بسم الله الرحمن الرحیم ماه مبارک رمضان سال يک‌هزار و چهارصد و چهل قمري، يادآور حادثه‌اي بسيار ناگوار و تلخ در تاريخ عالم انسانيت و حيات بشري مي‌باشد. درست، چهارده قرن از شهادت مظلومانه اولين موحد واقعي مکتب اسلام، معلّم نمونه مدرسه الهيات قرآن، و وصيّ و جانشين بر حق حضرت رسول اکرم صلي الله عليه و آله، عدالت مجسّم، يار مظلوم و خصم ستمگران، انيس و مونس و پدر يتيمان، صاحب ولايت مطلقه الهيه، و باب مدينه علم نبوي و صاحب کرامات و فضائل مرتضوي، حضرت اميرالمؤمنين علي ابن ابيطالب عليه‌السلام مي گذرد. جامعه اسلامی بلکه جهان بشريت و…
شنبه, 28 ارديبهشت 1398 ساعت 14:22
برخی از مخالفان امامیه در مدت و شیوهٔ مخفی بودن امام عصر(علیه السلام) اشکال کرده‌اند و آن را خلاف عرف و عادت دانسته‌اند. آنان مدت طولانی اختفای حضرت و نیز اینکه هیچ‌کس با ایشان در ارتباط نیست را به هیچ روی نمی‌پذیرند. حتی در برخی از اشکالات بیان شده است که اختفایی بیش از ۲۰ سال را سراغ ندارند و این مدت از غیبت پذیرفتنی نیست. شیخ طوسی در پاسخ به این اشکالات اظهار می‌دارد که مخالفان در مقام تقریر مدعا دچار زیاده‌روی و مبالغه شده‌اند و چنانکه پنداشته‌اند، امام (علیه السلام) از همگان مخفی نیست. به این دلیل که…
یکشنبه, 15 ارديبهشت 1398 ساعت 17:57
برخی1 معتقدند که نظریه عصمت امامان علیهم السلام در قرن دوم هجرى به وسیله هشام بن حکم (179ق) متکلّم بزرگ شیعه پیشنهاد گردید و پیش از آن مطرح نبوده است.2 نقد: یک. عصمت داراى دلایل فراوان و متعدّدى است. افزون بر دلایل عقلى و آنچه از قرآن استنباط مى شود روایات صریح و روشنى از پیامبر صلى الله علیه و آله و امامانى چون حضرت على علیه السلام و... در این باره وجود داشته است. بنابراین با توجّه به روایات صدر اول اسلام چگونه مى توان پذیرفت که تا زمان هشام خبرى از عصمت نبوده است. دو. نویسنده در این…
پنج شنبه, 22 فروردين 1398 ساعت 11:32
 نوبختی‌ها از متکلّمان برجسته و تأثیرگذار شیعی در عصر خود بوده‌اند و آثار فاخری از خویش در موضوعات مختلف به جا گذاشته‌اند. بخش مهمّی از این آثار هم در حوزۀ امامت بوده که متأسفانه به ما نرسیده و تنها برخی از قطعه‌های آن‌ها در میان کتاب‌های عالمان شیعی نقل شده است؛ مانند نقل بخشی از التنبیه ابوسهل اسماعیل بن نوبخت در کتاب کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق.1 در میان این بخش‌ها نیز تعریف امامت وجود ندارد؛ ولی با توجه به اینکه شخصیت‌های بزرگی مانند شیخ مفید رحمه‌الله در نوشته‌های خویش به آثار نوبختیان نظر داشته‌اند، معمولاً دیدگاه‌های متفرّد…
چهارشنبه, 14 فروردين 1398 ساعت 17:29
راه‌های شناسایی امام در نگاه متکلمان با سیر در اندیشۀ متکلمان شیعی به این نتیجه می‌رسیم که این بحث در میان متکلمان متقدم مطرح بوده و در کنار بحث از سایر مسائل مهدویت، به راه‌های شناسایی امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز پرداخته‌اند؛ اما اندک اندک این بحث در میان سایر متکلمان کم رنگ تر شده و متکلمان بعدی، هر چند کما بیش به آموزۀ مهدویت پرداخته‌اند؛ بحث راه‌ها و معیارهای شناسایی امام در عصر ظهور را متعرض نشده‌اند. شیخ صدوق در کتاب کمال الدین، ذیل بابی با عنوان «باب ما روی فی علامات خروج القائم» به روایات نشانه‌ها و…
شنبه, 27 بهمن 1397 ساعت 17:53
از مرحوم میرحامد حسین یک وصیتنامه الهى و اخلاقى ارزشمندی بر جای مانده که در سفر حجّ به فرزندان و بازماندگان خويش توصیه نموده است. ايشان ابتداى آن را با اقرار و اعتراف به وحدانيّت خداوند متعال، و نبوّت و رسالت پيغمبر خاتم صلی الله علیه و آله و امامت ائمّه معصومين علیهم السلام شروع مى‌كند؛ و از تمام فرزندان و خويشاوندان و دوستان خود دعاى خير مى‌طلبد و مى‌خواهد كه از حقوقى كه بر عهده او بوده و اداء ننموده است، درگذرند. سپس فرزند خود سيّد ناصرحسين را طرف سخن قرار داده، دستورهاى مهم و اساسى به او مى‌دهند…
چهارشنبه, 17 بهمن 1397 ساعت 20:38
شیخ مفید در اوائل المقالات درباره امکان ظهور معجزات و کرامات از امامان گفتاری دارد که در بحث ما در زمینه معجزات امامان بسیار کارگشاست. عین عبارت او چنین است: القول في الإيحاء إلى الأئمة وظهور الإعلام عليهم والمعجزات ... فأما ظهور المعجزات عليهم والإعلام فإنه من الممكن الذي ليس بواجب عقلا ولا ممتنع قياسا، وقد جاءت بكونه منهم - عليهم السلام - الأخبار على التظاهر والانتشار فقطعت عليه من جهة السمع وصحيح الآثار، ومعي في هذا الباب جمهور أهل الإمامة وبنو نوبخت تخالف فيه وتأباه، وكثير من المنتمين إلى الإمامية يوجبونه عقلا كما يوجبونه للأنبياء. والمعتزلة بأسرها على خلافنا…
چهارشنبه, 03 بهمن 1397 ساعت 19:41
باید توجه داشت که بدون امامت نمی توان خدا و نبی را شناخت و تفسیر قرآن و فهم حقایق قرآن مجید موقوف بر شناخت امام می باشد. قرآن سر خلقت را عبادت می داند و عبادت بدون معرفت ممکن نیست و معرفت نیز معرف می خواهد لذا از امام تعبیر به دلیل و هادی می شود که واسطه بین خالق و مخلوق برای شناساندن حق و وسیله مشار الیه در آیه {وابتغوا الیه الوسیله} است. منبع: بیانات معظم له در نشست علمی معرفی روش امامت کلامی بر محور کتاب و سنت بنیاد فرهنگی امامت- پاییز 96  
شنبه, 29 دی 1397 ساعت 16:21
دو جهت بحث در مباحث امامت وجود دارد اول یک بحث درون مذهبی است به عنوان ((امامت تبیینی)) تا ببینیم در داخل مذهب، امام را چگونه باید شناخت یعنی امام شناسی با توجه به روایات وارده از حضرات معصومین در کتابهای خودمان را بررسی کنیم تا بینیم اهل بیت علیهم السلام خود را چگونه معرفی کرده اند. روایات باب به دست ما رسیده است؛ علم امام و منشا علم امام و علم غیب امام و چگونگی علم امام به غیب، امامت و ولایت تکوینی و ولایت بر اموال و نفوس و ولایت تشریعیکه همه اینها در متن روایات آمده است…
شنبه, 22 دی 1397 ساعت 13:14
ما در مقام معاشرت با دیگران وظیفه ای داریم ودر مقام جدال با دیگران وظیفه دیگری داریم ما وظیفه داریم دیگران را دعوت کنیم و مطالب خود را بیان می کنیم و مبانی اعتقادی خویش را شرح دهیم البته چنین نیست که تا کسی به ما رسید بدون هیچ مقدمه ای مباحث اعتقادی خویش را به وی تحمیل کنیم اگر فرصت به دعوت رسید با دوشرط باید دعوتمان را انجام دهیم اول اینکه بایستی بدون کم و زیاد باشد و دوم اینکه با متانت این مطالب را و به طور مستند بیان کنیم. و در مرحله سوم نیز البته یک…
دوشنبه, 17 دی 1397 ساعت 13:12
علامه مجلسی(ره) در استدلالی ساده می‌نویسد: «صاحب عقل مستقیم، به عین‌الیقین می‌داند خداوندی که جمیع جزئیات احکام، حتی احکام بیت الخلاء(توالت) رفتن، جماع کردن، خوردن و آشامیدن را بیان فرماید و به عقل مردم نگذارد، البته امر خلافت و امامت که از اعظم امور است و موجب بقای احکام شریعت و صلاح امت و نجات ایشان است، را به عقول ضعیفه خلق نخواهد گذاشت. منبع: عین الحیات، نشر بوکتاب، ص122.
