پس از غروب مهر نبوی از گستره افق اسلام، با محرومیت مسلمانان از رهنمودهای مستقیم و پیاپی وحی و بروز اختلافات سیاسی ـ اجتماعی, برداشتهای دینی نیز دستخوش اختلاف و گسستگی شد. تفسیرهای مختلف از دین وکتاب الهی شکل گرفت و تفکرات گوناگون و گاه متضاد از میان جامعه اسلامی سربرآورد. برخی دوامی نیاورد و بزودی به بوته فراموشی سپرده شد و فرقه هایی هم اگر چه توانستند مدتی به زندگی خویش ادامه دهند, ولی آنها نیز سرانجام رنگ باختند و رو به اضمحلال نهاده, از خاطره ها محو گردیدند وهم اکنون فقط در لابه لای کتابهای تاریخی باید سراغ…
یکشنبه, 20 اسفند 1391 ساعت 12:37
مقدمه‏ جستار حاضر، به تحليل منزلت و اهميت امامت، با بررسى تطبيقى بين ديدگاه‌هاى سه مشرب عمده كلامى امامیه، معتزله و اشاعره مى‏پردازد. معرفت دينى، مجموعه باورهاى پراكنده و بى‏ارتباط نيست، بلكه نظام منسجم و سامان يافته‏اى از باورها و اعتقادات دينى است؛ به گونه‏اى كه برخى از باورها، اصل و برخى ديگر، فرع است. برخى از عقايد دينى، به منزله ريشه درخت معرفت دينى است و برخى ديگر از باورهاى دينى، همچون تنه آن و باورهايى هم شاخ و برگ و يا ميوه‏هاى آن است. پرسش عمده بحث امامت، جست و جو از منزلت باور به امامت در بينش…
دوشنبه, 07 اسفند 1391 ساعت 13:28
نقش احمد بن حنبل در تعدیل مذهب اهل سنت (1)درآمداز همان قرن نخست هجری، در زمینه های اعتقادی، فقهی و تاریخی، بین مسلمانان اختلاف آرا پدید آمد. به تدریج، فرقه های مذهبی بر اساس اختلافات سیاسی، و در کنار آن اختلاف در زمینه های اعتقادی و فقهی و تاریخی، پدید آمدند و به مرور توده های مسلمان را ابتدا بر اساس تقسیم بندی شهری - مذهبی، و پس از آن، در داخل هر شهر، به تناسب اختلافات محلی مذهبی به خود جذب کردند.این اختلافات در قرن دوم کاملا شکل یافته بود، اما بیش از آن که عنوان فرقه ای داشته…
چهارشنبه, 02 اسفند 1391 ساعت 08:30
از تحلیل محتوا تعاریف مختلفی ارائه گردیده است برخی از این تعاریف، تحلیل محتوا را یه تکنیک و برخی دیگر آن را به عنوان «روش» مطرح نموده اند. در خصوص تکنیک یا روش بودن «تحلیل محتوا» باید اظهار داشت که تحلیل محتوا «روش» است. زیرا از ابتدا تا انتهای فرایند پژوهش با محقق است و هیچگاه از او جدا نمی شود البته در این روش تکنیکهای خاصی برای انجام پژوهش وجود دارد. مسأله ی دیگر که درباره این روش مطرح است، کمی یا کیفی بودن آن است. پژوهش های اولیه تحلیل محتوا عمدتاً مبتنی بر رویکرد پژوهشی کمی بوده اند…
چهارشنبه, 25 بهمن 1391 ساعت 11:23
یاد آوری : در بخش فرقه شناسی این فصلنامه با موضوع (مهدویت و فرقه های انحرافی) دو مقاله در شماره های 1 و 2 آمده است. هر دو مقاله، با نگاهی خاص به بررسی فرقه (شیخیه) پرداخته اند و در باب پیدایش این فرقه، رهبر و ویژگی های وی، موضع گیری عالمان نسبت به آنان و در نهایت بررسی و نقد عقاید پایه گذار (شیخیه) مطالبی آورده شد. اینك سلسله مقالاتی كه با این قلم (به توفیق الهی) منتشر خواهد شد، در خصوص فرقه منحرف و ضالّه (بهائیت) است؛ و لیكن پیش از پرداختن به آن، لازم است ریشه های…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 11:53
مروری بر گذشته : در قسمت پیشین، از شیخ احمد احسایی به عنوان پایه گذار مكتبی فكری كفرآمیز و صاحب اندیشه ای پر هیاهو در قرن سیزدهم هجری، سخن رفت كه مبدأ پیدایش فرقه ای نامیمون به نام (شیخیه) شده است. نگارنده، مدّعی است كه اندیشه و قرائت های غیر مقبول (شیخیه) از بعضی از تعالیم دینی، انحرافات گوناگونی در جامعه ی تشیع پدید آورد كه از مهم ترین آن ها، بستر سازی پیدایش فرقه ی (بابیت) است. برای ارایه ی كژ اندیشی های شیخیه از دوران كودكی و ایام تحصیل و رؤیاهای احسایی و سفرهای گوناگون و پی در…
چهارشنبه, 29 آذر 1391 ساعت 11:49
محمد بن عبد الوهاب نجدی (1115 ـ م 1206 ه . ق.) مسلکی جدید را شکل داد که پس از مرگ وی به «وهابیّت» نامبردار گردید. عقاید و افکار ناصواب ارائه شده در این مسلک، از همان آغاز پیدایش، عکس العمل های تندی را به دنبال داشت، به گونه ای که پدر و برادر وی و گروه های بسیاری از مردم شهرهای مختلف آن روز عربستان و منطقه شامات، به مخالفت جدّی با او برخاستند و حتی مردم زادگاهش «عیینه»، نیز وی را از شهر بیرون کردند. محمد بن عبد الوهاب، در سال 1160 در یک ائتلاف و پیوند سیاسی…
پنج شنبه, 23 آذر 1391 ساعت 10:00
انقلاب ایران (1978ـ1979 م) با ویژگی‌های منحصر به فرد خود، توجه بسیاری از مجامع علمی را به خود جلب کرده است.   انقلاب ایران دارای ویژگی‌های خاصی است; در زمان حکومتی مقتدر و استبدادی پدید آمد و ایدئولوژی حاکم بر آن، که عامل پیروزی انقلاب بوده اسلامی و بیشتر سنّتی بود تا رادیکال و رهبران اصلی، روحانیان بودند. علاوه بر این، یک ساختارشکنی عظیم پس از نیم قرن مدرنیزاسیون و سکولاریسم در ایران رخ داد که همه را مبهوت خود کرد و توانست نظام سیاسی کاملا منطبق بر اسلام را بر مدرنیته حاکم کند. این عوامل موجب شدند تا پژوهشگران…
چهارشنبه, 01 آذر 1391 ساعت 13:01
چکیده دانش «نسب شناسی» از شاخه های علم تاریخ و شعبه ای از تاریخ نگاری عرب جاهلی است که پیوند ناگسستنی با آن دارد. این میراث جاهلی در دوره اسلامی به دلایلی چون، تدوین دیوان، گسترش فتوحات و استقرار قبایل بسیاری از عرب در مناطق مفتوحه و گسترش رقابت ها و تعصبات و دامن زدن برخی خلفا بدانها، رشد سریع یافته و نسب دانان و منابع نسبی مهمی پدید آمد. سهم شیعیان امامی و سادات علوی تبار در باروری این دانش، ازاین رو که آن با موضوع امامت و اهل بیت(علیهم السلام) ارتباط تنگاتنگی دارد، نمود بیشتری داشته است. آنان…
جمعه, 13 اسفند 1389 ساعت 09:00
مقدمه اندیشه غیبت امام عصر (عجل الله فرجه) وتبیین علت وقوع آن وروشن ساختن ابعاد این حادثه مهم الهی وزدودن ابهامات از چهره تابناک آن، تألیف کتاب های بسیاری را به دست دانشمندان قرن های نخستین از فرقه های مختلف اسلامی سبب شده است. متأسفانه از این کتاب های بسیار، تنها اندکی در گذر زمان از گزند حوادث رهیده وبه دست ما رسیده است. از دیگر مصادر این بحث، جز نامی در کتب فهارس: همچون فهرست نجاشی (معروف به رجال نجاشی) وفهرست شیخ طوسی دیده نمی شود. با این همه با باز کاوی آثار موجود، می توان دریچه ای به…
پنج شنبه, 21 -2664 ساعت 00:00

archive