دوشنبه, 30 مرداد 1396 ساعت 09:16
خواندن 194 دفعه

امام جواد علیه السلام پاسدار حریم وحی - عبدالكریم پاك نیا

طلیعه :
حضرت امام محمدتقی علیه السلام در دهم ماه رجب سال 195 ه. ق در مدینه منوره چشم به جهان گشود. پدر بزرگوارش حضرت رضا علیه السلام و مادر ارجمندش بانویی مصری تبار به نام سبیكه می باشد. ریحانه و خیزران از دیگر نام های مادر امام جواد علیه السلام است. حضرت رضا علیه السلام در مورد منزلت فرزندش امام جواد علیه السلام و مادر مكرمه آن حضرت، به یارانش فرمود: من دارای پسری شده ام كه همچون موسی علیه السلام شكافنده دریاها [ی علم] است و همانند عیسی علیه السلام مادری قدسیه و پاكیزه دارد. (1)
پیشوای نهم در سن 7 سالگی به امامت رسید و هفده سال رهبری شیعیان را به عهده داشت. دوران امامت حضرتش با دو نفر از خلفای ستم پیشه عباسی مامون و معتصم مقارن بود. حضرت جواد علیه السلام در داشتن تمام صفات زیبای اخلاقی و انسانی سرآمد خوبان روزگار بود. پارسایی، علم و دانش و بخشندگی اش موجب شده بود كه با القاب جواد، تقی، مرتضی و منتجب شناخته شود.
اما در این میان لقب «ابن الرضا» به خاطر شكوه و جلالت امام رضا علیه السلام در میان مردم شهرت بیشتری داشت و حتی بعد از آن حضرت، مردم امام دهم و یازدهم علیهماالسلام را نیز با همین لقب بیشتر می شناختند. امام رضا علیه السلام هنگام خطاب به یگانه فرزندش، بیشتر، از كنیه «ابو جعفر» - كه نشانه احترام خاصی است - استفاده می كرد. (2)
«صمد یعنی بزرگی كه تمام موجودات عالم در نیازهای كوچك و بزرگ خود به او مراجعه كرده و محتاج اویند.»
امام محمدتقی علیه السلام كه در نوجوانی به مقام رفیع امامت نائل شده بود، در سن 25 سالگی و در عُنفوان جوانی به دستور معتصم عباسی و توسط همسر بی وفایش ام الفضل (دختر مامون) در شهر بغداد به شهادت رسید.
حضرت جواد علیه السلام از همسر دیگرش، سمانه مغربیه، دارای چهار فرزند پسر، به نام های: ابوالحسن امام علی النقی علیه السلام، ابو احمد موسی مبرقع، ابو احمد حسین و ابوموسی عمران؛ و چهار فرزند دختر، به نام های: فاطمه، خدیجه، ام كلثوم و حكیمه بود.(3) حكیمه دختر امام جواد علیه السلام همان بانوی با فضیلت و مؤدب است كه در هنگام تولد حضرت مهدی علیه السلام در منزل برادر زاده اش امام حسن عسكری علیه السلام حضور داشت و به نرجس خاتون یاری می كرد.
شایسته ترین ترجمان قرآن :
امامان معصوم علیهم السلام كه بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله حجت خدا و جانشین پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله به شمار می روند شایسته ترین ترجمان وحی و آشناترین كس به تفسیر قرآن می باشند. بر این اساس اگر بخواهیم كلام وحی را معنا كنیم، اول باید به سراغ امامان معصوم علیهم السلام برویم .
امیرمؤمنان علی علیه السلام فرمود: «این قرآن، خطوطی است كه در میان جلد پنهان است، با زبان سخن نمی گوید و نیازمند مفسر و ترجمان است... .» و سپس فرمودند: «فنحن احق الناس به؛ ما [امامان معصوم علیهم السلام] برای [تفسیر و ترجمان] قرآن از همه مردم شایسته تریم.» (4)
امام باقر علیه السلام در معنای آیه «و ما یعلم تاویله الا الله والراسخون فی العلم »(5)؛ فرمود: یعنی «معنی تمام قرآن را جز خداوند و كسانی كه راسخ در علم هستند(6) نمی دانند.» و امام صادق علیه السلام راسخان در علم را چنین معرفی كرد: «نحن الراسخون فی العلم و نحن نعلم تاویله؛ ما [اهل بیت] راسخان در علم هستیم و ما تاویل قرآن را می دانیم.»
پیشوای پنجم ضمن گفتار روشنگرانه ای كه در مورد امتیازات اهل بیت علیهم السلام بیان فرموده است، به این نكته اشاره كرده، می فرماید: «نحن تراجمة وحی الله(7)؛ ما مترجمان وحی الهی هستیم.» امام صادق علیه السلام در معنای آیه: «بل هو آیات بینات فی صدور الذین اوتوا العلم »(8)؛ «ولی این قرآن آیات روشنی است كه در سینه دانشوران [و اهل علم] جای دارد.» فرمود: «مقصود از اهل علم كه دانش تفسیر قرآن را در سینه خود جای داده اند، امامان معصوم علیهم السلام هستند.» (9)
با توجه به نكات فوق در این نوشتار سعی شده است كه برخی از نكته های تفسیری و مفاهیم قرآنی از سیره و سخن امام جواد علیه السلام استخراج شده و به مبلغان و مخاطبان گرامی عرضه شود، تا با پیروی از شیوه تبلیغی آن حضرت در عرضه مطالب بلند وحیانی، با برخی از معانی آیات الهی نیز آشنا شویم .
ترویج آیات قرآن :
حضرت جواد علیه السلام بر این باور بود كه آیات الهی باید در جامعه فراگیر شود و تمام مسلمانان در گفتار و رفتار و استدلال های روزمره خود از قرآن و معارف بلند آن بهره گیرند، به همین جهت سعی می كرد كه در گفتگوها و معاشرت و برخورد با مردم از آیات قرآن استفاده كند. داستان زیر نمونه ای از این حقیقت است .
حضرت جواد علیه السلام در داشتن تمام صفات زیبای اخلاقی و انسانی سرآمد خوبان روزگار بود. پارسایی، علم و دانش و بخشندگی اش موجب شده بود كه با القاب جواد، تقی، مرتضی و منتجب شناخته شود.
قاسم بن محسن می گوید: در سفری كه به مكه رفته بودم در راه به شخص ضعیف و مستحقی برخورد كردم، از من چیزی خواست و من هم یك قرص نان به او صدقه دادم، سپس به راه خود ادامه دادم، در راه گردباد تندی وزید و عمامه ام را با خود برد. من هر چه تلاش كردم نفهمیدم كه به كدام سمت برد. هنگام بازگشت در مدینه به حضور امام جواد علیه السلام رفتم، امام به من فرمود: ای قاسم! عمامه ات را در راه باد با خودش برد؟ گفتم:بلی.
امام به خادم خود فرمود: برو عمامه قاسم را بیاور و او عیناً عمامه خودم را برایم آورد. من با شگفتی تمام به حضرت عرضه داشتم: ای پسر رسول خدا! این عمامه چگونه به دست شما رسید . امام پاسخ داد: تو در راه به مستمندی صدقه دادی و خداوند احسان تو را پذیرفت و به شكرانه آن، عمامه ات را به تو برگرداند. حضرت جواد علیه السلام در ادامه سخن خویش این آیه را قرائت كرد: «ان الله لا یضیع اجر المحسنین » (10)؛ «خداوند متعال مطمئنا پاداش نیكوكاران را ضایع و تباه نمی سازد.» (11)
كودكی در مسند امامت :
روزی علی بن اسباط (یكی از شیعیان كوفی) در دوران كودكی امام جواد علیه السلام به حضور آن حضرت شرفیاب شد. او می گوید: من دقیقاً به قد و قامت آن بزرگوار خیره شده و قیافه و حركات و سكناتش را زیر نظر داشتم تا در موقع مراجعت، شكل و شمایل امام جواد علیه السلام را بهتر برای یارانم در مصر نقل كنم. درست در همین هنگام كه با این اندیشه به او نگاه می كردم، آن حضرت نشست و رو به سوی من كرده و گفت: «ای علی بن اسباط! خداوند كاری را كه در مسئله امامت كرده، همانند كاری است كه در مسئله نبوت انجام داده است. گاهی در قرآن می فرماید: «و آتیناه الحكم صبیا» (12)؛ «ما به یحیای پیامبر علیه السلام در دوران كودكی فرمان [نبوت] دادیم.» و گاهی در مورد انسان ها می فرماید: «حتی اذا بلغ اشده و بلغ اربعین سنة » (13)؛ «تا زمانی كه به كمال قدرت و رشد عقلی برسد و به چهل سالگی بالغ گردد.» با توجه به این آیات همانگونه كه ممكن است خداوند متعال حكمت را به انسانی در كودكی بدهد، در قدرت اوست كه آن را در چهل سالگی بدهد.»(14) و به این ترتیب هر گونه شك و شبهه را در مورد امامتش از ذهن علی بن اسباط زائل نمود.
برای توضیح بیشتر نقل روایتی از امام رضا علیه السلام در اینجا مناسب می نماید: روزی صفوان بن یحیی به حضرت رضا علیه السلام عرضه داشت: قبل از آن كه خداوند متعال فرزندت - حضرت ابوجعفر - را به شما عطا كند، می فرمودید كه خداوند به من پسری خواهد بخشید. اینك خداوند متعال او را به شما ارزانی كرد و چشم ما به جمالش روشن شد. حال می پرسیم، - خدای نكرده - اگر خبری شد [و شما از دنیا رفتید!] بعد از شما ما به چه كسی رجوع كنیم؟ امام رضا علیه السلام به فرزندش حضرت جواد علیه السلام - كه پیش رویش ایستاده بود - اشاره كرد. صفوان بن یحیی با كمال تعجب گفت: ایشان كه كودكی سه ساله هستند؟! [چطور می شود یك كودك امام باشد؟] امام فرمودند: «و ما یضره من ذلك شی ء قد قام عیسی بالحجة و هو ابن ثلاث سنین؛ كودك بودن او در امامتش مشكل ایجاد نمی كند، عیسی علیه السلام در سه سالگی به حجیت الهی قیام نموده [و به نبوت رسید] .» (15)
علی بن اسباط می گوید: روزی به امام جواد علیه السلام عرض كردم: ای مولای من! مردم به كوچكی سن شما ایراد می گیرند و به این جهت از پذیرفتن امامتتان سر باز می زنند. امام در پاسخ فرمودند: چرا آنان این نكته را بر من ایراد می گیرند؟ به خدا سوگند! خداوند متعال به پیامبرش صلی الله علیه و آله فرمود: «قل هذه سبیلی ادعوا الی الله علی بصیرة انا و من اتبعنی » (16)؛ «بگو: این راه من است! من و هر كسی كه پیرو من باشد، با بصیرت كامل، [همه مردم را] به سوی خدا دعوت می كنیم .»
و غیر از علی علیه السلام در اول اسلام كسی از رسول الله صلی الله علیه و آله پیروی نكرد. و آن حضرت در آن هنگام 9 ساله بود و من هم 9 سال دارم. (17) [كه با بصیرت كامل مردم را به سوی خدا هدایت می كنم؟]
سوگندهای قرآن :
یكی از مهم ترین عوامل پیشرفت جوامع، سوق دادن افراد آن به سوی علم و دانش و تفكر است. قرآن كریم با شیوه های مختلفی انسان ها را به تفكر واداشته است. یكی از این شیوه ها، سوگندهای آن است. معمولا امور مقدس و ارزشمند مورد قسم قرار می گیرند. خداوند متعال در موارد متعددی از كتاب خویش به پدیده های طبیعی جهان آفرینش قسم می خورد؛ و شب و روز و ستاره و خورشید و ماه و امثال آن مورد سوگند خداوند متعال قرار گرفته اند. علی بن مهزیار درباره سوگندهای قرآن از محضر امام جواد علیه السلام نكته ای را نقل كرده است كه قابل دقت و بررسی است. او روزی از پیشوای نهم سؤال كرد: سوگندهای قرآن همانند: «و اللیل اذا یغشی والنهار اذا تجلی والنجم اذا هوی » و نظائر اینها برای چه در قرآن مورد قسم قرار گرفته است؟ امام فرمود: خدای تعالی [برای بیداری انسان و تحریك اندیشه و عقل وی] می تواند به هر یك از مخلوقاتش كه بخواهد سوگند یاد كند ولی مردم جز به ذات او، به چیز دیگری نباید سوگند یاد كنند. (18)
هدایت گمراهان با آیات الهی :
قاسم بن عبدالرحمن به مذهب زیدیه گرایش داشت، اما با شنیدن آیاتی از قرآن كه امام جواد علیه السلام بر وی قرائت كرد، با حقیقت آشنا شده و به امامت امام جواد علیه السلام و سائر ائمه اعتقاد پیدا كرد. او در این مورد می گوید: من زمانی به مذهب زیدیه تمایل داشتم تا این كه به بغداد سفر كردم و مدتی آنجا بودم، در همان ایام روزی در یكی از خیابان های بغداد، دیدم مردم با شور و شوق وصف ناپذیری به یك نقطه معلومی متوجه هستند؛ بعضی می دوند، بعضی بالای بلندی ها می روند، بعضی ایستاده و آنجا را تماشا می كنند. پرسیدم: چه خبر است؟ گفتند: ابن الرضا! (حضرت جواد فرزند امام رضا علیه السلام) می آید. گفتم: من هم باید او را ببینم. تا آن كه حضرت جواد علیه السلام سوار بر مركب نمایان شد. من همچنان كه به او خیره شده بودم، پیش خودم گفتم: خداوند گروه امامیه را از رحمت خود دور كند، آنها اعتقاد دارند كه پروردگار متعال، اطاعت این جوان را بر مردم واجب گردانیده است! همین كه این اندیشه در ذهن من خطور كرد، آن حضرت راهش را به سوی من كج كرد و رو به من كرده، این آیه را قرائت كرد: «ابشرا منا واحدا نتبعه انا اذا لفی ظلال و سعر» (19)؛ [قوم ثمود گفتند:] آیا ما بشری از جنس خود را پیروی كنیم؟ در این صورت ما در گمراهی و جنون خواهیم بود.»
با شنیدن این آیه - كه از دل من گواهی می داد - با خود اندیشیدم كه: مثل این كه او ساحر و پیشگو است كه از اندیشه های نهانی من خبر می دهد؟ حضرت جواد علیه السلام دوباره مرا خطاب كرده و این آیه را تلاوت فرمود: «ءالقی الذكر علیه من بیننا بل هو كذاب اشر» (20)؛ «آیا از میان ما تنها بر او وحی نازل شده؟! نه، بلكه او آدم بسیار دروغگو و خودپسندی است.» وقتی كه متوجه شدم حضرت جواد علیه السلام واقعا از اندیشه های قلبی من خبر می دهد و این برای افراد عادی ممكن نیست، فهمیدم كه او ولی خدا و امام مسلمین است. بعد از آن از مذهب زیدیه دست برداشته، اعتقادم به آن بزرگوار كامل شد و به امامت حضرتش اقرار كرده و اعتراف نمودم كه او حجت خدا بر مردم است. (21)
پیامبران مرسل :
حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام در تفسیر ذاالكفل - كه در آیه 48 سوره ص مورد ستایش خداوند قرار گرفته - می گوید: نامه ای به امام جواد علیه السلام نوشتم و در آن از نام «ذاالكفل » و این كه آیا او پیامبر مرسل بود یا نه؟ پرسش نمودم . امام جواد علیه السلام در پاسخ فرمود: خدای متعال یكصد و بیست و چهار هزار پیامبر فرستاد، و سیصد و سیزده نفر از آنان مرسل بودند و «ذو الكفل » یكی از آن مرسلین است كه بعد از سلیمان بن داود می زیست، و در میان مردم مانند داود علیه السلام قضاوت می كرد و جز برای خدای عزوجل خشمگین نمی شد و نام شریف او «عویدیا» بود. او همان است كه خدای عز و جل در كتاب شریف خود از او نام برده و فرمود: «واذكر فی الكتاب اسمعیل والیسع و ذاالكفل كل من الاخیار» (22)؛ «و در این كتاب به یاد آر «اسماعیل » و «یسع » و «ذو الكفل » را كه همه از نیكان بودند.»
نام های خداوند :
ابو هاشم جعفری از امام جواد علیه السلام سؤال كرد كه معنای واحد چیست؟ حضرت پاسخ داد: اجماع و اتفاق زبان های مردم به یگانگی و وحدانیت خداوند متعال می باشد، چون خداوند در قرآن كریم می فرماید: «و لئن سالتهم من خلقهم لیقولن الله » (23)؛ «و اگر از آنان بپرسی چه كسی آنان را آفریده است، قطعاً همه آنان خواهند گفت: خدا .» (24)
وی همچنین معنای صمد را - كه در سوره توحید آمده است - از امام جواد علیه السلام چنین نقل می كند:
«صمد یعنی بزرگی كه تمام موجودات عالم در نیازهای كوچك و بزرگ خود به او مراجعه كرده و محتاج اویند.» (25)
مقابله با تحریف كنندگان قرآن :
احمدبن محمد بن سیاری (26) حدود صد و هشتاد و هشت روایت در مورد تحریف قرآن نقل كرده است. وی كه فردی غیرقابل اعتماد و در نقل احادیث ضعیف و كذاب می باشد مورد قدح (سرزنش کردن) امام جواد علیه السلام قرار گرفت. آن حضرت احمد سیاری را - كه در مورد امامت دچار غلو شده بود و احادیثی را در مورد تحریف قرآن جعل می كرد - در نامه های خود تكذیب نموده و ادعاهای او را باطل و بی اساس خواند. (27)
اندیشه های ناب در تفسیر قرآن :
امام جواد علیه السلام به عنوان پاسدار حریم وحی از تفسیرهای نابجا و غیر عقلانی آیات قرآن جلوگیری كرده و علماء و دانشمندان را به سوی فهم صحیح آیات راهنمایی می كرد. در اینجا به دو مورد اشاره می كنیم:
1- روزی در مجلس معتصم، برخی از دانشمندان به آیه ای استناد كرده و یك حكم شرعی صادر نمودند. امام جواد علیه السلام كه در آن جلسه حضور داشت خطای آنان را گوشزد نموده و تفسیر صحیح را برای حاضرین ارائه نمود.
امام جواد علیه السلام در پاسخ فرمود: خدای متعال یكصد و بیست و چهار هزار پیامبر فرستاد، و سیصد و سیزده نفر از آنان مرسل بودند و «ذو الكفل » یكی از آن مرسلین است كه بعد از سلیمان بن داود می زیست، و در میان مردم مانند داود علیه السلام قضاوت می كرد و جز برای خدای عزوجل خشمگین نمی شد و نام شریف او «عویدیا» بود.
محمدبن مسعود عیاشی سمرقندی در تفسیر خود ماجرای آن مجلس را چنین آورده است: در زمان معتصم عباسی، عوامل خلیفه عده ای دزد را - كه راه های عمومی در بین شهرها را برای مسافرین و كاروان های حج نا امن كرده بودند - دستگیر كرده و از مركز خلافت در مورد چگونگی مجازات آنان خواستار دستور بودند. خلیفه در مورد این حادثه حساس، مجلس مشورتی تشكیل داده و از دانشمندان عصر، كیفیت اجرای حد شرعی را در مورد آنان خواستار شد. آنان گفتند:
قرآن در این مورد بهترین راهكار است، آنجا كه می فرماید: «انما جزاء الذین یحاربون الله و رسوله و یسعون فی الارض فساداً ان یقتلوا او یصلبوا او تقطع ایدیهم و ارجلهم من خلاف او ینفوا من الارض »(28)؛ «كیفر كسانی كه با خدا و رسول او به جنگ و محاربه بر می خیزند و در روی زمین در اشاعه فساد تلاش می كنند، این است كه: اعدام شوند یا به دار آویخته گردند یا دست و پای آنان به عكس یكدیگر قطع شود و یا این كه از سرزمین خود تبعید گردند.»
آنان به خلیفه پیشنهاد كردند طبق این آیه، یكی از كیفرهای فوق را در مورد تبهكاران انتخاب كند. معتصم عباسی در همان جلسه از امام جواد علیه السلام نیز نظر خواست. آن حضرت اول از اظهار نظر خودداری كرد، اما وقتی كه با اصرار خلیفه مواجه شد، نظر خود را چنین اعلام كرد: اینان در استدلال به آیه خطا كردند. استنباط حكم شرعی از این آیه دقت بیشتری می طلبد و باید تمام جوانب مسئله در نظر گرفته شود و نسبت به جرم های مختلف كیفرها فرق می كند؛ زیرا این مسئله صورت های مختلف و احكام جداگانه دارد: الف- اگر این راهزنان فقط راه را ناامن كرده اند؛ نه كسی را كشته و نه مال دیگری را به غارت برده اند، مجازات آنان فقط حبس است و این همان معنای نفی از ارض است.
ب- اگر راه را ناامن كرده و افراد بی گناهی را كشته اند، اما به مال دیگران تجاوز نكرده اند، مجازات آنان اعدام است.
ج- اگر امنیت را از راه های عمومی سلب كرده، انسان های بی گناه را كشته و مال مردم را نیز به غارت برده اند، كیفر آنان باید سخت تر باشد؛ یعنی اول دست و پایشان را به عكس همدیگر قطع می كنند، پس به دار مجازات آویخته می گردند.
معتصم این نظریه را پسندیده و به عامل خود دستور داد، طبق نظر امام جواد علیه السلام عمل كند. (29)
2- زرقان، یكی از دوستان صمیمی احمدبن ابی داود، قاضی بغداد بود. او می گوید: روزی دوستم احمد را دیدم كه از مجلس معتصم - هشتمین خلیفه عباسی - می آید؛ اما خیلی افسرده و ناراحت است. گفتم: چرا این قدر ناراحت و افسرده ای؟ پاسخ داد: امروز در مجلس خلیفه، ابو جعفر ابن الرضا علیه السلام چنان مرا عاجز و درمانده كرد كه آرزو كردم، ای كاش بیست سال پیش از این مرده بودم و مثل چنین روزی را نمی دیدم!! گفتم: مگر چه شده؟ گفت: امروز در مجلس خلیفه نشسته بودیم، شخصی را به اتهام دزدی پیش خلیفه آوردند و او به سرقت اعتراف كرد. در این حال، معتصم به دانشمندان و فقهای مجلس رو كرده و گفت: چگونگی اجرای حد الهی بر این دزد را بیان كنید! دست او را چطور قطع كنیم؟
من گفتم: دست دزد را باید از مچ قطع كرد. خلیفه پرسید، به چه دلیل؟ گفتم: به دلیل آن كه دست، انگشتان و كف تا مچ را شامل می شود و خداوند در آیه تیمم فرموده: «فامسحوا بوجوهكم و ایدیكم منه »؛ «[با خاك پاك تیمم كنید و] از آن، بر صورت [پیشانی] و دست ها [تا مچ] بكشید.»
بسیاری از علماء در این نظریه با من موافقت كرده و آن را تایید نمودند. اما عده ای دیگر گفتند: باید دست را از آرنج برید. خلیفه پرسید: به چه دلیل؟ گفتند: به دلیل آیه وضو كه می فرماید:
«فاغسلوا وجوهكم و ایدیكم الی المرافق »؛ «[هنگام اقامه نماز] صورت و دست ها را تا آرنج بشویید.» خداوند متعال حدود دست را در این آیه تا آرنج معین كرده است. برخی نیز فتوا دادند كه: باید از شانه، دست را قطع كرد و استدلال می كردند كه دست از انگشتان تا شانه را شامل می شود .
خلیفه با مشاهده اختلاف آراء در میان فقها متحیر شده و به محمد بن علی علیهماالسلام رو كرده و گفت: ای ابا جعفر! در این موضوع شما چه می گویید! او پاسخ داد: علماء گفتارهای خود را بیان كردند و شما شنیدید؛ مرا از بازگو كردن نظریه ام معاف بدار! خلیفه گفت: شما را به خدا سوگند نظر خود را در این موضوع بیان كنید.
حضرت جواد علیه السلام فرمودند: اكنون كه قسم دادی، به ناچار نظر خود را می گویم: این حدود كه علمای مجلس تعیین كردند صحیح نیست، بلكه باید چهار انگشت او، بدون انگشت ابهام، بریده شود .
خلیفه گفت: دلیل شما برای این مدعا چیست؟ محمد بن علی علیهماالسلام پاسخ داد:
پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله فرموده است: «السجود علی سبعة اعضاء: الوجه والیدین و الركبتین والرجلین؛ سجده با هفت عضو انجام می شود: پیشانی، دو [كف] دست، دو زانو و دو [انگشت ابهام] پا.» ای خلیفه! هرگاه دست را از مچ، یا از مرفق جدا كنند، دیگر دستی برای سجده باقی نمی ماند؛ در صورتی كه خداوند متعال در قرآن می فرماید: «و ان المساجد لله »؛ «مواضع سجده مخصوص خداوند است.» و هر چه برای خدا باشد بریده نمی شود. معتصم از این استدلال قرآنی شگفت زده شد و آن را تصدیق نمود. آنگاه دستور داد انگشتان دزد را طبق نظر محمد بن علی علیهماالسلام بریدند. (30)
زرقان در ادامه سخن خود می گوید: ابن ابی داود از آن روز به بعد سخت مضطرب و پریشان احوال بود و با خود می گفت: چرا نظریه او - كه قاضی مخصوص خلیفه است - پذیرفته نشد، اما فتوای یك جوان پذیرفته شد و او از شدت حسد بر خود می پیچید، تا این كه بعد از سه روز پیش معتصم رفته و چنین گفت: نصیحت و خیرخواهی امیرالمؤمنین بر من واجب است و من می ترسم اگر این سخن را نگفته باشم، در روز قیامت در آتش جهنم بسوزم . پرسید: چه می خواهی بگویی؟! ابن ابی داود گفت: وقتی شما مجلسی را مركب از علماء و فقها تشكیل می دهید، تا امر مهمی از امور دینی مطرح شود و در آن مجلس وزراء، امراء، فرماندهان نظامی، صاحب منصبان كشور، دربانان و خدمتگزاران حضور دارند، گفتگوها و مذاكرات این مجلس را مردم در خارج می شنوند و به همه جا پخش می شود، با این حال شما در چنین جلسه با شكوهی رای فقها را رد كرده و گفته یك مرد جوانی را می پذیرید كه عده زیادی به امامت او قائل هستند و آنان او را به مقام خلافت شایسته تر می دانند، این عمل شما موجب می شود كه جایگاه محمدبن علی علیهماالسلام در میان مردم تقویت شده و حكومت شما تضعیف شود!
