بخش دوم- رازهای ماندگاری مکتب اهل بیت علیه السلاماگرچه شیعه، همچون بسیاری دیگر از فرقه های اسلامی به انتخاب افضل اصحاب، به عنوان جانشین پیامبر صلی الله علیه و آله معتقد است، چه آن که افضل بودن امام از افراد امت و مقدم بودن او در نظر شیعه تضمین دهنده ی سلامت مکتبی است که وی عهده دار تبیین آن می باشد و همو رازی از رازهای ماندگاری مکتب نیز هست؛ اما نباید به همین امر بسنده نمود و افضلیت علمی او را دلیل کافی و علت اصلی بقای مکتب دانست، زیرا ممکن است با همه ی علم سرشار خود…
شنبه, 02 شهریور 1392 ساعت 10:00
اشاره :چیستی و حقیقت امامت از دیرباز محل بحث و گفت و گوی متکلمان شیعه و اهل سنت بوده و در این زمینه دیدگاههای مختلفی ابراز شده است. آنچه در پی خواهد آمد، گزارش مختصری است از این دیدگاه ها که امیدواریم مورد توجه خوانندگان عزیز موعود واقع شود.شرح لفظ امامت و واژه های وابستهدر ابتدا، به بیان معنای لغوی واژه امام و امامت و واژه های وابسته به آن که توجه به آنها در فهم مفهوم امامت روشنگر است، می پردازیم.امامت و امام :واژه امام از ریشه «ام م» مهموز الفاء و مضاعف است و در لغت، به معانی…
دوشنبه, 28 مرداد 1392 ساعت 12:00
اشاره :برای فهم مقام والای حضرت امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) و درک جایگاه او در گستره هستی و فلسفه مأموریت او در نجات بشریت، باید آن پیشوای بزرگ الهی را شناخت و نسبت به او معرفت‌های لازم را کسب کرد.برای ورود به این موضوع مهم و محوری در فرهنگ مهدوی، باید به صورت مبنایی به اصل "امامت" نظر گسترده‌و آگاهی و بینش‌های لازم را نسبت به آن به دست آورد. از این طریق و در کنار شناخت و معرفت نسبت به "امامت"، "امام" نیز شناخته می‌شود و معرفت‌های لازم نسبت به جایگاه و منزلت و نقش او مشخص…
یکشنبه, 27 مرداد 1392 ساعت 12:00
چکیده :مذاهب همچون نمودهای طبیعی از جریان حیات برخوردارند و هر کدام به میزان بیشتری با اصل دین انطباق داشته باشد، شانس ماندگاری بیشتری دارند. مذهب تشیع، به دلیل پیوندبسیار نزدیک با شارع مقدس اسلام از چنین امتیازی برخوردار است. امیرالمؤمنین علی علیه السلام حلقه ی اتصال مطمئنی است که امامان شیعه علیهم السلام مبانی و اصول و فروع دین را علاوه بر برخورداری از علم لدنی، از آن طریق کسب و به اطلاع مردم رسانده اند.نویسنده، با تمهید این مقدمه، بحث خود را در دو بخش پی گرفته است تا اولاً موقعیت امام علی علیه السلام را نسبت به…
چهارشنبه, 23 مرداد 1392 ساعت 12:00
نگارنده‌ در ادامه‌ مقالهِ‌ شمارهِ‌ قبل‌ طی‌ یك‌ مقدمه‌ بیان‌ می‌دارد . مهدی‌ واقعی‌ مورد نظر امامیه‌ ویژگی‌هایی‌ دارد كه هنوز ظهور نكرده،‌ و ضمن‌ بر شمردن‌ برخی‌ دیگر از مدعیان‌ دروغین‌ مهدویت‌ و متمهدیان‌ با نگاه‌ تاریخی‌ به‌ انگیزه‌ و علل‌ ادعاهای‌ آنان‌ پرداخته‌ است‌ تا سره‌ از ناسره‌ مشخص‌ گردد.مقدمه‌ :در شماره‌ پیشین‌ عوامل، انگیزه‌ و اهداف‌ افراد، گروه‌ها و فرقه‌هایی‌ كه‌ ادعای‌ مهدویت‌ كرده‌اند، توضیح‌ داده‌ شد. برخی‌ از متمهدیان‌ و مدعیان‌ دروغین‌ با نگاه‌ تاریخی‌ معرفی‌ شدند. در ادامه، در این‌ شماره، به‌ برخی‌ دیگر اشاره‌ خواهد شد تا مبانی‌ فكری‌ اصیل‌ امامت‌ و ولایت‌ از…
دوشنبه, 07 مرداد 1392 ساعت 12:00
(سیرى در كتاب فضائل الطالبین ابوسعد جِشُمى بیهقى) تنبیه الغافلین عن فضائل الطالبین, حاكم ابوسعد محسن بن محمّد بن كرّامه جِشُمى بیهقى (متوفى494)از جمله نفایس كتابخانه مجلس شورا كه به تصحیح دانشمند محقق محمّدرضا انصارى قمى چاپ شده است, تنبیه الغافلین عن فضائل الطالبین نوشته حاكم ابوسعد محسن بن محمّد بن كرّامه جِشُمى بیهقى متوفى 494 است. این مؤلف خود سید علوى و از تبار محمّد بن حنفیه است و از معتزلیان زبان آور بوده و كتاب مشهورى در رد مخالفان دارد به نام (رسالة ابلیس الى اخوانه المناحیس) یا (رسالة ابلیس الى اخوانه من المجبرة والمشبهة فى الشكایة عن…
چهارشنبه, 02 مرداد 1392 ساعت 11:00
اشاره : قرآن کریم به فضیلت و ولایت امام علی (علیه السلام) تصریح کرده است. مفسران و اندیشمندان شیعه و نیز برخی از مفسران و علمای اهل سنت به شرح این آیات پرداخته و دلالت آنها را به عظمت و جایگاه رفیع امام علی (علیه السلام) مسلم دانسته اند. عظمت امام علی (علیه السلام) همواره مورد توجه تعداد زیادی از اندیشمندان اهل سنت قرار گرفته به طوری که علمای شیعه معمولاً برای اثبات ولایت امام (علیه السلام) از منابع اهل سنت بهره جسته اند، سپس با نقد و بررسی نظرات آنان دلایلی بر ولایت و فضیلت امام علی (علیه السلام)…
سه شنبه, 18 تیر 1392 ساعت 08:00
قرن دوم هجری عصر شکوفایی نهضت فرهنگی شیعهدر سال 132 هجری، رژیم خودکامه و ستمگر بنی امیه، پس از 91 سال حکومت، سرانجام در آستانه سقوط قرار گرفت و با کشته شدن مروان بن محمد (126 - 132) منقرض شد و حکمرانان عباسی حکومت استبدادی خویش را آغاز کردند. (1) در چنین موقعیتی، که کشمکشهای سیاسی بنی امیه و بنی عباس به اوج خود رسیده بود، حضرت امام صادق(علیه السلام) با رایت خاص خویش نهضت علمی - فرهنگی تشیع را طرح ریزی کرد و دانشگاه عالی جعفری را بنیان نهاد. امام(علیه السلام)، با استفاده از فرصت به دست آمده حوزه علمی…
جمعه, 14 تیر 1392 ساعت 00:00
چکیده  این مقاله تلاش می کند تا نشان دهد که نمی توان رویکردهای پدیدارشناسانه را با رویکرد تاریخی نگر و گزارش های پوزیتیویستی از تاریخ تطبیق داد و در همین راستا به  مطالعه موردی امامت پرداخته است.همچنین ادعای میرچا الیاده را مبنی بر این که می توان میان این دو رویکرد سازگاری ایجاد کرد، مورد نقد و بررسی قرار می دهد.کلید واژه ها: تاریخی نگری در مطالعات دینی، پدیدارشناسی در مطالعات دینی، میرچا الیاده، شخصیت کاریزما در مذهب مقدمه (1)هدف اين مقاله آن است كه نشان دهد رويكردهاى پديدارشناسانه را نمى توان با مطالعه اى با رويكرد تاريخى نگر و گزارش…
پنج شنبه, 13 تیر 1392 ساعت 11:58
درباره بسیاری از مسایل مربوط به پدیده شرق شناسی در میان محققان و نویسندگانی که در این باره پژوهش هایی به انجام رسانده اند اختلاف نظرهایی وجود دارد. تا آنجا که تعاریف ارائه شده از این جریان نیز در تمام ابعاد از وحدت نظر برخوردار نیستند. اینکه ایا پژوهش های دانشمندان غربی دربارة مشرق زمین باید اطلاق شرق شناسی کرد؟ یا این که شرق شناسی لزوماً رویکرد دانشمندان غیر مسلمان اروپایی و آمریکایی به فرهنگ ملل شرقی است. و یا این که به دانشمندان مسیحی و یهودی که به شناخت ادیان شرقی و به ویژه دین اسلام با اهداف خاص…
چهارشنبه, 12 تیر 1392 ساعت 14:37
چکیده  معنای لعن در فرهنگ اسلامی درخواست دوری از رحمت الهی است. این دعاء در آیات قرآن و روایات عامه و خاصه در سیره عملی رسول خداصلی الله علیه و آله، امیرالمؤمنین علیه السلام و اهل بیت رسول خدا صلی الله علیه و آله فراوان یافت می شود. همچنین در ادبیات علماءِ پیرو مکتبِ خلفاء و همچنین علمای شیعه نیز در موارد متعددی لعن وجود دارد. به صورت عمده در میان عامه برخی تلاش ها برای تبرئه اشخاصی که هدفِ لعن از سوی قرآن کریم، رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام بوده اند انجام شده…
چهارشنبه, 12 تیر 1392 ساعت 13:08
 فضائل بنى‏هاشم و رذايل بنى‏اميه‏ : هيچ امتيازى بدون ملاك و ضابطه، قابل قبول نيست. خود ملاك و ضابطه هم نياز به مبناى صحيح دارد. ملاكات و ضوابط جاهلى و متعصّبانه، هيچ و پوچ است و بايد به ديوار زده شود. اما اگر ملاك و ضابطه‏اى مورد امضاى عقل سليم و شرع قويم باشد، پذيرفته است.ملاك‏هاى مورد قبول عقل و شرع، عبارتند از علم، تقوا، جهاد، انفاق، هجرت و پيشقدم بودن در راه قبول اسلام و دفاع از حق و حقيقت. اگر با اين ترازوها، مسلمانان صدر اسلام را مورد سنجش قرار دهيم، بايد كسى را گزينش كنيم كه اعلم…
دوشنبه, 10 تیر 1392 ساعت 09:00
ریشه این کلمه از همان ریشه تقوا و اتقاست که به معنی پرهیز کردن و خویشتن داری است. بنابراین تقیه از نظر مفهوم لغوی به عمل کسی گفته می شود که کارش آمیخته با نوعی مراقبت، پرهیز و خویشتن داری باشد.مرحوم شیخ مفید قدس سره عالم و دانشمند معروف اسلامی، تقیه را این چنین معنی می کند :«التقیه سرالاعتقاد و مکاتمه المخالفین و ترک مظاهرتهم بما یعقب ضررا فی الدین و الدنیا»؛«تقیه مستور داشتن اعتقاد باطنی و کتمان آن در برابر مخالفان به خاطر اجتناب از زیان های دینی و دنیوی است».(1)همان گونه که مشاهده می شود عناصر اصلی تقیه…
یکشنبه, 09 تیر 1392 ساعت 10:15
چكیده : زیارت ناحیه معروف، از جانب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف به ما رسیده آن، غیر از «زیارت الشهداء یوم عاشورا» است كه راوی آن، سید بن طاووس در كتاب اقبال می‌باشد. دو اشكال بر آن وارده شده كه عبارتند از: 1. تاریخ این زیارت سه سال قبل از تولد امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است 2. وجود افراد مجهول در سند آن كه البته به هر دو اشكال پاسخ داده شده است. اما زیارت ناحیه معروف كه ابن المشهدی آن را در كتاب مزارآورده است، از سه جهت مورد بررسی است: 1. آشنایی با…
جمعه, 07 تیر 1392 ساعت 10:10
خاورشناسان معروف اقرار می‏کنند که تشیع در ساختن تمدن عظیم اسلامی در شبه قاره هند نقش مهمی داشته است. (1) رجال و محققان شیعه با علم و فضیلت خود توانستند در تمامی حکومتهای مسلمانان هند عمیقا نفوذ نمایند و به رغم شکنجه و کشتار شیعیان در دوران تاریخ اسلامی هند، آنان توانستند اثری جاودان بر زندگی اداری، فرهنگی و اجتماعی هند، بر جای نهند.نفوذ برخی از حاکمان و وزرای شیعه نقش مهمی در ترویج تشیّع در دکن ایفا کرد. نفوذ تشیع در سایر نقاط هند، در قرون شانزدهم و هفدهم شکل آشکاری به خود گرفت.تأسیس سلسله حکومتهای ایالتی شیعی در قرن…
