فصلنامه علمی پژوهشی شیعه شناسی شماره 57 بهار 96 چکیده: با شکل گیری پیوند تشیع و تصوف در سده های 8 و 9 هجری و نفوذ روزافزون تشیع در میان توده های مردم، شاهد تغییر نگرش تسنن خراسانی- با محوریت صوفیان نقشبندی- هستیم. فضای فرهنگی میان اهل سنت خراسان در این قرون به جز موارد استثنایی بر این باور بود که می توان میان چهار خلیفه و دوازده امام شیعیان جمع کرد و به همه آنها اعتقاد داشت. عنوانی که به این گرایش و جریان می توان داد، « تسن دوازده امامی» است. بررسی مجموعه داده های تاریخی و آگاهی…
شنبه, 18 فروردين 1397 ساعت 18:05
بررسی معناشناختی واژگان و عبارات قرآن، یکی از راه‌های جدید مطالعات قرآنی است. هدف نگارندگان در مقالۀ حاضر، بررسی این مسئله است که چرا خداوند در قرآن برای نصب امام از واژۀ جعل بهره جسته و از واژگانی که در حوزۀ معنایی آن هستند، مانند «اجتباء، اصطفاء، اختیار، فَعَلَ، صَنَعَ، خَلَقَ، وَضَعَ» استفاده نکرده است؟ برای وصول به این هدف، کلیۀ آیات مربوط به «جعل» و 6 آیۀ مربوط به «جعل امامت» مورد بررسی قرار گرفت و روشن گردید که واژۀ «جعل» در قرآن، هم به خداوند و هم به انسان نسبت داده شده است، ولی عبارت «جعل امامت» فقط…
چهارشنبه, 15 فروردين 1397 ساعت 15:51
مبنای متن محورانه علامه مجلسی در انتخاب مصادر و احادیث بحارالانواربا تاکید بر احادیث ناظر بر امامت نویسندگان: محسن قاسم پور و ابوطالب مختاری هاشم آبادی چکیده: در میان جوامع حدیثی شیعه، بحارالانوار به دلیل جامعیت بیشترموضوعات، منابع و احادیث آن و حضور علمی مولفش علامه محمد باقر مجلسی، اهمیت بیشتری یافته است. مطالعه بحاراتلانوار و توضیحات علامه مجلسی بیانگر رفتار گزینشی وی در مواجهه با مصادر و احادیث است.وی به پیروی از دانشوران حدیث محور پیش از خود، در اعتبار سنجی احادیث، به قراین متنی بیش از قراین سندی ارج می نهاده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی…
شنبه, 11 فروردين 1397 ساعت 02:43
همسر امام هادى (علیه السلام) سوسن نام داشت. وى کنیزی از اهالى نوبه[1] بود. دست تقدیر او را به مدینه و خانه امام هادى‏ (علیه السلام) رساند و پس از مدتى امام حسن عسکرى‏ (علیه السلام) از او متولد شد. وى از زنان عارف و فاضل عصر خود و به نام‏هاى «سلیل، حدیثه، حربیه» معروف و مشهور بود. قبل از آنکه امام هادى‏ (علیه السلام) با آن خانم ازدواج کند، امام جواد (علیه السلام) در وصف آن بانو گفت:   «سلیل»، یعنى بیرون کشیده از هر آفت و پلیدى و ناپاکى (بعد، از آینده او خبر داد) و فرمود: اى سلیل!…
دوشنبه, 28 اسفند 1396 ساعت 11:24
چكيده: محبت به امام زمان، يكي از ارزش‌هاي مهم در فرهنگ اسلامي به شمار مي‌آيد. اين ارزش، افزون بر واجب بودن در آموزه‌هاي ديني، كاركردهاي مثبتي براي جامعه اسلامي به ارمغان مي‌آورد. در اين فرايند، نقش خانواده در انتقال محبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از نهادها و سازمان‌هاي ديگر برجسته‌تر مي‌نمايد. اين مهم، راه كارهاي ويژه‌اي را طلب مي‌كند، كه توجه به وراثت زيستي و طبيعي، الگوهاي نقش، فرهنگ‌سازي، ارزش انگاري و ... را مي‌توان از آن جمله دانست. فرايند انتقال محبت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، آسيب‌هايي را نيز فرا روي خود دارد؛ كه…
سه شنبه, 08 اسفند 1396 ساعت 07:55
برترى امام در صفات وكمالات نفسانى و پاداش اخروى نسبت به ديگران. افضليت در علم كلام در دو مورد مطرح مى شود: يكى در باب امامت عامّه و ديگرى در باب امامت خاصّه ; آنچه كه در اين جا مورد بحث قرار مى گيرد افضليت در باب امامت عامّه است كه در اين باره ديدگاه هاى گوناگونى مطرح شده است: 1. متكلّمان شيعه اماميه افضليت را يكى از شرايط مهم امام مى دانند و در اين باره هيچ استثنايى قائل نيستند. 2. برخى چون قاضى ابوبكر باقلانى افضليت را از شرايط امام مى دانند ولى معتقدند كه هرگاه انتخاب امام…
دوشنبه, 07 اسفند 1396 ساعت 21:46
شهادت حضرت فاطمه زهراء (سلام الله علیها) واقعیتى است كه منابع حدیثى و تاریخ شیعه و سنّى بر آن گواه است. برخى به علت عدم آشنائى با حدیث و تاریخ، در این واقعیت تردید نموده‏اند. از اینرو گوشه‏اى از شواهد این مصیبت بزرگ را تنها از منابع معتبر اهل‏سنّت تقدیم پویندگان حق و حقیقت مى‏نمائیم. قال رسول اللَّه (صلی الله علیه و آله): «... فتكون اوّل من یلحقنى من اهل بیتى فتقدم علىّ محزونه مكروبه مغمومه مقتوله ». (فاطمه) اولین كسى از اهل‏بیتم مى‏باشد كه به من ملحق مى‏گردد، پس بر من وارد مى‏شود، محزون، مكروب، مغموم، مقتول... فرائد السمطین…
سه شنبه, 24 بهمن 1396 ساعت 12:51
چکیده: امامت و ولایت از اركان اصلی دین اسلام به ویژه مذهب تشیع است كه در آیات و روایات متعددی بر لزوم آن و شایستگی اهلبیت برای آن مقام تاكید شده است. اهلبیت و خاندان ایشان در مسیر رسالت خویش، در حفظ و صیانت این مقام رفیع و دفاع از آن اهتمام ویژهای ورزیدهاند. حضرت زینب عالمه و عقیله بنیهاشم نیز به نوبه خود تلاشی وافر در پاسداری از ولایت و امامت داشته و اقدامات فراوانی در این زمینه انجام داده است. این مقاله بر آن است تا ضمن تبیین مختصر مقام امامت و ولایت و جایگاه آن در دین…
سه شنبه, 03 بهمن 1396 ساعت 14:44
تبیین بحث: مطلبی که این مقاله در پی اثبات آن است این است که براساس اعتقاد شیعه «مهدی موعود» بیش از هزار وصد سال پیش (در سال ۲۵۵ ق) تولد یافته واکنون زنده است والبته در پس پرده غیبت است وجهان هستی انتظار ظهورش را می کشد واین که یک انسان بیش از هزار سال از عمر او بگذرد-در حالی که نوع بشر از چنین عمری برخوردار نیستند-جای سؤال است. حقانیت وعظمت یک مذهب در گرو آن است که شبهات واشکالات را چگونه پاسخ می گوید. هرچه پاسخ ها متین تر ومبتنی بر عقل وبرهان ونیز معارف وحیانی باشد، حقّانیّت…
شنبه, 30 دی 1396 ساعت 10:54
چکیده روایات بسیاری درباره غیبت امام آخر شیعیان در مجامع حدیثی شیعه وارد شده که برخی از مؤلفان آنها را در کتاب هایی گردآوری نموده اند. شیخ طوسی یکی از نویسندگانی است که به این موضوع اهتمام ورزیده وکتابی به نام الغیبة به رشته درآورده است. این مقاله درصدد است تا با اشاره به ویژگی های مختلف این کتاب به معرفی آن بپردازد. مقدمه رخ در پرده غیبت کشیدن امام دوازدهم شیعیان ومسائل مربوط به آن از مهم ترین مباحث اعتقادی تشیع است. اهمیت این مسأله از دو جهت است: یکی این که غیبت امام مهدی (علیه السلام) آن هم…
دوشنبه, 25 دی 1396 ساعت 08:43
چکیده روایات بسیاری درباره غیبت امام آخر شیعیان در مجامع حدیثی شیعه وارد شده که برخی از مؤلفان آنها را در کتاب هایی گردآوری نموده اند. شیخ طوسی یکی از نویسندگانی است که به این موضوع اهتمام ورزیده وکتابی به نام الغیبة به رشته درآورده است. این مقاله درصدد است تا با اشاره به ویژگی های مختلف این کتاب به معرفی آن بپردازد. مقدمه رخ در پرده غیبت کشیدن امام دوازدهم شیعیان ومسائل مربوط به آن از مهم ترین مباحث اعتقادی تشیع است. اهمیت این مسأله از دو جهت است: یکی این که غیبت امام مهدی (علیه السلام) آن هم…
دوشنبه, 25 دی 1396 ساعت 08:43
مسئله مهدویت از مسائل مهم وحیاتی است که از زمان پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) به صورت واضح وروشن مطرح شده وبر زنده نگه داشتن آن تأکید وتشویق فراوان شده است. وامامان معصوم (علیهم السلام) نیز به فراخور فرصتهایی که برای آنها پیش آمده این مسئله را مطرح وبیان نموده اند. دوران امام هادی (علیه السلام) وامام حسن عسکری (علیه السلام) از دورانهایی است که حکومت وقت به شدّت مسائل مهدویت وحتی تولد حضرت مهدی (علیه السلام) را پی گیر بوده وتحت نظر داشت است. اختناق وسخت گیری در این زمینه نیز به اوج خود رسیده بود؛ با این…
پنج شنبه, 21 دی 1396 ساعت 11:15
عابدان، زاهدان و تمام عارفان به خداوند متعال، در این دنیا به دنبال کسب رضایت الهی هستند. بالاترین مقام عارف و زاهد، آنجایی است که خداوند از او کاملا راضی باشد. از این جهت هرگاه خداوند متعال اراده فرمودند که گروهی را به خوبی و صلاح، مدح نماید از رضایت خویش از آن گروه اطلاع می‌دهد. بی شک یکی از بالاترین مدح‌ها درباره کسی این است که خداوند خود بفرماید که من از او راضی هستم و کسی که به این مرتبه و مقام برسد بی شک در سیر و سلوک خویش با عالی‌ترین و راقی ترین مقام دست یافته…
سه شنبه, 14 آذر 1396 ساعت 11:47
در شماره پیشین به برخی امدادهای غیبی در زندگانی گهربار پیامبر اعظم «صلی الله علیه و آله» مانند امداد غیبی در دوران کودکی و امداد در شرح صدر اشاره شد. اینک ادامه مقاله. 3. امداد در شهرت نام و آوازه از امدادهای خداوند درباره رسول اکرم «صلی الله علیه و آله» آن است که نام و آوازه او را شهرت جهانی و آفاقی داده است: «وَ رَفَعْنا لَکَ ذِکرَک» «و آوازه تو را بلند ساختیم.» رَفْع در مقابل وَضْع، به معنای بالا بردن است. خداوند نام و گفت وگوی او را از همه نام ها مشهورتر نموده به گونه ای…
سه شنبه, 14 آذر 1396 ساعت 11:19
در میان مردان بزرگ تاریخ، کسی به اندازه محمد «صلی الله علیه و آله» پیامبرِ بزرگ اسلام، زندگی پُر موج و سراسر حادثه نداشته و هیچ یک با آن سرعت در محیط خود، و سپس در جهان، چنین نفوذی نداشته و کسی از میان چنان جامعه عقب افتاده، تمدّن و فرهنگ آن چنان شکوهمند را به ارمغان نیاورده است، این حقیقتی است که تاریخ نویسان شرق و غرب به آن معترفند. یکی از موضوعات مهم که در قرآن مجید به صورت های گوناگون مطرح شده است امدادها و کمک های غیبی است که از سوی خداوند نسبت به پیامبر اعظم…
