کتابْ دیده ، بیش از هرچیزِ دیگر ، تَداعیگرِ  مِعراجُ السَّعادَه است . این که چرا مِعراجُ السَّعادَه در میانِ کتابهایِ پُرشمارِ دینی بدین پایه از رَواج و مقبولیَّتِ عُمومی دست یافته و بارها و بارها ـ از روزگارِ چاپِ…
شنبه, 02 اسفند 1393 ساعت 11:00
      چكیده: در تــاریخ اســلام, پس از غــصب خــلافت از اهـل بـیت: و نـیز پس از ِ مردم همراهی نكردن  با امام علی بن ابیطالب (علیه السلام) دگـرگونیهای بـزرگی در بـافتار و سـاختار كـلی حكـومت و جـامعه اسـلامی بـهوجود آمـد. خـلافت, به سرعت با مُلوکیت تغییر ماهیت داد و جامعه, پذیرای حـاكـمانی شـد كـه اگرچه مدعی جانشینی رسول اکرم (صلی الله علیه وآله) بودند, امـا بـهسان ّ پـادشاهان حكـم میراندند.           دانلود مقاله   منبع : فصلنامه  حکومت اسلامی - شماره 49
جمعه, 01 اسفند 1393 ساعت 09:00
1ـ معرفى اجمالى جلال الدین سیوطى(1) در این کتاب بیش از آنکه مسندى عرضه کرده باشد, جُنگى از روایات متعلقه به سیده زنان عالم را فراهم آورده است. و مشتمل بر 284 روایت است که گاه تکرارى یا متشابه مى نمایند و نظمى نیز در ذکر روایات به چشم نمى خورد. 24روایت آن از قول حضرت فاطمه(سلام الله علیها) نقل شده است (مؤلف تعداد مرویات از ایشان را در کتب احادیث 18حدیث مى داند. مقدمه کتاب, ص22) و باقى شامل روایات مربوط به رابطه پیامبر(صلی الله علیه و آله) و فاطمه(سلام الله علیها) یا پیامبر(صلی الله علیه و آله) و…
چهارشنبه, 29 بهمن 1393 ساعت 08:30
پیرو نقدى که بر کتاب نگاهى به جریان شناسى فکرى معارضان قیام کربلا نوشته شده است توضیحاتى به نظر رسید که مناسب است خوانندگان محترم فصلنامه، نقد ناقد محترم را به همراه تذکرات و توضیحات این جانب با هم مطالعه فرمایند تا ان شاء الله بتوانند قضاوت بهترى داشته باشند.  پیش از هر چیز از ناقد محترم که با حوصله، کتاب را خوانده و بر آن نقدى نوشته اند کمال تشکر و قدردانى را دارم.  محققان تاریخ به خوبى مى دانند که سخت ترین بخش آن، تحقیق در مباحثى است که به هر دلیلى در اذهان نسل هاى آینده به…
یکشنبه, 26 بهمن 1393 ساعت 09:00
یکی از دلایل اثبات تولد و وجود حضرت حجت بن الحسن العسکری(عجّل الله تعالی فرجه الشریف) احادیثی است که شیعه و سنی به تواتر نقل کرده‌اند و در آنها پیامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) به دوازده نفر بودن جانشینان خود تصریح کرده‌ است. این احادیث به اختصار احادیث دوازده امام (خلیفه) نامید می‌شود. البته برخی احادیث اهل تسنن و اکثر روایات شیعه علاوه بر بیان تعداد جانشینان به اسامی، صفات و ویژگی آنان نیز پرداخته‌اند. از مهم‌ترین نکاتی که در این روایات آمده معرفی قائم دوازده جانشین و خبر از غیبت ایشان است و این که پدر و…
پنج شنبه, 23 بهمن 1393 ساعت 08:30
چکیده یکی از نقاط مشترک در ادیان ابراهیمی ، وجود یک نجات دهنده در آخرالزّمان است که بر اساس آن شاهد استیلای حکومت صالحان در جهان خواهیم بود . با بررسی مأثورات ادیان آسمانی به علائم و نشانه هایی مشترک برای فرارسیدن زمان این رویداد بزرگ ، پی می بریم که یکی از آنها ظهور دجّال با عنوان اسلامی و آنتی کرایست یا ضدّمسیح با عنوان مسیحی آن است. اگرچه تصوّر هریک از دو مکتب در پیشینه و پسینۀ این عنوان در بعضی موارد متفاوت است امّا می توان به نقاط مشترکی در حضور دجّال در جامعه پی برد که…
سه شنبه, 21 بهمن 1393 ساعت 08:30
