یکشنبه, 30 آذر 1393 ساعت 11:30
خواندن 1450 دفعه

روشمند کردن ترجمه علوم توسط امام رضا علیه السلام - صادق آیینه وند

حرکت امام رضا(علیه السلام) از مدینه به طرف ایران از چند جهت باعث برکات فراوانی برای ملت ایران شد؛ یکی اینکه ایشان به عنوان امام هشتم شیعیان جهان و عالم آل محمد(صلی الله علیه و آله) یکی از کسانی است که در هدایت جهان اسلام نقش اساسی داشته است.

اگر شرق و غرب جهان اسلام را در نظر بگیریم، امام رضا(علیه السلام) تمام این وادیها را سیراب کردند. بخصوص اینکه اختلافاتی میان امامزاده ها و کسانی که منسوب به علوی ها بودند وجود داشت که این اختلافها مشکلاتی را برای مردم ایجاد کرده بود، با آمدن امام رضا(علیه السلام) و در حقیقت شناخته شدن آن بزرگوار به عنوان رهبر و هادی جهان اسلام، تمام این مشکلات برطرف شد و جهان اسلام خود را از این منبع نورانی بهره مند کرد.

در گذشته اغلب ائمه(علیهم السلام) در مدینه بودند و یا تحت فشار عباسیان مجبور بودند که به مناطق دیگر مانند عراق سفر کنند، ولی هیچ کدام در ایران به هدایت خلق خدا نپرداخته بودند. ایران هم دروازه شرق بود،به خصوص خراسان بزرگ که می توانست برای شرق مهم باشد، سفر امام رضا (علیه السلام) زمینه ای را فراهم کرد که باعث شد ایرانی ها مستقیما از وجود این امام(علیه السلام) بهره مند شوند و نقطه توجهی بر جهان اسلام بخصوص در منطقه شرق و خراسان بزرگ شود. این موضوع از این نظر قابل توجه است که مورد عنایت علاقه مندان به اهل بیت(علیهم السلام) که در این قسمت از ایران بیشتر از همه جای جهان اسلام بودند واقع شد.

دیگر اینکه مباحثی که این امام همام(علیه السلام) با اهل علم بخصوص فیلسوفان و متکلمان از مذاهب و فرقه های مختلف که در این منطقه زندگی می کردند انجام داد؛ در واقع یک مسیر اعتقادی صحیحی را برای امت به یادگار گذاشت که این از زاویه سوم مورد توجه است که کمتر دیده شده ائمه(علیه السلام) قبل از ایشان توانسته باشند چنین فرصتی را به دست بیاورند و این فرصت برای امام رضا(علیه السلام) فراهم شد.

از سوی دیگر امام رضا(علیه السلام) بسیار خوب و عملی وارد سیاست شدند؛ بدین معنا که سیاست صحیح را به امت یاد دادند. درست است که عباسیان می خواستند بهره برداری سوئی از امام(علیه السلام) داشته باشند اما ایشان عملا با تسلط، مهارت، هدایت و محبوبیتی که در جهان اسلام داشت، توانست در حقیقت مسیر سیاست را معنوی و مقدس کند. حضورشان در صحنه هدایت و گره زدن سیاست به هدایت خلق، تدبیر امت و حضور در مراسم و مجالسی تاکنون به این شکل با حضور امام برگزار نشده بود، مانند نماز عید فطر، نماز باران و ایام و مناسبت های مختلف دیگر نشان داد که مسیر دیگری در سیاست امت هست که می توان آن را با هدایت گره زد و این کار را امام رضا(علیه السلام) عملاً انجام داد.

امام(علیه السلام) تشخیص دادند که حضورشان در صحنه می تواند به هدایت مردم کمک کند، گرچه امام(علیه السلام) اجبارا به صحنه آمد، اما وقتی به صحنه آمدند با عنایت به قدرت، توانمندی، معنویت و بهره و ری از علم و در حقیقت استفاده از مواهب الهی توانستند در همین مسیر اجباری به نحوی سکان را به دست بگیرند که خود عباسیان که می خواستند از این فضا استفاده کنند متحیر شدند و در حقیقت به این نتیجه رسیدند که زیان حضور امام رضا(علیه السلام) در دربار بیشتر از آن چیزی بود که تصور می کردند، بنابراین ایشان را به شهادت رساندند و مانع از فعالیت و حضور ایشان شدند اما در همان مدت کمی که امام در اختیار داشتند و به عنوان سیره امام وجود دارد، در صحنه هایی که حضور پیدا کردند ثابت شد که در حقیقت نوعی از سیاست و تدبیر و کیاست و هدایت می تواند با هم آمیزش داشته باشد که تا به حال دیده نشده است. این آن چیزی بود که امام(علیه السلام) به دست گرفت. بنابراین به نوعی می توان گفت امام(علیه السلام) در عین اینکه در دارالعماره عباسیان بود، ولی از قدرت فوق العاده ای استفاده می کرد و محبوبیت زیادی داشت که عباسیان دیگر نتوانستند حضور امام(علیه السلام) را تحمل کنند.

نکته دیگری که در زندگی علمی و اجتماعی امام رضا نمایان است روشمند سازی ترجمه علوم است. عباسیان علوم یونانی و رومی و حتی هندی را وارد جهان اسلام کردند، اما هدف آنها از انتقال علوم، هدایتی و تربیتی نبود که مثلا تمدن اسلامی را با صبغه اسلام بسازند اینها بیشتر می خواستند به اهداف خود برسند و مجموعه ترجمه ها را با اهداف دیگری در میان مردم منتشر می کردند. در این زمان احساس شد که اختلاف های کلامی و فرقه ای به خاطر ترجمه کتاب ها فراوان شده است. امام رضا(علیه السلام) اینها را روشمند کردند و نشان دادند که علم صحیح را چگونه باید أخذ کرد. چگونه باید مجادله کرد و شیوه و مسیر کلام و سخن گفتن و احتجاج و مجادله را نشان دادند. در حقیقت امام(علیه السلام) با حرکت عملیاتی خودشان یک مسیر روشنی را پیش روی امت اسلامی قرار دادند.

 

منبع : دانشنامه امام رضا علیه السلام

 

 

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن