پژوهش در نظریه های نظام سیاسی شیعه نشان می دهد که این گونه نظریه ها به لحاظ نظری بر «اندیشه امامت و ولایت» استوارند. اهتمام شیعیان در حفظ و توسعه این مفهوم موجب شده است که در طول تاریخ اسلام، مجموعه نسبتا منسجمی از استدلال های عقلی، نقلی و تاریخی در توجیه و تبیین مشروعیت نظام سیاسی شیعه فراهم شود. در این مقاله و تحت سه عنوان «ادلّه»، «اصول» و «پایه ها»ی نظام سیاسی شیعه، کوشش می کنیم سیمای عمومی این نظام را، که در منابع اسلامی «امامت شیعی» نامیده شده است، بررسی کنیم:الف. منبع تغذیه کننده یا دلایل وجوب…
چهارشنبه, 27 شهریور 1392 ساعت 12:00
چكیده :امامت به‌معنایی كه شیعه بدان معتقد است، اساسی‌ترین باوری است كه موجب امتیاز شیعه امامیه از دیگر فرق اسلامی شده است. امامت به‌لحاظ عقلی و نقلی محل بحث و بررسی عالمان شیعی بوده است. آنچه در این نوشتار می‌آید، رویكرد نقلی و تاریخی به اصل امامت، با استفاده از بازخوانی سخنان امام صادق(علیه السلام) است. بر اساس مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش، تبیین‌ها و توصیف‌های موجود در دوران امام صادق(علیه السلام) جهشی چشمگیر نسبت به دوران نخستین پیدایش تشیع داشته است؛ چنان‌كه موجب اعتقاد برخی به الوهیت امامان در آن دوران شده است. «امام» در منظر امام صادق(علیه السلام) كسی…
سه شنبه, 12 شهریور 1392 ساعت 12:30
چكیده :مفاد آیه اهتداء (آیه 35 سورة یونس) این است كه پیروی از كسانی مجاز است كه از هدایت افاضی الهی برخوردارند و در هدایت كردن دیگران، از هدایت اكتسابی بی‌نیازند. همچنین مفاد آیه این است كه ایصال به مطلوب، تنها از كسانی ساخته است كه از هدایت افاضی برخوردار باشند و چنین افرادی معصومند. با دلالت آیه بر عصمت امام، دلالت آن بر افضلیت امام نیز روشن است؛ زیرا معصوم بر غیر معصوم برتری دارد.كلید واژه‌ها: امام، امامت، عصمت، افضلیت، هدایت، هدایت بی‌واسطه، هدایت افاضی، هدایت اكتسابی، ایصال به مطلوب، ارائه طریق (نشان دادن راه).از دیدگاه شیعه امامیه، عصمت…
سه شنبه, 12 شهریور 1392 ساعت 12:00
9) ایراد خطبه ای است که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم پیش از حدیث «غدیر» ایراد فرموده، و همانطور که قبلاً خاطر نشان ساختیم آن خطب را علامه طبرسی قدس سره در کتاب «احتجاج» نقل نموده است.و اهل سنت نیز خطبه ای از رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، پیش از معرفی حضرت علی علیه السلام به مقام امامت و خلافت در کتابهای خود آورده اند.از جمله: «ابن جریر طبری» در کتاب «الولایه» در طریق حدیث «غدیر»، از زید بن ارقم نقل نموده که پیامبرخدا صلی الله علیه و آله و سلم هنگام…
یکشنبه, 10 شهریور 1392 ساعت 12:00
چکیده : عوامل ظهور و بروز شیعه و یا به تعبیر دیگر: جدایی شیعه از عامه را می توان در امور ذیل خلاصه كرد: متن مقاله : اوّل: وجود آیات فراوان بر امامت و ولایت اهل بیت (علیهم السّلام) . دوم: وجود آیات فراوان در مورد فضائل و مناقب اهل بیت (علیه السّلام) . سوم: وجود آیات فراوان درباره مرجعیّت دینی اهل بیت (علیهم السّلام) . چهارم: وجود روایات فراوان بر امامت و ولایت اهل بیت (علیه السّلام) . پنجم : وجود روایات فراوان درباره فضایل و مناقب اهل بیت (علیهم السّلام) . ششم: وجود روایات فراوان درباره مرجعیّت دینی…