سه شنبه, 14 آذر 1396 ساعت 11:18
«بعثت‏» انقلاب بزرگ برضد جهل، گمراهى، فساد و تباهى است. و سزاوار منت‏گذارى خداوند و در بردارنده حكمت و تربيت است. بحث درباره آن گسترده و عميق و از زواياى مختلف قابل بررسى است. اين نوشتار تلاش دارد تا اين مطالب را به صورت بسيار فشرده، مورد پژوهش قرار دهد: الف - آغاز بعثت. ب - نخستين آيات نازل شده. ج - منت‏گذارى خداوند به خاطر نعمت‏بزرگ بعثت. د - فلسفه و اهداف بعثت. الف - آغاز بعثت سرآغاز تاريخ اسلام از روزى شروع مى‏شود كه پيامبراسلام صلى الله عليه و آله درخلوت محبوب، در دل غارى كه در دامن…
سه شنبه, 14 آذر 1396 ساعت 11:17
اشاره مؤلفان محترم شیعه حدیث شریف ملاقات سعدبن عبدالله قمی با امام حسن عسکری(ع) را معمولاً در «ضمن افرادی که حضرت مهدی(عج) را دیده اند» ویا تحت عنوان «کرامات آن حضرت» ذکر کرده اند. این متن بسیار غنی وپربار است ومباحث مختلف تفسیری، کلامی، فقهی، تاریخی، تربیتی،... را شامل می شود وهر عالمی نسبت به تخصص ونیاز خود، خوشه ای از آن را می چیند وبهره ها می برد. این روایت، از ویژگی های خاص برخوردار است؛ لذا برخی از عالمان وفقیهان، در متن آن به غوامض وامور مبهمی برخورد کرده اند ودر صدد مخدوش کردن آن بر آمده اند…
سه شنبه, 07 آذر 1396 ساعت 14:28
اشاره با ظهور حضرت (علیه السلام) واعلام ‌آغاز انقلاب جهانی اش ستمگران وگردن کشان و... به مقابله با حضرت بر می خیزند. حضرت (علیه السلام) به دفاع بر می خیزد. در این میان عده ای از دو طرف کشته می شوند. برخی عدد کشته شدگان را بسیار زیاد می دانند واز این رهگذر می خواهند، حضرت را یک چهره خون ریز معرفی کنند. گروهی نیز تعداد آن کشته ها را کم می دانند. این نوشته ، به نقد وبررسی سندی ودلالتی روایات مربوط به این قتل ها می پردازد وافراط وتفریط را در این باره می زداید. پیشگفتار: برخی، در…
دوشنبه, 29 آبان 1396 ساعت 12:25
سمعانى شافعى (562 ق) دودمان امام (علیه السلام) را این گونه بیان مى کند: «على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسین بن على بن ابی‌طالب (علیه السلام) »[1].   کنیه و القاب   نام مبارک آن حضرت على مى باشد و به نظر اهل سنت ایشان در اهل بیت پیامبر، سومین شخصى است که بعد از امام على (علیه السلام) و امام سجاد (علیه السلام) (على بن الحسین)، على نامیده شده است.[2]  کنیه آن حضرت ابوالحسن مى باشد؛[3] چنان که امام کاظم (علیه السلام) ، پدر بزرگوار امام رضا (علیه السلام) نیز مى فرماید: «فرزندم هم کنیه…
شنبه, 27 آبان 1396 ساعت 18:07
این نوشتار ضمن اشاره به عقیده شیعه دربارۀ علم امامان، مواردی از ظهور آن را در عصر امام رضا علیه‌السلام نقل می‌کند؛ از جمله رسالۀ ذهبیه و برخی از مسائل فقهی که علمای آن دوران از حلّ آن‌ها عاجز مانده بودند       دانلود مقاله منبع : ماهنامه  نامه آستان قدس  شماره 11
شنبه, 27 آبان 1396 ساعت 17:49

archive