یکشنبه, 02 خرداد 1395 ساعت 14:00
خواندن 959 دفعه

بررسی تطبيقی روايات تفسيری فريقين (شيعه و اهل سنت) درباره امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف - محمدهادی قهاری كرمانی

چکیده:
آنچه پیش رو دارید رساله ای است در زمینه «بررسی تطبیقی روایات تفسیری فریقین درباره امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)» كه در یك مقدمه و چهار فصل تنظیم وتدوین شده است. در مقدمه رساله به شش مطلب پرداخته شده است كه عبارتند از:موضوع پژوهش، هدف پژوهش، ضرورت پژوهش، پیشینه پژوهش، روش پژوهش و محدودیت های پژوهش. فصل اول مربوط به كلیات و مبانی بحث است كه به چهار موضوع پرداخته شده است. این موضوعات به شرح زیر می باشند:معنا شناسی تفسیر، معنا شناسی تأویل، بررسی حجیت سنت اهل بیت(علیهم السلام) در تفسیر قرآن و بررسی حجیت قول صحابه در تفسیر قرآن. ضرورت مطرح كردن مباحث معنا شناسی تفسیر و تأویل این است كه در بسیاری از روایات تفسیری علاوه بر تفسیر آیات، تأویل یا مصادیقی از آیه نیز مطرح شده كه در نگاه اولیه با ظاهرآیه مطابقت ندارد اما با دقت وامعان نظر می توان به ارتباط آنها با آیه پی برد؛ همچنین با عنایت به این كه برای واژه تأویل، معانی متعددی مطرح شده است در بخش معنا شناسی تأویل مشخص نموده ایم كه منظور ما از تأویل در این رساله كدام معنا است. اكثر روایات تفسیری در مصادر شیعه از اهل بیت(علیهم السلام) كه عدل قرآن هستند صادر شده است بنا براین بحث درباره حجیت سنت اهل بیت(علیهم السلام) درباره تفسیر قرآن اجتناب پذیر است. در بخش سوم با ادله قرآنی و روایی اثبات شده كه هر آنچه اهل بیت(علیهم السلام) درباره معارف قرآن بیان كرده اند گو اینكه از لسان جد بزرگوارشان رسول مكرم اسلام (ص) نقل شده است و هیچ تفاوتی ندارد. در بخش چهارم(از فصل اول) به حجیت قول صحابه در تفسیر پرداخته شده است. ضرورت این بحث از آن جا روشن می شود كه در منابع روایی اهل سنت احادیثی از صحابه(و تابعین) در تفسیر قرآن به چشم می خورد كه شیوه برخورد با این احادیث در این قسمت بررسی شده است بدین گونه كه حدیثی كه از صحابی(و به طریق اولی و تابعی) نقل می شود ـ اعم از تفسیری یا غیر تفسیری ـ باید مورد نقد سندی و دلالی قرار گیرد.همچنین اجتهاد ها و استنباط های صحابه در تفسیر باید با قرآن و سنت قطیعه محك بخورد و در صورت موافقت با آنها پذیرفتنی است. در فصل دوم به بررسی آیاتی پرداخته شده است كه هر دو فریق ـ شیعه و اهل سنت ـ در ذیل آنها روایاتی تفسیری درباره امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نقل كرده اند. این آیات كه تعدادشان بالغ بر هشت آیه می باشد به ترتیب از ابتدا تا انتهای قرآن به صورت ذیل بررسی شده اند: ابتدا واژگان دشواریاب آیات با استفاده از كتب معتبر لغوی تشریح شده است؛ سپس دیدگاه تفسیری مفسران شیعه و اهل سنت درباره آیات با استفاده از تفاسیر از تفاسیر معتبر فریقین مطرح گردیده است؛ در مبحث دیدگاه تفسیری شیعه از چهار تفسیر تبیان، مجمع البیان، المیزان و نمونه و در مبحث دیدگاه تفسیری اهل سنت از چهار تفسیر كبیر فخررازی، كشاف زمخشری، تفسیر قرطبی و روح المعانی آلوسی بهره گرفته شده است؛ آن گاه روایات تفسیری فریقین در ذیل این هشت آیه را كه مجموعاً 44 روایت از شیعه و 65 روایت از اهل سنت می باشد به صورت دسته بندی شده نقل كرده ایم و در پایان به بررسی مقارنه ای و تطبیقی این روایات از نظر محتوا و سند دست زده ایم. فصل سوم مربوط به آیاتی است كه در ذیل آنها فقط در منابع روایی اهل سنت روایاتی تفسیری درباره امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نقل شده است. تعداد این آیات، 6آیه و تعداد روایات اهل سنت در ذیل آنها 34 روایت است كه فهرست آنها در جدول انتهای رساله آمده است. در این فصل نیز همچون فصل دوم مراحل چهارگانه تشریح واژگان دشواریاب، دیدگاه تفسیری فریقین، نقل روایات تفسیری به صورت دسته بندی شده و بررسی روایات از حیث محتوا و سند تبیین شده است. در فصل چهارم از 362 آیه كه در ذیل آنها تنها در مصادر روایی شیعه، روایاتی تفسیری درباره امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) وارد شده است و همچنین تعداد این روایات در ذیل هر آیه فهرستی به صورت جدول ارائه شده است. در مجموع تعداد8 آیه در منابع روایی فریقین وجود دارد كه در ذیل آنها روایاتی تفسیری دربارهم وضوع مهدویت نقل شده؛ همچنین 6آیه مشاهده شد كه در ذیل آنها فقط در منابع روایی اهل سنت روایاتی تفسیری در این باره آمده؛ و تعداد 362 آیه وجود دارد كه در ذیل آنها فقط در منابع روایی شیعه روایات تفسیری درباره امام زمان و مسائل مرتبط با آن حضرت آورده شده است. بنابراین تعداد آیات مربوط به موضوع مهدویت بالغ بر 376 آیه می باشد.

 

دانلود مقاله

 

منبع :پژوهش های اسلامی - شماره 6

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن