با تدبر در قرآن مجيد، آياتى جلب توجه مى‏كند كه مفهوم واضح و صريحى از آن به ذهن خطور مى‏كند و در عين حال براى درك كامل آن نياز به مفسر قرآن است تا تفصيل آن معنى را در اختيار ما بگذارد. آيه هفتم سوره انشراح از اين دست آيات است، كه با تشريح مراحل بعثت پيامبر عليه السلام و عنايات پروردگار درباره برترين آفريده‏اش مى‏فرمايد: « اَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ، وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ، الَّذى اَنْقَضَ ظَهْرَكَ، وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَكَ » سپس به آخرين مرحله از اين رسالت عظيم آسمانى مى‏رسد و مى‏ فرمايد: « فَاِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ،…
پنج شنبه, 16 مرداد 1393 ساعت 10:00
امام جواد(علیه السلام) در شرایطى به مقام امامت رسید که از یک طرف، نخستین امامى بود که در سن کودکى به امامت میرسید(1) و این مسئله باعث چالشهاى اعتقادى در جامعه آن روز شده بود. از طرف دیگر، در آن مقطع زمانى قدرت مکتب «اعتزال» و پیروان معتزله افزایش یافته بود تا آنجا که حکومت وقت نیز از آنان حمایت و پشتیبانى می ‏کرد و از سلطه و نفوذ خود براى تقویت و تثبیت خط فکرى آنان و ضربه زدن به گروهها و فرقه‏هاى دیگر به هر شکلى بهره می ‏برد. معتزلیان نیز از این فرصت استفاده برده، دستورات دینى…
دوشنبه, 13 مرداد 1393 ساعت 09:00
چکیده : فرقه‌‌های‌ اسلامی،‌‌ برای اثبات اصالت مذهبشان، ریشه‌‌های‌ پیدایش خود را در زمان رسول‌ خدا  (صلی الله علیه و آله)  جستجو میکنند. در مورد پیدایش تشیع، نظریات مختلفی را دانشمندن و تاریخ نگاران مطرح کرده-اند که پیدایش تشیع در عصر پیامبر اسلام  (صلی الله علیه و آله)  یکی از آنهاست. این نظریه را بیشتر علمای شیعه مطرح ساخته اند و چند تن از علمای اهل سنت و شرق شناسان نیز آن را تایید کردهاند. احادیث پیامبر  (صلی الله علیه و آله)  درباره علی (علیه السلام)  و تفسیر چند آیه و حوادث تاریخی،  عمده استدلالاتی است که در اثبات این…
پنج شنبه, 09 مرداد 1393 ساعت 11:30
چكيده : احاديث معصومان عليهم السلام در تفسير قرآن، نقش و جايگاهى مهمّ دارند. كليات آن در برخى از آيات و احاديث بيان شده است. امّا مؤلف در اين مقاله، سه كاربرد ويژه حديث در تفسير قرآن را تبيين می كند : اول - استخراج اصول و قواعدِ روش شناختىِ تفسير ( ويژگىهاى مهم قرآن مانند: هدايت ، جامعيت، هماهنگى درونى، ذو وجوه بودن، جارى بودن در طول زمان، عاّم و خاصّ، محكم و متشابه، نهى از تفسير به رأى و....) دوم - تعيين و تكوين مبانى تفسيرى، يعنى اينكه مفسّر، كليات نظام انديشه دينى خود را از قران و…
چهارشنبه, 01 مرداد 1393 ساعت 10:00
سیره نبوى(صلی الله علیه و آله ) به لحاظ اهمیت نظرى و عملى از دیرباز مورد توجه نویسندگان مسلمان بوده است. بى شك تحقیق صحیح و موفق در این باب مى طلبد كه كلیه منابع و روایات موجود مورد نظر و نقد و بررسى قرار گیرند. منابع شیعى در این زمینه به سبب عوامل مختلف سیاسى و مذهبى و اجتماعى یا از بین رفته یا شرایط بروز و ظهور نیافته اند, با این حال بخش عمده اى از روایات سیره در منابع شیعى متإخر یافت مى شوند كه براى پالایش و جرح و تعدیل روایات متداول در منابع مشهور و…
جمعه, 27 تیر 1393 ساعت 10:00
  چکیده : یکی از مباحث مطرح در باب امامت بحث «ولایت تکوینی» حضرات ائمه(علیهم السلام) است. این بحث که مطمح نظر متکلم، فیلسوف و عارف است، هر کدام با مشربی‌ خاص به تبیین آن پرداخته‌اند.در این نوشتار سعی شده است با تکیه بر براهین‌ عقلی و نقلی، ابتدا معنای ولایت تکوینی را بیان کرده،سپس به اثبات آن بپردازیم. همچنین از انواع ولایت حضرات ائمه(علیهم السلام) و ابعاد ظهور تجلی آن حضرات سخن‌ گفته‌ایم. در نهایت با پاسخ به شبهات نوشتار را به پایان برده‌ایم.             دانلود متن کامل مقاله   منبع : کوثر معارف…
سه شنبه, 24 تیر 1393 ساعت 09:00
چکیده : یکی از مباحث مهم در حوزه علوم قرآنی و تفسیر، مسئله «مبانی یا اصول تفسیر» است. مبانی تفسیر که همان باورها و اصول پذیرفته شده و مسلّم نزد مفسّر است، در فرایند تفسیر وی، ایفای نقش می‌کند و پذیرش یا عدم پذیرش آنها، سبب رویکرد خاص در تفسیر می‌گردد. از آنجا که مبانی مفسران متفاوت است، لذا اختلاف در تفسیر پدید می‌آید. از امام محمدباقر (علیه‌السلام) روایات فراوانی در حوزه تفسیر آیات قرآن و علوم قرآنی باقی مانده است که با توجه به آنها برخی از مبانی تفسیری از دیدگاه امام محمد باقر(علیه السلام) عبارتند از: قدسی بودن…
جمعه, 20 تیر 1393 ساعت 11:00
این نوشتار كه فصلى از كتاب (مذهب شیعه) است، به مباحثى چون موقعیت شهر كربلا، فضیلت زیارت آن، كربلا در نگاه جغرافى دانان و سیاحان، زیارت و عزادارى امام حسین علیه السلام و وصف كلى كربلاى معلى مى پردازد. مؤلف از آغازگران مطالعات مستند امامیه در غرب انگلیسى زبان است كه با وجود كهنگى نگاشته اش (1933)، هنوز آثارش - آن چنان كه در جاى دیگرى مفصلاً توضیح داده ایم [3] - مرجع محققان غربى و علاقه مند به مطالعات شیعى است. مترجم سعى نموده با توضیح پاره اى مواضع، درك نادرست نویسنده از شعائر شیعى را تصحیح نماید. به…
شنبه, 14 تیر 1393 ساعت 10:00
پاسداران قرآن : جایگاه و نقش اهل بیت علیهم السلام در ترویج و توسعه فرهنگ قرآنی، به ویژه تفسیر قرآن کریم، نقش کلیدی و اساسی در تبیین حقایق قرآنی است. این مهم، همزمان با نقش تأثیرگذار رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم در تفسیر آیات قرآن و تربیت مفسّرانی گران قدر از صحابه، از جمله حضرت علی علیه السلام به عنوان صدرالمفسّرین و آگاه ترین اشخاص به ظاهر و باطن قرآن آغاز می شود. علی علیه السلام به عنوان یک شاگرد ویژه که تمام مسائل وحی و شریعت را از رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم…
پنج شنبه, 05 تیر 1393 ساعت 09:00
اگر نیک خواهى به هر دو سراى         به نزد نبى و وصى گیر جاى «فردوسى» تربیت در دامن نبوت : در آن هنگامه اى که جهان در آتش جهل, ستم و خرافات مى سوخت و انحطاط اخلاقى سایه شوم خود را بر سراسر گیتى افکنده بود, بعثت حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)  همچون آذرخشى کویر منحط و خفقان گرفته انسانیت را روشن نمود و طلیعه وحى, با فرمان قاطع «اقرإ» نمودار گشت و موجى از نور الوهیت, در حجاز جام جان مصطفاى پیامبران را لبریز از معنویت و روانش را از انوار معرفت مبتهج…
پنج شنبه, 29 خرداد 1393 ساعت 10:30
چکیده  : اصطلاح تفویض، گاه به معنایی در مقابل جبر و گاه به معنای واگذاری ‌دست‌كم پاره‌ای امور به انسانی والا از سوی خداوند می‌باشد. اصطلاح دوم به دو گونه كلان تکوینی و تشریعی طبقه بندی می‌گردد؛ و اینكه خداوند جعل حکمی شرعی و کلی را به معصوم و یا معصومانی، سپرده باشد بی‌آنکه وحی یا الهام خاصی در خصوص آن حکم رسیده باشد، گونه‌ای متصور از تفویض در فضای تشریع است که ولایت تشریعی و گاه ولایت بر تشریع نیز خوانده شده است. در این نوشتار این معنا در ساحت رویکردهای عالمان امامی، مورد بررسی قرار گرفته و این…
سه شنبه, 27 خرداد 1393 ساعت 10:00
غلام رضا شاه‌‌رجبیان [1]  چکیده : ولایت تکوینی، شأنی از شؤون اهل بیت(علیهم السلام) است که در حدود و گسترۀ آن، اختلاف است؛ از این رو، بعضی از راویان و محدثانی که روایات حاکی از کرامتهای اهل بیت(علیهم السلام) را نقل می‌کرده‌اند، متهم به غلو شده‌اند. در این تحقیق، به بررسی دامنۀ این موضوع، در دو منبع از منابع کهن روایی شیعه، اصول کافی و بصائرالدرجات، پرداخته شده است. از مقایسۀ گسترۀ ولایت تکوینی اهل بیت(علیهم السلام) در این دو کتاب، روشن می‌شود که ولایت ایشان حوزه‌های متعددی را شامل می‌شود. صفار، روایات مربوط به حوزه‌هایی مانند: زنده کردن مردگان،…
چهارشنبه, 21 خرداد 1393 ساعت 10:00
درباره ی عظمت امام صادق(علیه السلام) نه تنها توسط شیعیان به فراوانی سخن گفته شده است، بلکه دراین باره جمع کثیری از دانشوران و بزرگان اهل سنت و جماعت لب به سخن گشوده اند. پیشوایان مذاهب اهل سنت،عالمان نامدار اسلامی و صاحب نظران زبردست در باره ی برجستگی های علمی، عملی، اخلاقی، کرامت و عظمت آن امام هدایت، امام جعفرصادق(علیه السلام) بسیار سخن گفته اند. اینک در این نوشتار به طور گذرا به بیان برخی از این اظهار نظرها و اعترافات می پردازیم.   ابوحنیفه و امام صادق(علیه السلام) : {نعمان بن ثابت بن زوطی } معروف به {ابوحنیفه }…
شنبه, 10 خرداد 1393 ساعت 10:00
مصحف و قرائت: در زمینه قرآن نخست باید به روایاتی اشاره کرد که امام علی(علیه السلام)  را به عنوان نخستین گردآورنده قرآن کریم معرفی کرده است؛ بر این پایه، آن حضرت پس از درگذشت پیامبر(صلی الله علیه وآله) سوگند یاد کرد که تا قرآن کریم را در مصحفی گردآوری نکند، از خانه بیرون نیاید. این حکایت در منابع شیعه و اهل سنت بارها نقل شده است (نک‍ : صنعانی، ۵/۴۵۰؛ فضل بن شاذان، ۲۲۲-۲۲۳؛ ابن سعد، ۲/۳۳۸؛ ابن عبدالبر، ۳/۹۷۴). در منابع امامی، از زبان  ائمه(علیهم السلام) بارها آن حضرت به عنوان نخستین کسی معرفی شده که به جمع کل…
پنج شنبه, 08 خرداد 1393 ساعت 10:00
تولد و شهادت : نام امام هفتم شیعیان، {موسی}، لقبش {کاظم}، مادرش بانویی با فضیلت به نام {حمیده}، و پدرش حضرت امام صادق (علیه السلام) است. او در سال 128 ه . ق در سرزمین {ابواء} (یکی از روستاهای اطراف مدینه) چشم به جهان گشود و در سال 183 یا 186 هجری به شهادت رسید.(1)   خلفای معاصر حضرت : از سال 148 هجری که امام صادق (علیه السلام) به شهادت رسید، دوران امامت حضرت کاظم (علیه السلام) آغاز گردید. آن بزرگوار با خلفای زیر معاصر بود: 1 - منصور دوانیقی (136 - 158)؛ 2 - محمد معروف به مهدی…
