علمای اسلام, افزون بر انجام وظیفه خطیر بیانِ احکام شرعی, به مسائل مهم معارف اسلامی واعتقادی وشبهاتی, که از سوی نحله های گوناگون افکنده می شده، غافل نبوده اند. تولد مهدی,حیات, غیبت, حکمت غیبت و... از سوی بزرگان اسلام, چه شیعه وچه سنّی, مورد بحث وبررسی بوده است. در این باره, آثار فراوانی پدید آمده وکمتر عالم اسلامی را می توان یابید که در این باب قلم نزده باشد ویا سخنی نگفته باشد. منظور ما در این نوشتار, نگاشتن کتابنامه, به سبک معمول نیست. که کار انجام شده (کتابنامه امام مهدی ودر جستجوی قائم) بلکه بر آنیم, ابتداء به معرفی…
شنبه, 01 ارديبهشت 1397 ساعت 17:57
مقدمه و خاستگاه بحث : بعد از اثبات وجود خالق حکیم، ضرورت وجود نبوت و نبی ثابت می شود. برای درک احتیاج بشر به هدایت انبیاء باید خلقت انسان و هدف از این خلقت و عوامل رساننده و باز دارنده از آن هدف را شناخت. به قدر ضرورت اشاره ای می شود: 1. انسان موجودی است دارای غرایز مختلف و حیات آدمی از حیات نباتی که ضعیف ترین مرتبه حیات است شروع می شود تا برسد به حیات عقلانی. و انسان مخلوقی است مرکب از طبع و عقل. و جسمی با خواسته های محدود و جانی با خواسته های نامحدود.…
شنبه, 01 ارديبهشت 1397 ساعت 17:43
    چکیده این گفتار، شامل اشاراتی است به درون مایه ی زیارت نامه حضرت ابی الفضل العباس علیه السلام که به سند معتبر، از امام صادق علیه السلام روایت شده و در میان زیارت نامه های امامزادگان، به دلیل اعتبار سندی، جایگاه ویژه ای دارد. نویسنده بحث خود را از اهمیت محتوای زیارت نامه ها و ضرورت توجه بیش از پیش به آنها آغاز کرده است، و آنها را گنجینه هایی می داند که تاکنون توجهی درخور، به اکتشاف آنها و استخراج حقایق و معارف از دل آنها نشده است. البته در زمینه ی زیارت نامه حضرت ابی الفضل…
شنبه, 01 ارديبهشت 1397 ساعت 15:29
اشاره در بخش پیشین این مقاله، برخی از ویژگیهای امام سجاد علیه السلام مورد بحث قرار گرفت. در آنجا ویژگیهای آن حضرت را در ابتدا به دو بخش تقسیم كردیم:1. ویژگیهای مرتبط با امامت؛ 2. ویژگیهای شخصی آن حضرت. ویژگیهای شخصی آن حضرت را نیز به دو قسم تقسیم كردیم: ویژگیهایی كه در ارتباط با خدا مطرح است و ویژگیهایی كه در ارتباط با خود و مردم مطرح است. در قسمت قبلی مقاله، ویژگیهای مرتبط با امامت و نیز ویژگیهای شخصی مرتبط با خداوند بحث شد. اینك ادامه بحث را پی می گیریم.   ویژگیهای امام در ارتباط با جامعه…
شنبه, 01 ارديبهشت 1397 ساعت 15:07
بی گمان شرط اول پیشوا قرار دادن اهل بیت علیهم السلام، شناخت ویژگیهای آنان و تاسی به آنهاست; صفات برتری که پیروان را به سوی قله کمال راه می نماید، وجود انسان را با انوار الهی، طاهر می سازد و شایستگی هدایت پذیری و وصول به قرب الهی را فراهم می آورد . بر این اساس، اینک که در آستانه شهادت امام زین العالدین علیه السلام قرار گرفته ایم، از چشمه سار ویژگیها و شخصیت آسمانی آن حضرت جرعه هایی می نوشیم، تا پیرویمان بامعرفت آغشته گردد .   سیمای امام سجاد علیه السلام (1) ویژگیهای امام سجاد علیه السلام…
شنبه, 01 ارديبهشت 1397 ساعت 15:06
چکیده : آغاز امامت امام کاظم علیه السلام همزمان با فراگیری چالش جانشینی در اذهان شیعیان امام صادق علیه السلام بود. مطالعه روایات معصومین نشان می دهد طراحی ویژه اهل بیت علیهم السلام به گونه ای صورت گرفته که در زمان بروز چالش، اصول شناخت امام در اختیار مردم باشد. نص، علم و ودائع امامت از جمله ابزارهای رفع حیرت است. باور عمومی جامعه بر خود معرفیِ امام، استوار است، در حالی که تعالیم اهل بیت به همراه خواص اصحاب، تأثیر گذاران اصلی صحنه به شمار می روند. این مقاله جُستاری در آسیب شناسی این چالش است. کلید واژه ها:…
سه شنبه, 21 فروردين 1397 ساعت 17:45
فصلنامه علمی پژوهشی شیعه شناسی شماره 57 بهار 96 چکیده: با شکل گیری پیوند تشیع و تصوف در سده های 8 و 9 هجری و نفوذ روزافزون تشیع در میان توده های مردم، شاهد تغییر نگرش تسنن خراسانی- با محوریت صوفیان نقشبندی- هستیم. فضای فرهنگی میان اهل سنت خراسان در این قرون به جز موارد استثنایی بر این باور بود که می توان میان چهار خلیفه و دوازده امام شیعیان جمع کرد و به همه آنها اعتقاد داشت. عنوانی که به این گرایش و جریان می توان داد، « تسن دوازده امامی» است. بررسی مجموعه داده های تاریخی و آگاهی…
شنبه, 18 فروردين 1397 ساعت 18:05
بررسی معناشناختی واژگان و عبارات قرآن، یکی از راه‌های جدید مطالعات قرآنی است. هدف نگارندگان در مقالۀ حاضر، بررسی این مسئله است که چرا خداوند در قرآن برای نصب امام از واژۀ جعل بهره جسته و از واژگانی که در حوزۀ معنایی آن هستند، مانند «اجتباء، اصطفاء، اختیار، فَعَلَ، صَنَعَ، خَلَقَ، وَضَعَ» استفاده نکرده است؟ برای وصول به این هدف، کلیۀ آیات مربوط به «جعل» و 6 آیۀ مربوط به «جعل امامت» مورد بررسی قرار گرفت و روشن گردید که واژۀ «جعل» در قرآن، هم به خداوند و هم به انسان نسبت داده شده است، ولی عبارت «جعل امامت» فقط…
چهارشنبه, 15 فروردين 1397 ساعت 15:51
مبنای متن محورانه علامه مجلسی در انتخاب مصادر و احادیث بحارالانواربا تاکید بر احادیث ناظر بر امامت نویسندگان: محسن قاسم پور و ابوطالب مختاری هاشم آبادی چکیده: در میان جوامع حدیثی شیعه، بحارالانوار به دلیل جامعیت بیشترموضوعات، منابع و احادیث آن و حضور علمی مولفش علامه محمد باقر مجلسی، اهمیت بیشتری یافته است. مطالعه بحاراتلانوار و توضیحات علامه مجلسی بیانگر رفتار گزینشی وی در مواجهه با مصادر و احادیث است.وی به پیروی از دانشوران حدیث محور پیش از خود، در اعتبار سنجی احادیث، به قراین متنی بیش از قراین سندی ارج می نهاده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی…
شنبه, 11 فروردين 1397 ساعت 02:43
همسر امام هادى (علیه السلام) سوسن نام داشت. وى کنیزی از اهالى نوبه[1] بود. دست تقدیر او را به مدینه و خانه امام هادى‏ (علیه السلام) رساند و پس از مدتى امام حسن عسکرى‏ (علیه السلام) از او متولد شد. وى از زنان عارف و فاضل عصر خود و به نام‏هاى «سلیل، حدیثه، حربیه» معروف و مشهور بود. قبل از آنکه امام هادى‏ (علیه السلام) با آن خانم ازدواج کند، امام جواد (علیه السلام) در وصف آن بانو گفت:   «سلیل»، یعنى بیرون کشیده از هر آفت و پلیدى و ناپاکى (بعد، از آینده او خبر داد) و فرمود: اى سلیل!…
دوشنبه, 28 اسفند 1396 ساعت 11:24
