فرقه زیدیه از تمام فرق شیعه به مبادی اهل تسنن نزدیکتر است. پیروان این فرقه معتقدند که زید بن علی بن حسین «علیه السلام »امام پنجم می باشد. آنان از قرن سوم هجری(9 میلادی) در ملک یمن سلطنتی را به وجود آوردند و پس از آن سلسله سلاطین علوی از آن طایفه در نقاط مختلف ممالک اسلام در ازمنه مختلف (از 60 تا 200سال)در طبرستان (مازندران)، گیلان، مراکش ودیگر ممالک تاسیس شد. آنان اعتقاد دارند که چون نص صریحی بر خلافت حضرت علی «علیه السلام » موجودنبود، آن حضرت با میل و رغبت با ابوبکر وعمر بیعت فرمود. لذا لعن…
پنج شنبه, 28 آذر 1392 ساعت 12:27
اشاره :اباضیه پیروان عبدالله بن اباض تمیمی (درگذشته در حدود هشتاد هجری قمری) یکی از نخستین فرق اسلامیِ انشعاب یافته از فرقه خوارج قلمداد می شود که پیدایش آن به سال 65 هجری قمری بازمی گردد. اباضیان به رغم تعداد اندکشان تا به امروز در کشور عمان و شمال افریقا تداوم یافته اند.در دیدگاه اباضیه، امامت و حکومت یکی از مسائل اساسی و کلیدی به شمار می آید، اگرچه آنها به آن رویکردی فقهی تاریخی دارند. مراحل امامت یا مسالک مذهب اباضی، یعنی ظهور، دفاع، شراء و کتمان، و برخورد پیروان آن با مخالفان خود سبب شده تا این فرقه…
دوشنبه, 20 آبان 1392 ساعت 10:00
اگر مسلمانان در زمان پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و سلم از وحدت خاصی برخوردار بودند، و عظمت مقام رسالت و مرجعیت مسلم او برای پیروانش، مانع از بروز دوگانگی بود، ولی پس از درگذشت او، شکاف عجیبی در میان آنان پدید آمد، و آن وحدت و ایثار، جای خود را به جدال و نزاع کلامی، و احیانا به نبردهای خونین، آنهم بر سر عقائد، داد.مهمترین مساله در این مورد، بررسی علل پیدایش اختلافها و پی ریزی مذاهب است که در کتابهای مربوط به تاریخ عقائد، پیرامون آن کمتر گفتگو شده و حق آن ادا نشده است. از…
دوشنبه, 18 شهریور 1392 ساعت 12:00
چکیدهدو فرقه شیعی امامی و زیدی، علاوه بر آنکه اشتراکات مهمی در مورد مسئله امامت دارند، مثل منصوص بودن امامت و اختصاص امامت و خلافت به اهل بیت ، تفاوتهای ایشان نیز قابل توجه است. آنچه در نوشتار ذیل آمده است، گزارشی از دیدگاه دو عالم زیدی (ابوزید علوی) و امامی (ابن قبه رازی) در قرن چهارم هجری درباره امامت است. ابوزید علوی در کتاب الاشهاد، ضمن طرح دیدگاه زیدیه در مورد امامت، اعتراضات زیادی را بر دیدگاه امامیه در مورد این موضوع وارد نموده است. ابن قبه رازی با نوشتن کتاب نقض کتاب الاشهاد، به اعتراضات ابوزید علوی پاسخ…
پنج شنبه, 17 مرداد 1392 ساعت 12:00
پيدايش فرقه‏هاى مختلف در بين مسلمانان و شكل‏گيرى عقايد آن‏ها، تحت تأثير عوامل مختلف مذهبى و غير مذهبى بوده است. يكى از آموزه‏هاى دينى كه در شكل‏گيرى عقايدِ شمار قابل توجهى از فرق اسلامى و به خصوص شيعى تأثير داشته است، عقيده مهدويت است. انديشه مهدويت در قالب شيعى آن با مسأله غيبت و رجعت كاملاً به هم پيوسته است و همين دستمايه‏اى شد براى برخى پيشوايان و پيروان فرق اسلامى تا عقايد خود را بر پايه آن بنا نهند كه يكى از اين فرقه‏ها واقفيه است. واقفى‏گرى كه يكى از اركان اساسى آن اعتقاد به غيبت و رجعت مهدى…
یکشنبه, 16 تیر 1392 ساعت 08:00
عقاید زیر را در مسئله امامت به زید نسبت داده اند : 1- امامت به فرزندان امام حسین علیه السلام اختصاص ندارد، بلکه برای هر فرد فاطمی که واجد شرایط امامت باشد- حسنی باشد یا حسینی- جایز و ثابت است. 2- وجود دو امام در یک زمان و در دو منطقه جایز است. 3- امامت مفضول با وجود افضل جایز است. 4- از شرایط امام، قیام مسلحانه بر ضد ظالمان است. (1) مورد اخیر در منابع شیعه نیز وارد شده است، چنانکه مرحوم کلینی در کافی روایت کرده که روزی زید بر حضرت باقر علیه السلام وارد شد، در حالی…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:25
اشاره اندیشه ها و تاریخ زیدیه را چون سایر فرق و مذاهب می توان از دریچه های مختلف مطالعه کرد . اگر به زیدیه به عنوان قدرتی سیاسی بنگریم، باید به تاریخ دولت های زیدی مذهب ادریسیان مغرب و داعیان و امامان دیلم و طبرستان و سلسله امامان زیدی در یمن بپردازیم . اگر با نگاهی کلامی و اعتقادی بنگریم، باید صرفا سیر تحول و عقاید زیدیه را بررسی کنیم . روش مؤلف در این بخش، حرکت بین این دو نگاه است . وی با عنایت به میزان دوری و نزدیکی زیدیه به دو شاخه اصلی اسلام یعنی تشیع و…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:22
برخی از مجاهدان زیدیه توانستند در برخی از مناطق سرزمین اسلامی حکومتهایی را تشکیل دهند، این حکومتها عبارتند از: 1- حکومت زیدیه در مغرب عبد الله بن حسن مثنی شش فرزند پسر داشت: محمد، ابراهیم، عیسی، یحیی، ادریس، و سلیمان. محمد (نفس زکیه) در حجاز قیام کرد و به شهادت رسید. ابراهیم نیز در بصره قیام کرد و کشته شد. یحیی به دیلم گریخت و سرانجام در زندان هارون در گذشت. ادریس به مغرب گریخت و برادرش سلیمان نیز به او پیوست. هنگامی که ادریس رهسپار مغرب بود، واضح بن منصور، والی مصر، او را پناه داد و با عده…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:22
مشهورترین فرقه های زیدیه عبارتند از : 1- جارودیه آنان پیروان ابی جارود، زیاد بن منذر همدانی (متوفای 150 یا 160 ه) هستند، وی در آغاز از اصحاب امام محمد باقر و امام جعفر صادق علیهما السلام بود.سپس به زیدیه پیوست. ابو جارود از طرف امام محمد باقر علیه السلام به سرحوب ملقب گردید، بدین جهت این فرقه را «سرحوبیه» نیز می نامند. حضرت باقر علیه السلام سرحوب را به شیطان نابینا که در دریا ساکن است تفسیر کرد. (1) ابو خالد واسطی و فضیل بن یزید رسان و منصور بن ابی الاسود نیز با ابو جارود هم عقیده بودند.…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:21
  چرا شيعه در اعتقادات خود غلو و افراط مي كند طوري كه جزء «غلات» شمرده مي شود؟در طول تاريخ افراد يا گروه هايي بوده اند كه در حقّ پيامبران و اولياي الهي غلوّ كرده اند و اين انكارناپذير است، ولي مع الأسف در مواردي در كلمات مغرضان و معاندان يا جاهلان مي بينيم كه اين عنوان را به شيعه اماميه نسبت داده اند؛ براي نمونه احمد امين مصري مي نويسد: «غاليان شيعه در حقّ علي به اين اكتفا نكردند كه او افضل خلق بعد از پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) و معصوم است، بلكه برخي از آنان قائل به…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:19
غلو در لغت و اصطلاح : واژه غلو در لغت به معنای فراتر رفتن از اندازه و زیاده انگاری است و در مباحث فرقه شناختی هنگامی که این واژه مطرح می شود به زیاده انگاری نسبت به افراد نظر دارد. آنان را که به چنین زیاده انگاریی در مورد رهبران دینی خود یا کسان دیگر گرفتار آمده باشند اهل غلو یا غالی گویند و جمع این واژه غلات یا غالیان است. اما در کاربرد اصطلاحی و اختصاصی تر، مقصود از این واژه، آن کسانی است که در باره امامان خود از اندازه فراتر رفتند و آنان را از حدود آفریدگانی…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:17
در نگاه قرآن و اهل بیت، پیامبران از آغاز تا پایان زندگی به رسالت خود مؤمن و مطمئن بودند و هیچ گاه تردیدی در رسالت خود نداشتند. پیامبر اسلام نیز چنین بود. خداوند پیش از رسالت، آن حضرت را آماده پذیرش پیام خود ساخت و محمد (صلی الله علیه و آله) با اطمینان و یمان به رسالت خود با فرشته وحی دیدار کرد. با وجود ین، برخی از مورخان اهل سنت مانند طبری با توجه به برخی رویات ضعیف، به داستان سریی پرداخته و نوشته اند: او در نخستین دیدار با فرشتی وحی دچار تردید شد و بری اطمینان با…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:16
چکیده 1. به دنبال روش افراطى معتزله در استفاده از عقل و روش تفريطى اهل حديث در سركوب عقل ، مذهب اشعرى در اوايل سده چهارم هجرى به منظور تعديل اين دو جريان توسط ابوالحسن اشعرى پا به ميدان گذاشت . 2. صفات خبريه صفاتى هستند كه در آيات و اخبار آمده ولى عقل به خودى خود آنها را براى خدا اثبات نمى كند. مانند داشتن دست و پا و... براى خدا. برخى از اهل حديث به نام حشويه ، اين صفات را به همان معنايى كه در مخلوقات وجود دارند به خدا نسبت مى دادند. معتزله دست به تاءويل…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:16
مقدمه در عالم بشری، حقایق و اوهام، سخت در هم آمیخته اند و حق و باطل به شدت با هم مشتبه شده اند و احیانا به واسطه انگیزه هایی، حق باطل قلمداد شده و چنان که مواردی نه اندک، بر اندام باطل جامه حق پوشانده اند. در کتب تاریخ ملل و نحل، از مذاهب و نحله هایی سخن به میان آمده و افکار و عقایدی به کسانی نسبت داده اند که امروزه از آنچه در آن کتب و آثار، آمده،اثری نیست. در بدو نظر گفته می شود که آن مذاهب ونحله ها و فرقه ها، از بین رفته و پیروان…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:15
بخش اول : نخسين فرقه ها همان گونه كه ديديم بر اثر سه اختلاف مهم و اساسى ، امت اسلام به فرقه هاى شيعه و سنى از يك سو، خوارج و مرجئه و معتزله از سوى ديگر و نيز جبريه و قدريه تقسيم شد. از آنجا كه فرقه هاى شيعه و اهل سنت جداگانه بحث خواهد شد و معتزله از فرقه هاى اهل سنت به شمار مى آيد، در اينجا تنها به فرقه هاى خوارج ، مرجئه ، قدريه و جبريه خواهيم پرداخت . 2 - خوراج خوارج جمع خارجى به معناى خروج كننده و شورشى است . خارجى به…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:05
اصول عقاید اسماعیلیه را محقق طوسی در قواعد العقائد به شرح زیر نقل کرده است: آفرینش عالم امر و عالم خلق آنان بر این عقیده اند که خدای تعالی به واسطه حقیقتی که از آن با کلمه «کن» تعبیر می شود، دو عالم را آفرید: 1 عالم باطن که عالم امر و عالم غیب است و مشتمل بر عقول و نفوس و ارواح و حقایق کلی می باشد و نزدیکترین موجود این عالم به خدا عقل اول است. 2 عالم ظاهر که عالم خلق و شهادت است و مشتمل بر اجزای علوی و سفلی و اجسام فلکی و عنصری است…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:04
اسماعیلیه معتقدند: ذات باری تعالی برتر از وهم و عقل و فکر است، خداوند بالاتر از حد صفات است با هیچ صفتی و یقین و حدی چه به سلب و چه به ایجاب از وی سخن نتوان گفت. (1) آفریدگار نه چیز است و نه ناچیز نه محدود و نه نا محدود و نه موصوف و نه نا موصوف و نه در مکان و نه در نامکان، به همین دلیل تنزیه در مسئله صدور اشیاء از باری تعالی برای آن که مشکل صدور کثیر از واحد پیش نیاید، اعتقاد دارند که از امر باری تعالی با کلمه ابداع، عقل کل…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:03
مقدمات گذشت که یکی از مذاهبی که در ایران فعالیت پنهانی داشت، مذهب اسماعیلیه بود که از آن با نام باطنیه و قرامطه یاد می شود.قرمطی گری گرایش خاصی از آن است که بیش تر در حاشیه جنوبی خلیج فارس، فعال بود. اسماعیلیان به امامت اسماعیل فرزند جعفر صادق علیه السلام اعتقاد داشته و پس از او به امامانی که از نسل وی بودند، معتقد شدند.پس از یک دوره تلاش های پنهانی امامان مستور امامان اسماعیلی از شمال افریقا ظاهر شده و بعد از تصرف مصر در اواسط قرن چهارم، مرکز خلافت خود را به قاهره منتقل کردند. فعالیت اسماعیلیان…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:01
سیر تطور فرقه اسماعیلیه و انشعابات درونی آن، راهگشای مطالعه مناسبات اسماعیلیان با مخالفان است. اوج این مناسبات در قرن پنجم و ششم هجری که مصادف با جنگ های صلیبی است تعریف می شود. دشمنی تشیع با این فرقه بیشتر در چارچوب اعتقادی قابل بررسی است، اما مناسبات خصمانه جریان عمومی اهل سنت با آن ها علاوه بر توجیه مکتبی و اعتقادی، بیشتر در بستر سیاسی قابل تامل است و این بدان علت است که دو جریان فراگیر حامی اهل سنت یعنی «خلافت عباسی » و «سلطنت سلجوقی » از دو سو تهدید می شوند: یکی دولت ریشه دار و…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 12:00
در مذهب اسماعیلیه یک رشته تطورات و انشعاباتی رخ داد و فرقه های جدیدی پدید آمد که اکنون به بررسی آنها می پردازیم:1 مستعلیه و بهرهدر بحبوحه قدرت فاطمیان، خلیفه زمام تمام امور را شخصا در دست داشت و بر قوای سه گانه، یعنی اداره امور مملکت، سلسله مراتب دینی و سپاه نظارت می کرد.از زمان مرگ الحاکم امرای نظامی روز به روز بر قدرت خود در برابر امرای کشوری و شخصی خلیفه می افزودند.در سال 467 ه هنگامی که بدر الجمالی، فرمانده سپاه عکا، به دعوت خلیفه با لشکریان خود به سوی مصر حرکت کرد تا زمام امور را…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 11:57