یکشنبه, 04 خرداد 1393 ساعت 11:45
چکیده : در سبب نزول آیهى اشتراء نفس دو نوع از روایات مطرح است: 1. روایاتى كه سبب نزول آیه را در شأن امیرالمؤمنین على (علیه السلام) و در لیلةالمبیت ذكر كرده است. این روایات در كتب روایى شیعه و سنّى به گونه ى متواتر، نقل شده است. 2. روایاتى كه سبب نزول آیه را در شأن برخى صحابه همچون صهیب و ابوذر، یاد مىكند. نویسنده ضمن بیان نمونههایى از روایات هر دو گروه، به بررسى روایات گروه دوم پرداخته، سند و متن این روایات را مخدوش شمرده و نتیجه مىگیرد این گونه روایات، از روى تعصّب و به قصد…
چهارشنبه, 24 ارديبهشت 1393 ساعت 11:30
چکیده : تاریخ نگاران درباره نقش حضرت علی(علیه السلام) دربعضی غزوات رسول خدا(صلی الله علیه و آله)به صورت کلی توجه کرده اند نه به شکل خاص و جداگانه. مقاله حاضر به موارد ذیل می پردازد: 1.  جنگ آوری امام علی(علیه السلام) در غزوه بدر و رشادت های آن بزرگ وار و دعاهای پیامبر(صلی الله علیه و آله)در حق ایشان؛ 2.  فداکاری امام علی(علیه السلام) در غزوه احد و جان فشانی ایشان برای محافظت از وجود پیامبر(صلی الله علیه و آله)؛  3.  شجاعت امام علی(علیه السلام) در غزوه احزاب و سخن تاریخی پیامبر(صلی الله علیه و آله)درباره آن حضرت؛ 4.  پیکار…
دوشنبه, 22 ارديبهشت 1393 ساعت 11:00
این نوشتار: که با تکیه بر منابع اهل سنت نگارش یافته است در بخش نخست، به ارزش‌های فردی و اخلاقی حضرت فاطمه سلام الله علیها مشتمل بر عبادت، توکل، قناعت، زهد، عفت، رضا و تسلیم می پردازد. در این قسمت، پس از تعریف این ویژگی‌ها و بیان معنای صحیح آن در معارف اسلامی به گفتار افرادی چون: حسن ‌بصری، سیوطی، ابن حجر عسقلانی و زمخشری استناد می کند. در بخش دوم، اخلاق و رفتار اجتماعی حضرت را مورد تأمل قرار می دهد. در این قسمت هفت ویژگی رفتار با پدر، شوهر، فرزندان، نیازمندان، یتیمان، همسایگان و خدمه و بردگان بررسی…
جمعه, 19 ارديبهشت 1393 ساعت 12:00
اول مظلوم تاریخ است، بزرگترین محبوبیتها و بیشترین دوستداران را داشته است; چه انسانهایی که در طول تاریخ به جرم محبت و عشق او انواع اذیت ها و آزارها رامتحمل شده اند، حتی جان خود را در این راه از کف داده اند.اکنون بر آن هستیم که موقعیت او را میان معاصران به ویژه اصحاب پیامبر که نخستین مسلمانان بودند، بررسی کنیم. البته تنها به جنبه سیاسی این مسئله پرداختیم. جایگاه امام علی علیه السلام : امیرمؤمنان علی علیه السلام در میان صحابه پیامبر دارای موقعیت و جایگاه خاصی بود;چنانکه مسعودی گوید: «از تمام فضایل ومناقبی که اصحاب پیامبر دارا بودند…
شنبه, 10 اسفند 1392 ساعت 16:00
اشاره : ابعاد صلح شجاعانه امام حسن علیه السلام با معاویه بن ابی سفیان که یگانه عامل بقای اقلیت شیعه در آن عصر بود، چنان با عظمت است که تاکنون محققان زیادی را به تحلیل و تبیین آن واداشته است. بدون اغراق می توان گفت: اکثر مقالات و تحقیقات پیرامون آن حضرت، در اطراف این رویداد دور می زند. این نوع نگرش هر چند بیانگر عمق و عظمت صلح امام علیه السلام است اما در دوره دیگر (قبل از امامت و بعد از صلح) کمتر مورد توجه قرار گرفته اند و به تبع آن میزان آگاهی مردم نیز از این…
دوشنبه, 07 بهمن 1392 ساعت 12:00