چكيده: محبت به امام زمان، يكي از ارزش‌هاي مهم در فرهنگ اسلامي به شمار مي‌آيد. اين ارزش، افزون بر واجب بودن در آموزه‌هاي ديني، كاركردهاي مثبتي براي جامعه اسلامي به ارمغان مي‌آورد. در اين فرايند، نقش خانواده در انتقال محبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از نهادها و سازمان‌هاي ديگر برجسته‌تر مي‌نمايد. اين مهم، راه كارهاي ويژه‌اي را طلب مي‌كند، كه توجه به وراثت زيستي و طبيعي، الگوهاي نقش، فرهنگ‌سازي، ارزش انگاري و ... را مي‌توان از آن جمله دانست. فرايند انتقال محبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، آسيب‌هايي را نيز فرا روي خود دارد؛ كه…
سه شنبه, 08 اسفند 1396 ساعت 07:55
برترى امام در صفات وكمالات نفسانى و پاداش اخروى نسبت به ديگران. افضليت در علم كلام در دو مورد مطرح مى شود: يكى در باب امامت عامّه و ديگرى در باب امامت خاصّه ; آنچه كه در اين جا مورد بحث قرار مى گيرد افضليت در باب امامت عامّه است كه در اين باره ديدگاه هاى گوناگونى مطرح شده است: 1. متكلّمان شيعه اماميه افضليت را يكى از شرايط مهم امام مى دانند و در اين باره هيچ استثنايى قائل نيستند. 2. برخى چون قاضى ابوبكر باقلانى افضليت را از شرايط امام مى دانند ولى معتقدند كه هرگاه انتخاب امام…
دوشنبه, 07 اسفند 1396 ساعت 21:46
شهادت حضرت فاطمه زهراء (سلام الله علیها) واقعیتى است كه منابع حدیثى و تاریخ شیعه و سنّى بر آن گواه است. برخى به علت عدم آشنائى با حدیث و تاریخ، در این واقعیت تردید نموده‏اند. از اینرو گوشه‏اى از شواهد این مصیبت بزرگ را تنها از منابع معتبر اهل‏سنّت تقدیم پویندگان حق و حقیقت مى‏نمائیم. قال رسول اللَّه (صلی الله علیه و آله): «... فتكون اوّل من یلحقنى من اهل بیتى فتقدم علىّ محزونه مكروبه مغمومه مقتوله ». (فاطمه) اولین كسى از اهل‏بیتم مى‏باشد كه به من ملحق مى‏گردد، پس بر من وارد مى‏شود، محزون، مكروب، مغموم، مقتول... فرائد السمطین…
سه شنبه, 24 بهمن 1396 ساعت 12:51
چکیده: امامت و ولایت از اركان اصلی دین اسلام به ویژه مذهب تشیع است كه در آیات و روایات متعددی بر لزوم آن و شایستگی اهلبیت برای آن مقام تاكید شده است. اهلبیت و خاندان ایشان در مسیر رسالت خویش، در حفظ و صیانت این مقام رفیع و دفاع از آن اهتمام ویژهای ورزیدهاند. حضرت زینب عالمه و عقیله بنیهاشم نیز به نوبه خود تلاشی وافر در پاسداری از ولایت و امامت داشته و اقدامات فراوانی در این زمینه انجام داده است. این مقاله بر آن است تا ضمن تبیین مختصر مقام امامت و ولایت و جایگاه آن در دین…
سه شنبه, 03 بهمن 1396 ساعت 14:44
تبیین بحث: مطلبی که این مقاله در پی اثبات آن است این است که براساس اعتقاد شیعه «مهدی موعود» بیش از هزار وصد سال پیش (در سال ۲۵۵ ق) تولد یافته واکنون زنده است والبته در پس پرده غیبت است وجهان هستی انتظار ظهورش را می کشد واین که یک انسان بیش از هزار سال از عمر او بگذرد-در حالی که نوع بشر از چنین عمری برخوردار نیستند-جای سؤال است. حقانیت وعظمت یک مذهب در گرو آن است که شبهات واشکالات را چگونه پاسخ می گوید. هرچه پاسخ ها متین تر ومبتنی بر عقل وبرهان ونیز معارف وحیانی باشد، حقّانیّت…
شنبه, 30 دی 1396 ساعت 10:54
چکیده روایات بسیاری درباره غیبت امام آخر شیعیان در مجامع حدیثی شیعه وارد شده که برخی از مؤلفان آنها را در کتاب هایی گردآوری نموده اند. شیخ طوسی یکی از نویسندگانی است که به این موضوع اهتمام ورزیده وکتابی به نام الغیبة به رشته درآورده است. این مقاله درصدد است تا با اشاره به ویژگی های مختلف این کتاب به معرفی آن بپردازد. مقدمه رخ در پرده غیبت کشیدن امام دوازدهم شیعیان ومسائل مربوط به آن از مهم ترین مباحث اعتقادی تشیع است. اهمیت این مسأله از دو جهت است: یکی این که غیبت امام مهدی (علیه السلام) آن هم…
دوشنبه, 25 دی 1396 ساعت 08:43
چکیده روایات بسیاری درباره غیبت امام آخر شیعیان در مجامع حدیثی شیعه وارد شده که برخی از مؤلفان آنها را در کتاب هایی گردآوری نموده اند. شیخ طوسی یکی از نویسندگانی است که به این موضوع اهتمام ورزیده وکتابی به نام الغیبة به رشته درآورده است. این مقاله درصدد است تا با اشاره به ویژگی های مختلف این کتاب به معرفی آن بپردازد. مقدمه رخ در پرده غیبت کشیدن امام دوازدهم شیعیان ومسائل مربوط به آن از مهم ترین مباحث اعتقادی تشیع است. اهمیت این مسأله از دو جهت است: یکی این که غیبت امام مهدی (علیه السلام) آن هم…
دوشنبه, 25 دی 1396 ساعت 08:43
مسئله مهدویت از مسائل مهم وحیاتی است که از زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) به صورت واضح وروشن مطرح شده وبر زنده نگه داشتن آن تأکید وتشویق فراوان شده است. وامامان معصوم (علیهم السلام) نیز به فراخور فرصتهایی که برای آنها پیش آمده این مسئله را مطرح وبیان نموده اند. دوران امام هادی (علیه السلام) وامام حسن عسکری (علیه السلام) از دورانهایی است که حکومت وقت به شدّت مسائل مهدویت وحتی تولد حضرت مهدی (علیه السلام) را پی گیر بوده وتحت نظر داشت است. اختناق وسخت گیری در این زمینه نیز به اوج خود رسیده بود؛ با این…
پنج شنبه, 21 دی 1396 ساعت 11:15
عابدان، زاهدان و تمام عارفان به خداوند متعال، در این دنیا به دنبال کسب رضایت الهی هستند. بالاترین مقام عارف و زاهد، آنجایی است که خداوند از او کاملا راضی باشد. از این جهت هرگاه خداوند متعال اراده فرمودند که گروهی را به خوبی و صلاح، مدح نماید از رضایت خویش از آن گروه اطلاع می‌دهد. بی شک یکی از بالاترین مدح‌ها درباره کسی این است که خداوند خود بفرماید که من از او راضی هستم و کسی که به این مرتبه و مقام برسد بی شک در سیر و سلوک خویش با عالی‌ترین و راقی ترین مقام دست یافته…
سه شنبه, 14 آذر 1396 ساعت 11:47
در شماره پیشین به برخی امدادهای غیبی در زندگانی گهربار پیامبر اعظم «صلی الله علیه و آله» مانند امداد غیبی در دوران کودکی و امداد در شرح صدر اشاره شد. اینک ادامه مقاله. 3. امداد در شهرت نام و آوازه از امدادهای خداوند درباره رسول اکرم «صلی الله علیه و آله» آن است که نام و آوازه او را شهرت جهانی و آفاقی داده است: «وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکرَک» «و آوازه تو را بلند ساختیم.» رَفْع در مقابل وَضْع، به معنای بالا بردن است. خداوند نام و گفت وگوی او را از همه نام ها مشهورتر نموده به گونه ای…
سه شنبه, 14 آذر 1396 ساعت 11:19

archive