یکشنبه, 03 شهریور 1392 ساعت 08:00
5) حدیث غدیر :از جمله نصوص وارد شده در مورد جانشینی و خلافت بلافصل امیرمؤمنان علی علیه السلام حدیث شریف «غدیر» است که در اینجا مشروحاً به آن می پردازیم.غدیر در حدیث و تاریخ :پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم در سال دهم هجرت، برای تعلیم مراسم حج به مکه عزیمت نمود. این بار انجام این فریضه را برای آخرین سال عمر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم مصادف گردید و از این جهت آن را «حجه الوداع» نامیدند. افرادی که به شوق همسفری یا آموزش مراسم حج در رکاب وی بودند تا 120 هزار…
جمعه, 01 شهریور 1392 ساعت 12:00
اشاره :اعتقاد شیعه امامیه این است که امام و پیشوای امت اسلامی پس از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) باید از خطا و گناه معصوم باشد. آنان بر این عقیده از راه عقل و وحی دلیل آورده اند. در نوشتار پیشین دلایل عقلی آنان را مطرح نمودیم. در این نوشتار به تبیین دلایل وحیانی آن، از منظر قرآن کریم می پردازیم.آیه ابتلاء ابراهیم(علیه السلام)قرآن در آیه 124 سوره بقره از امتحان حضرت ابراهیم(علیه السلام) و آزمون هایی الهی سخن گفته و یادآور شده است که ابراهیم آن آزمون ها را با موفقیت کامل پشت سر گذاشت. در این هنگام…
چهارشنبه, 30 مرداد 1392 ساعت 12:00
اعتقاد به امامت دوازده امام، از معتقدات بنیانی شیعه امامیه است. قدمت این مسئله به عصر رسالت می‏رسد و سنگ بنای آن توسط شخص رسول خداصلی الله علیه و آله و سلم نهاده شده است و گواه آن احادیث متعددی است که در این باره از آن حضرت رسیده است. موءلفان صحاح اهل سنت، در این منابع، حدیثی از پیامبر اسلام‏صلی الله علیه و آله و سلم نقل کرده‏اند که بر اساس آن، حضرت تعداد خلفای پس از خود را دوازده تن معرفی کرده و برای آنان اوصافی برشمرده است. هم این تعداد، و هم اوصاف یاد شده، با دوازده…
شنبه, 26 مرداد 1392 ساعت 12:00
حدیث ثقلین به گونه هائی که روایت شده است :1) مرحوم «طبرسی» قدس سره در کتاب «احتجاج» ص 210- «از سلیم بن قیس هلالی رحمه الله» روایت کرده که گروهی از مهاجرین و انصار در مسجد رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم گرد هم بودند و حدیث می گفتند، و از دانشها سخن می راندند. و امتیاز و سوابق درخشان قریش را به یاد می آوردند، و به سخنان رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از قبیل:«الائمه من قریش» و «للناس تبع لقریش» و «قریش ائمه العرب» و «لاتسبقوا قریشا» و «ان للقریش مثل…
جمعه, 25 مرداد 1392 ساعت 12:00
 چكیده : نگارنده از چند دیدگاه در باب نبوّت و امامت سخن مى‌گوید : نارسایى بشر در كسب فیض الهى؛ مستقلّات عقلیه مبناى قبول دین؛ تفاوت درجات انسانها؛ برهان امكان اشرف؛ عبودیت كامل و عبد كامل. پیوند میان عقل و نقل در این گفتار، قابل توجّه است.این گفتار، برگرفته از درس گفتارهاى شیخ محمود حلبى خراسانى در سال 1383 قمرى است. كلید واژه‌ها نبوت ؛ امامت ؛ مستقلّات عقلیه ؛ عبودیت كامل ؛ امكان اشرف ؛ نبوّت و امامت ـ برهان‌هاى عقلى ؛ حلبى، محمود ؛ پیوند عقل و نقل. اشاره :1. از عالم زاهد مرحوم حجّت الاسلام و المسلمین…