چهارشنبه, 12 دی 1397 ساعت 13:07
طول عمر از نظر دلايل عقلي، قوانين زيست‌شناسي و بيولوژيكي مورد تأييد اديان است و غيبت امام عصر(ع) و امتداد يافتن حيات ايشان تا به هنگام ظهور و بعد از ظهور طبق حكمت الهي و روايات مسلّم حقيقت بوده و مورد اراده ازلي الهي است. يكي از مباحث داغ و جذّاب در موضوع مهدويت، مسأله طول عمر حضرت صاحب الزمان(عج) مي‌باشد كه همواره از سوي معاندين و منكرين مورد انكار و شبهه‌افكني قرار گرفته است. به طوري كه يكي از مباحث اختلافي بين عامه و خاصّه وجود يا عدم وجود (تولّد يا عدم تولّد) حضرت در زمان حاضر مي‌باشد. همانطور…
پنج شنبه, 29 آذر 1397 ساعت 16:47
بحث از تفاوت و تشابه و به عبارت دقیق تر، نسبت بین نبی و امام، از مسائل متداول کلامی است. امام، در چند جهت با نبی، مشترک است: لطف بودن، مأمور الهی و هادی بودن (در مقابل هابط) و برخورداری از دو مقام تبیین وحی و تدبیر امور دینی و دنیوی مردم. اما سؤال این است که آیا بین نبی و امام، تباین است یا نه؟ یعنی هیچ نبی ای امام نیست و یا هیچ امامی نبی نیست؟ شیخ طوسی رساله ای مختصر و تک نگاره  در پاسخ به این سؤال نوشته است. متکلمان متأخر تا آنجا که تحقیق کرده…
پنج شنبه, 29 آذر 1397 ساعت 16:40
چیکده مقاله‌ی حاضر در پی عرضه‌ی صورتی اجمالی از نظریه‌ی امامت اثناعشریه بر اساس چهار اثر کلامی اصلی خواجه‌ی طوسی و نشان دادن این نکته است که تاکید بر برخی از آثار وی در این زمینه، چنان که عموماً فقط به تجرید اکتفا می‌شود، موجب آن است که پاره‌ای از آنچه وی در باب امامت بیان داشته از نظر دور بماند. بر مبنای آنچه در مقاله‌ی حاضر به اختصار آمده روشن می‌شود که وی در مجموع آثارش، تقریباً به همه‌ی ابعاد نظریه‌ی امامت بر مشرب اثناعشریه توجه نشان داده و هر قسمتی از آن را بنا به ضرورتی در یک…
سه شنبه, 27 آذر 1397 ساعت 16:44
نویسندگان: علی الله بداشتی منبع: پژوهش های فلسفی-کلامی 1385 شماره 29 چکیده چکیده یکی از مسائلی که بعد از رحلت پیامبر بزرگ اسلام محل بحث و نزاع مسلمانان واقع شد مسئله جانشینی رسول گرامی اسلام بود، از آنجائی که محمدبن عبدالله(ص) رسول خدا و خاتم النبیین است آیا ضروری است باز جانشینی برای رهبری مردم داشته باشد یا آن گونه که خوارج بعدها مطرح کردند کتاب خدا کافی است و کسی حق امارت و حکومت بر مردم را ندارد؟ نگارنده در این مقاله بعد از بحثی کوتاه در معناشناسی واژه‌ی «امام» به اثبات اصل ضرورت وجود امام از نگاه متکلمان…
یکشنبه, 18 آذر 1397 ساعت 17:44
در این نوشته، خلاصه‌ای از اعتقادات شیخ صدوق(ره) درباره صفات و ویژگی‌ها ائمه اطهار(علیهم السلام) بیان می‌شود. 1. پیغمبران و رسولان و حجت‌هاى خدا(علیهم السلام) برتر از فرشتگانند.[1] 2. خدای‌ تعالى مخلوقات را براى حضرت محمّد پیامبر گرامی اسلام(ص) و اهل بیت او(علیهم السلام) آفریده است و اگر ایشان نبودند خداوند آسمان‌ها و زمین، بهشت و جهنم، آدم و حوا، فرشته و هیچ آفریده دیگری را نمی‌آفرید.[2] 3. ائمه اطهار(علیهم السلام) «اولو الامر» هستند، -که خداوند دستور به اطاعت و پیروی از آنها فرموده است-، شاهدان بر مردم، ابواب اللَّه، راه خدا، راهنمای به سمت خداوند، جایگاه اسرار خدا، نمایندگان…