نخستین نشست از سلسله نشست‌های علمی «عاشورا پژوهی» به منظور معرفی و نقد آثار پژوهشی و منابع مکتوب عاشورایی، با حضور جمعی از مولفان و عاشورا پژوهان به همت دبیرخانه دین‌پژوهان کشور در محل این دبیرخانه برگزار گردید. در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی پیشوایی مدیر گروه تاریخ موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمت الله علیه ضمن ارایه گزارشی از طرح عاشورا پژوهشی موسسه مزبور تحت عنوان «مقتل جامع»، به بیان ویژگی‌های بارز این اثر پرداخت.  وی جامعیت این اثر را از ویژگی‌های آن برشمرد و گفت: در این اثر به تمام مباحث مورد نیاز و لازم پرداخته شده…
یکشنبه, 19 بهمن 1393 ساعت 08:30
چكیده اعتقاد به مهدویت و مسأله ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به مثابه یکی از مسائل ریشه‌دار و با پیشینه‌ای کهن، میان اصول پذیرفته شده اسلامی به حساب می‌آید. می‌توان اذعان کرد این موضوع، از مواردی است که اتفاق نظر همه دانشمندان اسلامی را همراه داشته است، و روایات فراوانی به صورت متواتر در باره آن، وارد شده است؛ با این وجود، تعداد اندکی که شاید شمار آن از تعداد انگشتان دست تجاوز نمی‌کند، به تردید و انکار این مسأله مهم پرداخته‌اند که احمد امین و محمد رشید رضا از آن جمله‌اند. این نوشتار، ضمن مطرح کردن…
پنج شنبه, 16 بهمن 1393 ساعت 11:00
اشاره: در سال‌های اخیر توجه روزافزون اقشار مختلف جامعه، به ویژه جوانان، به موضوع مهدویت و انتظار موجب رونق بازار کتاب‌ها و نشریات مرتبط با این موضوع شده و هر از چند گاه کتاب یا نشریه جدیدی به این جرگه وارد می‌شود. پدیده یادشده گرچه در جای خود بسیار مبارک و امیدوارکننده است، اما بیم‌ها و نگرانی‌هایی را هم در پی دارد که جا دارد علمای حوزه، صاحب‌نظران مسائل اعتقادی و مسئولان فرهنگی کشور با حساسیت و دقت‌نظر بیشتری این پدیده را مورد توجه قرار دهند. یکی از موضوعاتی که در این میان بسیار حائز اهمیت بوده و نیازمند دقت…
سه شنبه, 14 بهمن 1393 ساعت 11:00
چکیده: لزوم تحول و بازنگری اندیشه کلامی - سیاسی شیعه در ارتباط با بحران غیبت امری مهم است که پایه های آن توسط امامان شیعه ریخته شد، اما در دوران غیبت، نوبختیان نقش اصلی را در این تحول ایفا کردند. اندیشمندان نوبختی در فضای بحرانی غیبت در عرصة کلام سیاسی به بررسی مسائل اساسی و مشکلات واقعی مکتب امامیه پرداختند. تلاش این بزرگان برای پاسخ به مسائل مبتلا به جامعه تأکید بر گفتمانی اعتدالی و ترکیبی بود که مرکب از عقل گرایی و روش حکمی معتدل و هماهنگ با نص(کتاب و سنت) می باشد. این نگرش در واقع ترکیب منطقی…
یکشنبه, 12 بهمن 1393 ساعت 11:00
از زبان حال تا زبان قال مقتل نگاران و روضه خوانان، سخنان بسیاری را در قالب نثر و نظم به امام حسین(علیه السلام) نسبت داده اند که هرگز سند و مدرکی برای آنها نمی توان یافت. بعضی از آن سخنان با این که غیر مستند و جعلی اند، بسیار مشهور و متداول نیز هستند و از آنجا که مقبولیت عام یافته اند، برخی از پژوهشگران و نویسندگان بنام و معاصر نیز آنها را مسلّم الصدور پنداشته، بدون تأمل و تحقیق، در آثار خود به عنوان سخنی از سخنان امام حسین(علیه السلام) آورده اند. امروز هم بسیاری از کتابسازان و موءلفانِ…
سه شنبه, 07 بهمن 1393 ساعت 11:00
در میان راویان اخبار و ناقلان آثار اهل بیت گرامى رسول اكرم(صلی الله علیه وآله)، شمار محدّثانى كه چندین تن از امامان معصوم(علیهم السلام) را درك كرده‏اند، اندك نیست. این امر علاوه بر اهمیتى كه براى شخص محدّث داشته، براى ما نیز -كه پس از قرنها به بررسى احادیث آنها نظر مى‏افكنیم بسیار حایز اهمیت است. در این میان، نام محدث عالى‏قدر شیعه و ملجأ ومأواى محبّان و دوستداران اهل بیت، حضرت عبدالعظیم حسنى(علیه السلام) درخشش ویژه‏اى دارد. آنچه مسلّم است وى محضر امام جواد و امام هادى(علیه السلام) را درك كرده و از آنها روایات زیادى نقل نموده است.…
یکشنبه, 05 بهمن 1393 ساعت 10:30