یکشنبه, 20 مرداد 1392 ساعت 12:00
اشاره :بحث درباره عصمت امام یکی از مهم ترین و پر چالش ترین بحث های امامت به شمار می رود. در میان مذاهب اسلامی، امامیه و اسماعیلیه عصمت را از اساسی ترین صفات امام می دانند؛ در حالی که مذاهب دیگر لزوم چنین صفتی را برای امام انکار کرده اند.در این نوشتار پس از تبیین ماهیت عصمت، دلایل عقلی امامیه بر لزوم عصمت امام را بررسی خواهیم کرد.هم چنین ضمن بررسی این ادله، به اشکالاتی که منکران مطرح کرده اند پاسخ خواهیم داد.حقیقت عصمتعصمت در لغت به معنی امساک، حفظ و منع است. چنان که ابن فارس گفته است:عَصَم یدل…
شنبه, 19 مرداد 1392 ساعت 12:00
4) حدیث ثقلین:از جمله احادیث مسلمه مقطوعه متواتره ای که در کتب شیعی و عامی، به یک مضمون وارد گردیده، و سند دیگری است بر شخصیت، و عظمت اهل بیت علیهم السلام، و دلیل محکمی است بر شایستگی و نبوغ آسمانی ایشان، و مرجعیتشان در جمیع احکام، و نمونه بارز دیگری است برخلاف بلافصل حضرت علی، امیرمؤمنان علیه السلام حدیث معروف «ثقلین» است که رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:«انی تارک فیلکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی ما ان تمسکتم بهما لن تضلوا ابداً و لن یفترقا حتی یردا علّی الحوض».مسلمیت، و تواتر این…
چهارشنبه, 16 مرداد 1392 ساعت 12:00
دلایل و نصوص بر جانشینی امام امیرمؤمنان علی علیه السلام به قدری فراوان است که می توان دهها کتاب مفصل در مورد آن و شرحش نگارش کرد. ما در اینجا هر چند قصد تفصیل و مبسوط نداریم، ولی به جهت اهمیت موضوع، دلایل و نصوص غیرقابل انکار، از قرآن مجید، و تفاسیر و تواریخ و سیره و کتب حدیث معتبر اهل سنت می آوریم، تا خوانندگان عزیز خود داوری نموده، و کسانی که در آتش تعصب و جهل می سوزند انشاء الله بیدار گردند.1) حدیث یوم الانذار : «وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ‌ وَ اخْفِضْ جَنَاحَکَ لِمَنِ اتَّبَعَکَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ‌ فَإِنْ…
چهارشنبه, 09 مرداد 1392 ساعت 12:00
در مدح تو ای مظهر اضداد چه گوییم بالاست مقام تو و گفتار قصیر است با این که تویی پادشه عالم هستی کرباس تو را جامه و فرش تو حصیر است راستی درباره عظمت و فضائل و مقامات امیرمؤمنان علی (علیه السلام) سخن گفتن هرچند در ابتدا سهل می نماید ولی با مقداری فرورفتن در بحر فضائل بی شمار او انسان متوجه می شود که بیان فضائل سخت مشکل و دشوار است «که عشق اول نمود آسان ولی افتاد مشکلها» زیبا گفته خلیل بن احمد وقتی از او درباره فضائل علی (علیه السلام) پرسش شد: «کیف اصف رجلاً کتم اعادیه…
دوشنبه, 07 مرداد 1392 ساعت 12:00
چکیده :مسأله مهم در ارتباط امامت و نبوّت، تبیین چگونگی ارتباط امامت با پایان نبوّت است. بررسی این مسأله با تفکیک شئون امام و دانستن چگونگی تحقّق آن ممکن است. مطابق رهنمود آیات وروایات، دانشِ حلال و حرام و همچنین آگاهی از قرآن توسّط پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به ائمّه اطهار انتقال یافته و نقش امام نسبت به این علوم، تبیین و تفسیر است و وجود امام شاخصی برای رفع اختلاف و آشکار نمودن علوم انتقالی از پیامبر است. امام علاوه بر جایگاه کمال‌بخشی و تحقّق بخشیدنِ استمرار ختم نبوّت، نقش هدایت ویژه یا همان امامت به…