هنگامی كه خلیفه عباسی سخنان كینه توزانه این قاضی حسود را شنید، رنگش تغییر یافت و به او گفت: خدای متعال به تو جزای خیر دهد كه مرا راهنمایی كرده و آگاه ساختی .
سخن چینی ابن ابی داود آنچنان خلیفه را دگرگون كرده و افكارش را پریشان ساخت كه به فاصله چند روز امام جواد علیه السلام را مسموم كرده و به شهادت رساند. (31)

پی نوشت ها :
1) بحارالانوار، ج 50، ص 15 .
2) گفتنی است كه امام جواد علیه السلام پسری به نام جعفر نداشت تا مكنی به ابوجعفر باشد، اما از آنجایی كه آن حضرت شباهت زیادی به جدش امام باقر علیه السلام داشت به ابوجعفر ثانی مشهور گردید.
3) منتهی الآمال، ج 2، ص 350 .
4) نهج البلاغه، خطبه 125 .
5) آل عمران/7 .
6) تفسیر صافی، ج 1، ص 318 .
7) كافی، ج 1، ص 192 .
8) عنكبوت/49 .
9) تفسیر الصافی، ج 1، ص 20 .
10) توبه/120 .
11) الخرائج، ج 1، ص 377/ كشف الغمه، ج 2، ص 367 .
12) مریم/12 .
13) احقاف/15 .
14) كافی، مولد ابی جعفر محمد بن علی الثانی، حدیث 3 .
15) المیزان، ج 14، ص 55 .
16) یوسف/108 .
17) تفسیر قمی، ج 1، ص 358 .
18) المیزان، ج 20، ص 307 .
19) قمر/24 .
20) همان/25 .
21) كشف الغمه، ج 3، ص 216/ معجم رجال الحدیث، ج 15، ص 26 .
22) المیزان، ج 17، ص 216، ذیل آیه 48 سوره ص .
23) زخرف/87 .
24) المیزان، ج 18، ص 128 .
25) المیزان، ذیل سوره توحید .
26) نجاشی در مورد وی می نویسد: وی در زمان امام عسكری علیه السلام از نویسندگان آل طاهر بود . او دارای اعتقادات فاسد و در نقل حدیث ضعیف می باشد. (رجال نجاشی، ص 80). شیخ طوسی نیز احمد سیاری را در كتاب رجال خود، بدون این كه تایید یا توثیق نماید، در ردیف راویان امام هادی و امام عسكری علیهماالسلام به شمار آورده است. (رجال الشیخ، ص 384 و 397). اما در كتاب فهرست خویش او را شدیداً تخطئه و تضعیف كرده و به اعتقادات نادرست وی اشاره نموده است. (فهرست شیخ طوسی، ص 23).
27) معجم رجال الحدیث، ج 3، ص 73 .
28) مائده/33 .
29) تفسیر العیاشی، ج 1، ص 315 .
30) وسائل الشیعه، ج 28، ص 253 .
31) تفسیر عیاشی، ج 1، ص 319/ جلوه هایی از نور قرآن، ص 137 . منبع:مجله مبلغان، شماره 45 ، عبدالكریم پاك نیا

 

منبع : مجله مبلغان، شماره 45

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه کردن