چکیده در این مقاله یازده آیه از قرآن ذکر شده که همگی مربوط به نبی مکرم اسلام (صل الله علیه و آله) است. این آیات دارای عناوینی هستند که برخی به ظاهر آنها تمسک جسته و شبهاتی را مطرح نموده اند؛ مانند غفران و مغفرت الهی در آیه اول و دوم سوره فتح؛ که توهم شده غفران وقتی تعلق می گیرد که گناهی صادر شده باشد. یا عناوین ذنب، توبه، نسیان، عفو، خوف و خشیت و حرمت که مورد استشهاد ظاهربینانه قرار گرفته در این نوشتار بررسی و نقد شده است. مقدمه هدف از بعثت انبیا تکامل و سعادت بشر…
سه شنبه, 30 دی 1393 ساعت 09:30
ضمن تقدیم صمیمانه ترین سلام و تبریک سال نو که مقارن با ولادت هشتمین نور ولایت و کریمه اهل بیت عصمت و طهارت بود بدین وسیله اعلام مى دارد که در مجله حوزه شماره 71 ـ 70 مهر آبان آذر و دى 1374 مقاله اى تحت عنوان (تولد و زندگى حضرت مهدى(عجل الله تعالی فرجه الشریف)) به قلم آقاى ابوالقاسم یعقوبى آمده که محتویات آن با رسالت نوشتار و تحقیق سازگارى ندارد و در رابطه با نقد و بررسى اجمالى آن مطالبى ارسال مى گردد لطفاً دستور فرمایید در مجله یاد شده چاپ و منتشر گردد. اولین و اساسى ترین…
یکشنبه, 28 دی 1393 ساعت 09:30
آن چه در این نوشتار مورد بررسى قرار خواهد گرفت، آمار تلفات جنگ هاى جمل، صفین و نهروان است که در منابع قدیم و جدید با رقم هاى بسیار بالایى گزارش شده و تاکنون تحقیقى درباره آن انجام نگرفته است . با آن که در میان آمار فراوان و متضاد این سه نبرد، دست یابى به رقم واقعى تقریبا غیر ممکن است، اما در این نوشتار تلاش شده است با توجه به مجموع گزارش ها و قراین، بخش نادرست و مبالغه آمیز این آمار مشخص شود و تا آن جا که ممکن است رقم نزدیک به واقع ارایه گردد .…
پنج شنبه, 25 دی 1393 ساعت 09:00
نویسنده کتاب اصول مذهب الشیعة الامامیة الاثنی عشریة عرض و نقد که مدعی است شیعیان برای امام مهدی علیه السلام شأنی پیامبرانه قائلند و بر این باورند که او دین اسلام را نسخ می‌کند و شریعت جدیدی پی می‌افکند برای ادعای خود به روایات گوناگونی استناد جسته است. در این بخش از مقاله هشت دسته از روایات مورد نظر ایشان که به گمان ایشان حاوی هشت اشکال است نقل و سپس نقد و بررسی می‌شوند. در پاسخ به این شبهات فارغ از ارزیابی سندی روایات مورد استناد ـ که البته در جای خود باید پیگیری شود ـ به سه نکته…
سه شنبه, 23 دی 1393 ساعت 09:00
چکیده : یکی از جدیدترین آثاری که خاورشناسان و قرآن پژوهان غیرمسلمان درباره قرآن و معارف والای آن در سال های اخیر تدوین نموده اند، دایره المعارف قرآن لیدن است. این دایره المعارف طبق بیان سرویراستار آن، خانم جیم دمن مک اولیف دارای هزار مدخل بوده و از سال 2000 میلادی تاکنون پنج جلد آن انتشار یافته است. نویسندگان قرآن پژوه این دایره المعارف، نظرات و دیدگاه های متفاوتی درباره موضوعات قرآنی نظیر مصدر قرآن، تاریخ جمع و تدوین آیات، ادبیات و ساختار قرآن، تحریف قرآن و معارف و محتوای قرآن کریم ابراز کرده اند که در برخی موارد، اصول…
یکشنبه, 21 دی 1393 ساعت 11:00
در شماره گذشته ضمن بحث و بررسی کتاب«محمد پیغمبری که از نو بید شناخت»وعده دادیم که مقاله‌ای جامع دربارهء شخصیت والای امیر مؤمنان‌ حضرت علی(علیه السلام)از گفتار دانشمند بزرک سنی ابن ابی الحدید معتزلی در شرح‌ «نهج البلاغه»برای اطلاع خوانندگان کتاب مزبور،بنگاریم.ولی متأسفانه‌ در آن شماره میسر نگردید و اینکه قسمت اول آن از لحاظ خوانندگان محترم میگذرد این مقاله که قضاوت یک دانشمند و محقق بزرگ اهل تسنن است،بخوبی چهرهء درخشان و سیمای ملکوتی علی(علیه السلام)یعنی نیرومندترین مرد اسلام را جلوه‌گر میسازد با خواندن این دو مقاله خواننده اعتراف خواهد کرد که مؤلف کتاب«محمد پیغمبری که از نو باید…
سه شنبه, 16 دی 1393 ساعت 10:30