یکشنبه, 13 آبان 1397 ساعت 18:44
عصمت در آثار کلامی سید مرتضی با تمرکز بر کتاب تنزیه الانبیاء و الائمه مقدمه کتاب تنزیه الانبیاء و الائمه نوشته سید مرتضی علم الهدی از جمله آثار مهم کلامی مکتب بغداد است که طی قرون و اعصار مورد توجه علمای شیعه و سنی قرار گرفته است و آثاری ناظر به آن به رشته تحریر درآمده است. این کتاب سرآغاز مجموعه ای از تک نگاری های متکلمان مسلمان در مسئله ی عصمت پیامبران و امامان علیهم السلام بوده است و بعدها مورد توجه دانشمندان بزرگی چون فخر الدین رازی، جلال الدین سیوطی، محمدباقر سبزواری و … قرار گرفته است. سید…
سه شنبه, 01 آبان 1397 ساعت 13:07
علم امام، از مقولات بحث انگیز و جنجالی دانش کلام است. از دیر زمان، این مسأله مورد بحث متکّمان شیعی، قرار داشته و تاکنون نیز، از جایگاه و حرمت بحث، کاسته نشده است. 1- اعتقاد به علم وسیع امام: ضمائر و نهان آدمیان، زبانها و لهجه ه، صناعات و... در میان متکلّمان شیعه، ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق نوبختی (م 311 هـ) از قدیمی ترین کسانی است که در میان طرفداران این اعتقاد، نام برده می شود. این اندیشه، به مرور توسعه یافت و در اعصار اخیر، در اذهان متکلّمان و محدّثان و متدینان، تفکّر حاکم گردید. 2- اعتقاد به علمِ…
یکشنبه, 29 مهر 1397 ساعت 13:15
نوبختی‌ها از متکلّمان برجسته و تأثیرگذار شیعی در عصر خود بوده‌اند و آثار فاخری از خویش در موضوعات مختلف به جا گذاشته‌اند. بخش مهمّی از این آثار هم در حوزۀ امامت بوده که متأسفانه به ما نرسیده و تنها برخی از قطعه‌های آن‌ها در میان کتاب‌های عالمان شیعی نقل شده است؛ مانند نقل بخشی از التنبیه ابوسهل اسماعیل بن نوبخت در کتاب کمال الدین و تمام النعمه شیخ صدوق.[۱] در میان این بخش‌ها نیز تعریف امامت وجود ندارد؛ ولی با توجه به اینکه شخصیت‌های بزرگی مانند شیخ مفید رحمه‌الله در نوشته‌های خویش به آثار نوبختیان نظر داشته‌اند، معمولاً دیدگاه‌های متفرّد…
شنبه, 14 مهر 1397 ساعت 14:04
نویسندگان: زهير بلندقامت پور/ محمدباقر ملكيان چكيده يكي از مباحثي كه امروزه در ايران، به پيروي از بعضي متفكران غربي مطرح مي‌شود، تقدس‌زدايي از جهان و دين است. از جمله مباحثي كه سعي در تقدس‌زدايي از آن شده است، جايگاه امام است. برخي نويسندگان ادعا كرده‌اند كه علماي قرن دوم و سوم، از جمله شيخ صدوق، هيچ مقام فرابشري براي ائمه(علیهم السلام) قائل نبوده‌اند و علماي متقدم و حتي خود اهل‌بيت(علیهم السلام)، امامت را در حد «علماي ابرار» تنزل داده‌اند. برخي نيز اعتقاداتشان مخالف اين نظر بوده، تحت عنوان غلات شناخته شده و از جامعة شيعي طرد شده‌اند. اين مقاله…
دوشنبه, 09 مهر 1397 ساعت 09:38

archive