چهارشنبه, 05 تیر 1392 ساعت 12:29
چكیده :در این مقاله، در مورد معنای حقیقی اختیار اهمیت آن در اخلاق و عرفان و «معرفة النفس»و شناخت محدوده ی اختیار انسان با توجه به آیات و روایات معصومین (علیهم السلام) از دیدگاه شیعه ی امامیه سخن گفته شده است.اصل این مقاله، طرح موضوع تفاوت اراده و اختیار، معیار فضیلت بودن اختیار و معیار مسئولیت بودن اراده می باشد. در این زمینه،‌ضمن ردّ فصل «متحرک بالإراده »بودن برای حیوان و قرار دادن «متحرک بالمیل و الشوق »بودن به جای آن، اثبات شده است كه عقل و اراده همدوش هم بوده، هر دو فصل ممیز انسان است، لكن برخوردی تكوینی…
یکشنبه, 02 تیر 1392 ساعت 14:01
چکیده :التبیان فی تفسیر القرآن تألیف شیخ طوسی (385ـ460 ق) نخستین تفسیر کامل شیعه است که در بغداد و دوران حکومت آل‌بویه تدوین یافته است. این اثر از جهات بسیاری با سایر تفاسیر مختصر شیعه (پیش از شیخ طوسی) مانند عیاشی, فرات, و علی بن ابراهیم قمی, و نیز تفاسیر اهل سنت چون فراء, طبری و جبّائی متفاوت است. همین شیوه‌ی تفسیرنگاری شیخ طوسی را طی قرون بعدی در میان مفسران معروف شیعی چون طبرسی, ابوالفتوح, مولی فتح‌الله کاشانی و علامه طباطبایی می‌توان دید. مقاله‌ی حاضر با مروری بر منابع و روش‌های تفسیری شیخ طوسی در التبیان روشن می‌سازد که…
یکشنبه, 02 تیر 1392 ساعت 11:33
اشاره :ابومنصور محمّد بن محمّد ماتریدى در اوائل قرن چهارم هجرى در شرق جهان اسلام ظهور نمود و به اتخاذ طریق میانه در میان افراط و تفریطى كه از سوى معتزله از یك سو و اهل حدیث و حنابله از سوى دیگر اعمال مى شد، همت گماشت.آراء و افكار ابومنصور، به نام خودش، یعنى «مكتب ماتریدى» مشهور شد. وى على رغم عظمت و تأثیر علمىِ عمیقش بر متكلمان بعد از خود، همچنان ناشناخته مانده و حتى آثار قلمى اش به جز تعدادى اندك، به صورت خطى باقى مانده و به نشر سپرده نشده است.سید محمد حسین طباطبایى فقیه، فیلسوف، متكلم،…
جمعه, 31 خرداد 1392 ساعت 13:58
اشاره : اندیشه های کلامی شیخ عبدالجلیل قزوینی رازی را می توان از کتاب بسیار ارزشمند وی به نام بعض مثالب النّواصب فی نقض بعض فضائح الرّوافض معروف به کتاب النقض بدست آورد. شیخ در این کتاب با سبک واعظانه ی خود با انتخاب روش کلامی قدما، در مقام پاسخ گویی و ردّ تهمت ها و نسبت های ناروای یکی از نویسندگان سنّی مذهب ساکن ری به شیعیان در کتابی با نام بعض فضائح الرّوافض، به دفاع از اعتقادات و باورهای شیعه ی امامیه و ردّ اکاذیب می پردازد.او ضمن پاسخ به نسبت های ناروا به شیعیان، به مباحثی چون…
چهارشنبه, 29 خرداد 1392 ساعت 13:45
عُمیر بن عُوَیمَر بن عمران بن الجُلَیس مشهور به بسر بن ابی ارطاه (متولد سال نهم هجری) یکی از فرماندهان خون آشام و بی رحم معاویه و از سرسپردگان امویان به شمار می رود که فعالیت های سیاسی قابل توجهی داشته است. وی نقشی چشم گیر در عرصه ی سیاسی دوران خلافت معاویه ایفا کرد. در این مقاله با ارائه ی تصویری کلی از جوانب مختلف زندگی بسر بن ابی ارطاه در عرصه ی منازعات سیاسی میان معاویه و امام علی علیه السلام از جمله نقش وی در غارات و تحکیم پایه های قدرت امویان، به بیان فعالیت های سیاسی…
پنج شنبه, 23 خرداد 1392 ساعت 13:03

archive