یکشنبه, 06 مرداد 1392 ساعت 10:00
چکیده :در این مقاله، برخی از روایاتی که در شأن حضرت علی(علیه السلام) در صحاح سته آمده مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد و روایتی که از طرف ابن جوزی مورد شبهه و نقد قرار گرفته است با استفاده از منابع اهل سنت مورد تأمل واقع می شود. صحاح سته، آن چنان روایات فضائل حضرت علی(علیه السلام) را نقل می نماید که دریایی از فضائل حضرت علی(علیه السلام) در آن نهفته است و احتیاج به غواص ماهری دارد که از این دریا بهره لازم را ببرد.این مقاله در چند عنوان، روایات فضائل حضرت علی(علیه السلام) را تقسیم و تبیین…
پنج شنبه, 03 مرداد 1392 ساعت 11:00
چکیده : گزارشی اجمالی از پیشینه امامت پژوهی نزد شیعه، بیان روی آوردهای متنوع در امامت پژوهی؛ مانند: روی آورد فقهی، تحلیلی - کلامی، عرفانی، تفسیری - روایی، تاریخی و میان رشته ای و پرداختن به اهمیت و جایگاه روش شناختی امامت در اندیشه دینی، از مباحث بخش اول (درآمد روش شناختی بر امامت پژوهی) است. از مهمترین موضوعات بخش دوم (چیستی و حقیقت امامت) می توان به موارد زیر اشاره کرد: گزارش تاریخی تعاریف امامت، امامت و واژه های وابسته، تمایز امام از غیر امام، تفاوت شیعه و سنی در تعریف امامت، مراتب امامت و نسبت بین نبوت و…
چهارشنبه, 19 تیر 1392 ساعت 00:00
معنای امام :امام و پیشوا به کسی گفته می شود که پیش جماعتی افتاده رهبری ایشان را در یک مسیر اجتماعی یا مرام سیاسی یا مسلک علمی یا دینی به عهده گیرد و البته به واسطه ارتباطی که با زمینه خود دارد در وسعت و ضیق، تابع زمینه خود خواهد بود.آیین مقدس اسلام (چنانکه از فصلهای گذشته روشن شد) زندگانی عموم بشر را از هر جهت در نظر گرفته، دستور می دهد، از جهت حیات معنوی مورد بررسی قرار داده و راهنمایی می کند و در حیات صوری نیز از جهت زندگی فردی و اداره آن مداخله می نماید چنانکه…
چهارشنبه, 29 خرداد 1392 ساعت 00:00
عصمت در آثار کلامی سید مرتضی با تمرکز بر کتاب تنزیه الانبیاء و الائمه مقدمه : کتاب تنزیه الانبیاء و الائمه نوشته سید مرتضی علم الهدی از جمله آثار مهم کلامی مکتب بغداد است که طی قرون و اعصار مورد توجه علمای شیعه و سنی قرار گرفته است و آثاری ناظر به آن به رشته تحریر درآمده است. این کتاب سرآغاز مجموعه ای از تک نگاری های متکلمان مسلمان در مسئله ی عصمت پیامبران و امامان علیهم السلام بوده است و بعدها مورد توجه دانشمندان بزرگی چون فخر الدین رازی، جلال الدین سیوطی، محمدباقر سبزواری و ... قرار گرفته است.…
دوشنبه, 27 خرداد 1392 ساعت 13:39
بقای روح یکی از پرسشهایی که در باره زیارت مطرح است، این است که چرا به زیارت قبور می رویم، با آنکه صاحبان قبور سالیان متمادی است که در خاک آرمیده اند و توان شنیدن گفتار و دیدن ما را ندارند؟ آنها بدنهای بیجانی هستند که از حرکت باز ایستاده اند و نمی توان مطالب خود را به آنها گفت. در پاسخ می گوییم: دستور زیارت همانند دیگر دستورهای دینی از حکمت و پشتوانه عقل و نقل برخوردار است. ریشه و اساس زیارت در معرفت نفس نهفته است و شناخت درست از روح، راه گشای این مساله است. وقتی که…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 09:39