پنج شنبه, 13 خرداد 1395 ساعت 09:00
خواندن 801 دفعه

توصیف امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در گلشن راز شیخ محمود شبستری - حسین حاجی علیلو

گنجینۀ باستانی زبان و ادبیات پارسی همچو دیگر ادبیاتهای کهن و غنی،سرشار از روایات و شرح شیفتگی‌هایی در خصوصدل‌باختگی مردان و سالکان سلوک حق به اهل بیت عصمت و طهارت علی الخصوص یگانه منجی عالم هستی،صاحب عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)،استکه هرکس از ظن خود یار راوی آنها شده،لکن نتوانسته است اسرار نهانی را از کنه‌شان بکاود و البته این برمی‌گردد به گنجایشاندرونی آن کتاب‌ها در پذیرش نگرش‌های مختلف ناظران.یکی از این کتب که به شکل زیبایی توانسته این مضمون را در خود بپروراند،کتاب معرفت شناسانۀ شیخ شبستری با نام«گلشن راز»است که الحق سرشار از کشف اسرار حقیقی عشق انسان به معرفت مطلقمی‌باشد.این کتاب جامع عشق ذاتی و نتیجتا عالی انسان به حق و جلوۀ مطلق حق است.

در این جستار برآنیم تا به اختصار این نگرش شیخ شبستری یک فرد اهل سنت،عارف قرن هفتم در باب شاه بیت سفینۀ هستیرا از منظر معرفتی و عرفانی مورد بررسی قرار دهیم و برخی از ویژگی‌های منحصر به فرد آن را در این خصوص برشماریم.البته بودندکسانی[علی الخصوص اهل تشیع]که این جهان‌بینی را به وجوه مختلف مورد بررسی قرار داده و به نتایجی دست یافته‌اند.«آب دریا رااگر نتوان کشید هم به قدر تشنگی باید چشید»

سعد الدین محمود بن عبد الکریم بن یحیی شبستری،عارف نامی،به سال 687 ق در تبریز به دنیا آمد1و درسی و سه سالگی(720 ق.)جهان را وداع گفت.غیر از اثرجاودانی و ماندگار او که خود آن را«گلشن راز»نامیده،آثاریچند از او باقی مانده است؛از جمله:«منظومۀ سعادت نامه»،«حق الیقین»،«مرآت المحققین»و«شاهد نامه».

مثنوی گلشن راز مهم‌ترین و خواندنی‌ترین اثر شیخمحمود شبستری است و در جایگاه بهترین منظومه‌هایفارسی در حکمت نظری و عرفان ذوقی می‌نشیند.ماجرایشگفت خلق این اثر در مقدمۀ گلشن به تفصیل آمده استو از همان ابیات نخستین،قوّت بیان و انگیزۀ آشکار و نهانناظم را می‌توان دریافت.

گلشن راز،در واقع،پاسخ‌های منظوم و مختصری استکه شیخ محمود،در جواب نامه«امیر حسین هروی»برایاو ارسال کرده است.پاسخ‌های شیخ در این اثر،همسو وهمرنگ و بو با مشرب شیخ اکبر محیی الدین بن عربی است.مطالعۀ گلشن راز،فرصت مغتنمی است برای آشنایی با عرفاننظری.

گلشن راز،از همان ابتدای ظهورش،طرف توجه بسیاریاز بزرگان و دانشمندان اهل معرفت قرار گرفت.این توجه واهتمام،منشأ خلق حاشیه‌ها و شرح‌های فراوانی شد که شمارآنان از سی تجاوز می‌کند.اما از میان همه این شروح،آنچه ازقلم شمس الدین محمد لاهیجی،عارف قرن نهم،تراوش کردهاست،مقام والایی دارد.شرح لاهیجی که موسوم به«مفاتیحالاعجاز فی شرح گلشن راز»است2،خود اثری مستقل ومبنایی نیز به شمار می‌آید.لاهیجی در این تصنیف ارزشمند،مباحث گسترده‌ای از عرفان نظری و عملی را به میان کشیدهاست که همگی مغتنم و سودبخش است.گرایش‌های شیمیو نزدیکی افق اندیشه‌های لاهیجی به آفاق تشیع،بر قدر وبهای آن نزد ما افزوده است.

در این نوشتار،نگاه نگارنده بیش از هر شرح و توضیحدیگری به گفته‌های لاهیجی در مفاتیح الاعجاز است.ناممبارک حضرت مهدی-عجل اللّه تعالی فرجه الشریف-دراین شرح،بارها با اعزاز و اکرام فراوان بر صدر نشسته و قدردیده است.این‌گونه نام بردن از مصداق انسان کامل،با توجهبه شیوۀ مصنفان کتب عرفانی،بسیار شگفت‌انگیز و جالب بهنظر می‌رسد.لاهیجی برخلاف اکثر مؤلّفان متون عرفانی،درتوصیف انسان کامل به بیان مفهوم اکتفا نکرده است و جایجای کتابش را به نام حضرت موعود،متبرک می‌کند.

 

راز گلشن

...

 

 

دانلود مقاله


منبع ک کیهان فرهنگی سال بیست و هشتم خرداد وتیر 1390 شماره 294 و 295

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن